بررسی خط ریلی ازبکستان-پاکستان از مسیر افغانستان؛ نقش چابهار و تحریم‌ها

در تاریخ ۳۰ اکتبر، مذاکرات مهمی میان شرکت راه‌آهن ازبکستان و گروه پاکستانی «اس ال جی ترکس» (SLG Trax) برگزار شد که هدف اصلی آن، بررسی امکان‌سنجی ایجاد یک خط ریلی باری امن و قابل اعتماد بود. این خط ریلی قرار است دو کشور را از طریق خاک افغانستان به یکدیگر متصل کند. در این نشست، طرفین همچنین نرخ بار برای حمل و نقل چندوجهی کالاها را مورد بررسی دقیق قرار دادند.

توافق بر توسعه خدمات چندوجهی

اگرچه این جلسه به امضای توافق رسمی یا تفاهم‌نامه‌ای منجر نشد، اما طرفین بر سر توسعه خدمات چندوجهی با استفاده از مسیرهایی که از کشورهای ثالث عبور می‌کنند، به توافق رسیدند. همچنین، توسعه رویکردهای یکپارچه در این زمینه مورد تأکید قرار گرفت. به نظر می‌رسد گام بعدی و حیاتی در این فرآیند، مشارکت دادن و جلب نظر مقامات افغانستان باشد.

نقش بندر چابهار ایران و تأثیر تحریم‌های آمریکا

مقامات ازبکستان در اوایل سال جاری میلادی، استفاده از بندر چابهار ایران را به عنوان یک خروجی صادراتی مهم برای دسترسی به آب‌های آزاد بررسی کرده بودند. با این حال، وجود ابهاماتی در مورد احتمال تحریم این بندر توسط ایالات متحده، تاشکند را در خصوص قابلیت استفاده بلندمدت از چابهار دچار تردید کرده بود.

در همان روز برگزاری مذاکرات ریلی (۳۰ اکتبر)، هند که با ایران قرارداد سرمایه‌گذاری در زمینه عملیات بندری چابهار دارد، اعلام کرد که آمریکا معافیت شش ماهه‌ای از تحریم‌ها را برای این بندر صادر کرده است. این معافیت می‌تواند بخشی از تردیدهای ازبکستان را برطرف سازد.

ابعاد ژئوپلیتیک و تأمین مواد معدنی حیاتی

ایجاد یک خط آهن که ازبکستان و پاکستان را از طریق افغانستان به هم متصل کند، دارای ابعاد ژئوپلیتیک گسترده‌ای است. این مسیر می‌تواند تلاش‌های ایالات متحده و اتحادیه اروپا را برای باز کردن واردات مواد معدنی حیاتی تقویت کند؛ هدفی که به طور رسمی توسط دولت ترامپ و کمیسیون اتحادیه اروپا اعلام شده است.

در این میان، لازم به ذکر است که یک مرکز بندری کلیدی دیگر در منطقه، یعنی بندر گوادر پاکستان، تحت کنترل کشور چین قرار دارد که این موضوع بر پیچیدگی‌های رقابت‌های منطقه‌ای در حوزه زیرساخت و تجارت می‌افزاید.