زوریخ، اسلو و ژنو در صدر؛ هوشمندترین شهرهای جهان در سال ۲۰۲۵ کدامند؟

مفهوم شهر هوشمند و معیارهای ارزیابی ۲۰۲۵

شهر هوشمند در معنای امروزی، مدلی جامع از مدیریت شهری است که در آن داده، هوش مصنوعی و طراحی پایدار به‌طور هماهنگ در خدمت انسان قرار می‌گیرند. این شهرها با تکیه بر شبکه‌های دیجیتال یکپارچه، سامانه‌های انرژی تجدیدپذیر، حمل‌ونقل هوشمند و زیرساخت‌های مبتنی بر اینترنت اشیا تلاش می‌کنند تا محیطی کارآمد، ایمن و انسانی‌تر برای ساکنان خود بسازند.

هدف اصلی این ساختار، استفاده از فناوری برای ارتقای کیفیت زندگی، کاهش مصرف انرژی و آلودگی هوا، تسهیل رفت‌وآمدها و ایجاد نظمی پایدار در مدیریت منابع شهری است. رده‌بندی جدید منتشر شده، علاوه بر پیشرفت‌های فناورانه، بر پایداری زیست‌محیطی، امنیت دیجیتال و رفاه شهروندان تمرکز دارد. نکته قابل توجه در این فهرست، حضور چشمگیر شهرهای خاورمیانه در میان برترین‌های جهان است که نشان می‌دهد مفهوم شهر هوشمند از مرزهای سنتی فراتر رفته است.

۵ شهر هوشمند برتر جهان در سال ۲۰۲۵

در ادامه، پنج شهر برتر این رتبه‌بندی که توانسته‌اند معیارهای کلیدی هوشمندی را به مرحله بلوغ برسانند، معرفی می‌شوند:

رتبه اول: زوریخ در کشور سوئیس

زوریخ در سال ۲۰۲۵ به‌عنوان «هوشمندترین شهر جهان» شناخته شده و نمادی از هم‌زیستی هماهنگ میان فناوری، انسان و محیط‌زیست است. این شهر با تکیه بر استراتژی بلندمدت توسعه پایدار، سرمایه‌گذاری مستمر در زیرساخت‌های دیجیتال و انضباط دقیق در برنامه‌ریزی شهری، توانسته جایگاه نخست شاخص شهر هوشمند IMD 2025 را از آن خود کند.

سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در زوریخ، داده‌های شهری را به‌صورت لحظه‌ای تحلیل و مدیریت می‌کنند؛ از کنترل پویا و بی‌درنگ ترافیک گرفته تا تنظیم مصرف انرژی. در حوزه انرژی، زوریخ به مدلی بی‌بدیل از خودکفایی دست یافته است:

• بیش از ۸۰ درصد انرژی مصرفی شهر از منابع تجدیدپذیر (نیروگاه‌های آبی، پنل‌های خورشیدی و بازیافت گرما) تأمین می‌شود.
• سامانه حمل‌ونقل عمومی آن شامل اتوبوس‌های برقی، قطارهای سبک و شبکه دوچرخه‌های اشتراکی است که سهم خودروهای شخصی را به شکل محسوسی کاهش داده است.
• حکمرانی دیجیتال زوریخ در زمره شفاف‌ترین و کاراترین مدل‌های شهری جهان قرار دارد که اعتماد عمومی را به بالاترین سطح رسانده است.

رتبه دوم: اسلو در کشور نروژ

اسلو در سال ۲۰۲۵ جایگاه دوم را کسب کرده و به‌عنوان یکی از سردمداران در تلفیق فناوری پیشرفته با پایداری زیست‌محیطی شناخته می‌شود. این شهر با اجرای راهبردی بلندمدت برای کاهش رد کربنی و مدیریت هوشمند انرژی، نمونه‌ای واقعی از شهری پایدار را در شمال اروپا به نمایش گذاشته است.

