راهبردهای ایلام برای مقابله با خشکسالی؛ افزایش راندمان آب به ۹۵ درصد و تغییر الگوی کشت

تغییر الگوی کشت؛ راهبرد اصلی مقابله با خشکسالی

در شرایط طبیعی، سالانه حدود ۵۰ هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی استان ایلام زیر کشت دیم جو و حدود ۱۶۰۰ هکتار نیز زیر کشت آبی این محصول قرار می‌گیرد. با این حال، خشکسالی‌های پیاپی در سال زراعی گذشته بخش قابل توجهی از این مزارع را از بین برد و ضرورت بازنگری جدی در الگوهای کشت را بیش از پیش نمایان ساخت.

تغییر الگوی کشت به عنوان یکی از راهبردهای اصلی در مواجهه با کم‌آبی مطرح شده است. یکی از تجربه‌های موفق استان در این زمینه، انتقال زمان کشت نخود از بهار به پاییز بوده است.

موفقیت در انتقال کشت نخود و چالش چغندرقند

این سیاست در استان ایلام با موفقیت اجرا شده و اکنون حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد از سطح زیرکشت نخود از بهار به پاییز منتقل شده است. این اقدام ضمن بهره‌گیری مناسب از «آب سبز» و کاهش تبخیر، باعث افزایش بهره‌وری و عملکرد محصول نیز شده است.

این الگوی موفق می‌تواند برای چغندرقند نیز به‌ کار گرفته شود، چرا که کشت پاییزه آن نیاز آبی کمتری دارد و عملکرد بالاتری رقم می‌زند. اما نبود صنایع تبدیلی و فرآوری در استان مانع از توسعه این طرح به‌ شکل گسترده شده است.

توسعه کشاورزی حفاظتی و کم‌خاک‌ورزی

کشاورزی حفاظتی با محوریت «کشت بدون شخم» و «کم‌خاک‌ورزی» از دیگر اولویت‌های مهم در ایلام است. این شیوه زمینه‌ساز حفظ رطوبت خاک، کاهش فرسایش، افزایش نفوذ آب و صیانت از ریزجانداران مفید خاک را فراهم می‌کند.

آمارها نشان می‌دهد که این طرح‌ها با استقبال خوبی مواجه شده‌اند:

• بیش از ۵ هزار هکتار از زمین‌های استان به روش کشت مستقیم (بدون شخم) زیر کشت رفته است.
• حدود ۲۳ هزار هکتار به شیوه کم‌خاک‌ورزی زیر کشت رفته است.
• ۸۶ دستگاه کشت مستقیم برای اجرای این طرح‌ها وارد استان شده است.

جهش راندمان آب با سامانه‌های نوین آبیاری

توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، به‌ویژه اجرای آبیاری موضعی (نوار تیپ)، از دیگر اقدام‌های کلیدی برای مدیریت منابع آبی است. اجرای این روش در کشت محصولاتی چون سبزی، صیفی، ذرت، کلزا و گندم نتایج درخشانی به همراه داشته است.

راندمان مصرف آب در این مزارع به بیش از ۹۵ درصد رسیده و اتلاف منابع آبی به حداقل ممکن کاهش یافته است.

ایلام؛ قطب مهم تولیدات زراعی غرب کشور

استان ایلام با دارا بودن ۳۳۰ هزار هکتار زمین کشاورزی، ۵ هزار هکتار باغ و ۶۰ هزار بهره‌بردار، از قطب‌های مهم تولید محصول‌های زراعی و دیم‌کاری در غرب کشور به‌شمار می‌رود. با توجه به این ظرفیت و در عین حال چالش‌های ناشی از خشکسالی، اجرای این سیاست‌های تحولی در بخش کشاورزی استان حیاتی است.