آیکون خبر

خبر کامل

بحران فرسودگی ناوگان: ۵۲٪ در مرز اسقاط و پیش‌بینی ۸ میلیون خودرو فرسوده تا ۱۴۰۸

مدیر ستاد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل کشور با اعلام آماری نگران‌کننده، هشدار داد که در حال حاضر نیمی از ناوگان کشور در آستانه فرسودگی قرار دارد و در صورت کندی روند نوسازی، تعداد خودروهای فرسوده تا پایان برنامه هفتم توسعه به بیش از ۸ میلیون دستگاه خواهد رسید که تشدید بحران آلودگی هوا و ناترازی سوخت را در پی خواهد داشت.

وضعیت کنونی ناوگان حمل‌ونقل کشور

در حال حاضر نزدیک به ۴۲ میلیون دستگاه خودرو و موتورسیکلت در ناوگان حمل و نقل کشور در حال تردد است که نزدیک به ۲۲ میلیون دستگاه یا به عبارتی ۵۲ درصد از این ناوگان در مرز فرسودگی (امکان اسقاط) قرار دارند. بیش‌ترین سهم فرسودگی مربوط به موتورسیکلت و خودروهای سواری است.

آمار تولید، اسقاط و فرسودگی

از سال ۱۳۴۵ تا پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۲۵.۷ میلیون خودرو در کشور تولید شده که از این میزان نزدیک به ۲.۵ میلیون خودرو از چرخه خارج و اسقاط شده‌اند و نزدیک به ۲۳ میلیون خودرو همچنان در حال تردد هستند.

  • طبق آخرین برآوردها، نزدیک به دو میلیون خودرو سواری و ۶۰۰ هزار خودرو وانت فرسوده با کارکرد بالای ۲۰ سال در کشور وجود دارد.
  • اگر خودروهای در مرز فرسودگی (بیش از ۱۶ سال کارکرد) ملاک محاسبات باشد، در حال حاضر نزدیک به هشت میلیون خودرو پرمصرف و آلاینده فرسوده در سطح کشور در حال تردد هستند.
  • حدود ۴.۴ میلیون خودرو سواری و ۸۰۰ هزار خودرو وانت بین ۱۶ تا ۲۰ سال کارکرد دارند.

اهداف و چالش‌های برنامه هفتم توسعه

با توجه به اینکه ۲۳ میلیون دستگاه از ۴۲ میلیون دستگاه فعال در ناوگان حمل و نقل کشور خودرو سواری و وانت هستند، با لحاظ سن فرسودگی ۲۰ سال، تا سال ۱۴۰۸ حدود ۵.۲ میلیون خودرو دیگر به ناوگان فرسوده سواری و وانت اضافه خواهد شد. در صورت کند بودن روند اسقاط و نوسازی، تعداد خودروهای فرسوده به حدود ۸ میلیون دستگاه خواهد رسید.

هدف‌گذاری اسقاط سالانه و تبعات عدم تحقق

هدفگذاری صورت گرفته در برنامه هفتم توسعه برای اسقاط خودروهای فرسوده، سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه است. با تحقق این هدف تا پایان برنامه (سال ۱۴۰۸)، حدود ۲.۵ میلیون دستگاه خودرو فرسوده از ناوگان خارج می‌شود، اما با وجود این میزان اسقاط نیز در سال پایان برنامه، حدود ۵ میلیون خودرو فرسوده همچنان در ناوگان تردد خواهند کرد. تداوم این روند منجر به تشدید ناترازی بنزین و آلودگی خواهد شد.

هدف از اسقاط خودروها و نوسازی ناوگان فرسوده حمل و نقل این است که هم آلودگی و هم مصرف بنزین کاهش پیدا کند و متعاقب آن ایمنی خودروها و موتورسیکلت‌ها ارتقا یافته و از حجم بالای تصادفات ناشی از ناوگان فرسوده کاسته شود.

بحران فرسودگی در ناوگان عمومی

در حوزه اتوبوس، از حدود ۶۶ هزار دستگاه اتوبوس فعال در کشور، نزدیک به ۵۹ هزار دستگاه فرسوده هستند که نشان می‌دهد حدود ۹۱ درصد از اتوبوس‌های در حال تردد کشور دچار فرسودگی است. وضعیت خودروهای تجاری و مسافری (اتوبوس‌ها، کامیون‌ها و کشنده‌ها) از لحاظ فرسودگی بسیار نامطلوب است.

طرح‌های نوسازی اتوبوس و تاکسی

در بخش اتوبوس‌های برون شهری، طرح جایگزینی ۱۵۷۸ دستگاه اتوبوس با پرداخت تسهیلات ۱۰ میلیارد تومانی در مرحله اجرا قرار دارد. همچنین، بر اساس «تفاهم‌نامه ۹۶ هزار دستگاهی»، مقرر شده است برنامه نوسازی ۹۶ هزار دستگاه تاکسی و موتورسیکلت در تهران و کلانشهرها اجرا شود:

  • برای شهر تهران حدود ۴۰۰۰ دستگاه تاکسی برقی پیش‌بینی شده که تاکنون ۱۱۰۰ نفر در این فرایند ثبت‌نام کرده‌اند.
  • برنامه‌ریزی جهت نوسازی ناوگان تاکسیرانی کلانشهرها به میزان ۲۰۰۰ خودرو برقی انجام شده است.
  • شهر اصفهان با مشارکت ۳۶۱ متقاضی برای جایگزینی خودروهای فرسوده با خودرو برقی، در میان کلانشهرها پیشرو است.

موانع اصلی نوسازی و مشوق‌های مالی

یکی از عوامل مهمی که جذابیت جایگزینی خودرو جدید به جای خودرو فرسوده را با چالش روبرو ساخته، افزایش مداوم قیمت خودرو در بازار است. عدم توازن بین تقاضا و عرضه (تولید) باعث تشکیل صف تقاضا و افزایش قیمت می‌شود و در نتیجه، فردی که خودرو فرسوده دارد، قدرت خرید خود را برای ورود به فرایند نوسازی از دست می‌دهد.

تسهیلات و مشوق‌های نوسازی تاکسی

در طرح نوسازی تاکسی‌ها، مشوق‌های زیر برای تسهیل فرایند اسقاط در نظر گرفته شده است:

  • به ازای هر یک خودرو فرسوده (تاکسی)، چهار گواهی به دارنده وسیله نقلیه اعطا می‌شود که ارزش این چهار گواهی به ۱۴۰ میلیون تومان می‌رسد.
  • امکان دریافت تسهیلات از ۴۰۰ میلیون تا ۱.۲ میلیارد تومان با نرخ صفر تا چهار درصد وجود دارد.

نقش تولیدکنندگان و واردکنندگان

برای خروج خودروهای فرسوده، نهادهای محرک باید فعال باشند. طبق ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، ۲۵ درصد از تولید خودروسازان باید به فرایند اسقاط تخصیص یابد (به ازای هر چهار خودرو تولیدی، یک خودرو فرسوده خارج شود). همچنین، واردکنندگان نیز باید در قبال واردات خودرو به میزان مشخصی خودرو فرسوده از مدار حمل و نقل خارج کنند.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