ناوگان حمل‌ونقل عمومی اسلو تقریباً به‌طور کامل بر پایه انرژی برق و هیدروژن فعالیت می‌کند. سیستم ترافیک با استفاده از حسگرها و الگوریتم‌های هوش مصنوعی، جریان وسایل نقلیه را در لحظه تنظیم می‌کند تا مصرف انرژی و انتشار آلاینده‌ها به حداقل برسد. ابتکارات کلیدی اسلو عبارتند از:

• هدف‌گذاری برای حذف کامل وسایل نقلیه بنزینی تا سال ۲۰۳۰؛ تاکنون بیش از ۸۵ درصد خودروهای در حال تردد برقی یا هیبریدی هستند.
• مدیریت پسماند به‌صورت خودکار و لوله‌ای زیرزمینی که زباله‌ها را بدون نیاز به خودروهای جمع‌آوری به مراکز بازیافت منتقل می‌کند.
• استفاده از حرارت تولیدشده از فرآیند بازیافت برای گرم‌کردن خانه‌ها در زمستان.

رتبه سوم: ژنو در کشور سوئیس

ژنو با کسب جایگاه سوم، به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین شهرهای دیجیتال اروپا شناخته می‌شود. تمرکز این شهر بر حکمرانی دیجیتال شفاف، امنیت داده و برنامه‌های جامع پایداری محیطی، آن را به مدلی نمونه از توسعه شهری انسان‌محور بدل کرده است.

سامانه‌های هوشمند مدیریت انرژی و نظارت ترافیکی بر پایه هوش مصنوعی به ژنو امکان داده‌اند تا از منابع خود به‌شکل بهینه استفاده کند. همچنین، ژنو یکی از پایدارترین سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی الکتریکی اروپا را دارد که ۹۲٪ از ناوگان آن بدون سوخت فسیلی فعالیت می‌کنند. توجه ویژه به امنیت سایبری و حریم خصوصی شهروندان، ژنو را در سطح جهانی به الگویی برای حکمرانی دیجیتال مسئولانه تبدیل کرده است.

رتبه چهارم: دبی در کشور امارات متحده عربی

دبی با قرارگیری در رتبه چهارم، ثابت کرد که خاورمیانه نیز قادر است در کنار بزرگ‌ترین شهرهای اروپایی در مسیر شهر هوشمند گام بردارد. این شهر از سال ۲۰۱۶ با راه‌اندازی برنامه «شهر هوشمند دبی» مسیر تحول دیجیتال خود را شتاب داده است. دستاوردهای دبی در این حوزه چشمگیر است:

• بیش از ۹۰٪ خدمات عمومی شهر از طریق پلتفرم واحد DubaiNow عرضه می‌شود.
• سامانه‌های حمل‌ونقل خودران، تاکسی‌های هوایی و کنترل ترافیک مبتنی بر هوش مصنوعی، آلودگی و زمان سفر درون‌شهری را به‌طور چشمگیری کاهش داده‌اند.
• دبی اکنون به‌عنوان پیشرفته‌ترین شهر فناوری‌محور خاورمیانه، مرکز تجمع استارتاپ‌های هوش مصنوعی و بلاک‌چین محسوب می‌شود.

رتبه پنجم: ابوظبی در کشور امارات متحده عربی

در جایگاه پنجم، ابوظبی قرار دارد که با سرمایه‌گذاری عظیم در انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه از طریق شهرک فناوری مصدر، بخش بزرگی از نیاز برقی خود را از منابع خورشیدی تأمین می‌کند. این شهر به الگویی برای توازن فناوری و محیط‌زیست در اقلیم بیابانی تبدیل شده است.

اجرای برنامه «اتصال ابوظبی» تمام خدمات دولتی و شهری (از صدور مجوز ساخت‌وساز تا پرونده‌های آموزشی و بهداشتی) را در یک بستر دیجیتال واحد گرد آورده است. سه ستون اصلی موفقیت ابوظبی در رتبه‌بندی ۲۰۲۵ عبارتند از: راهبرد داده‌محور، تمرکز بر آموزش مهارت‌های دیجیتال برای شهروندان و شفافیت در سیاست‌گذاری عمومی.