کشف ژل پروتئینی برای ترمیم «غیرقابل بازسازی» مینای دندان؛ راه نجاتی برای ۳.۷ میلیارد نفر

تحول در دندانپزشکی: پایان آسیب‌های مینای دندان

دانشمندان دانشگاه ناتینگهام بریتانیا با ساخت یک ژل مبتنی بر پروتئین، موفق به کشف راهکاری برای ترمیم آسیب‌های مینای دندان شده‌اند که تاکنون «غیرقابل بازسازی» تلقی می‌شدند. این نوآوری علمی امید تازه‌ای برای نجات دندان‌های میلیون‌ها نفر از سراسر جهان است که از پوسیدگی، حساسیت شدید و عفونت دندانی رنج می‌برند.

مشکل اساسی در ترمیم مینای دندان این است که برخلاف بافت استخوان، مینا یک بافت زنده و سلول‌دار نیست؛ بنابراین بدن به‌طور طبیعی قادر به بازسازی آن پس از آسیب‌دیدگی نیست. این آسیب‌ها عامل اصلی بیماری‌های دهان و دندان هستند.

ابعاد جهانی بحران سلامت دهان و دندان

طبق آمار منتشر شده، نزدیک به نیمی از جمعیت جهان، یعنی حدود ۳.۷ میلیارد نفر، از بیماری‌های دهان و دندان رنج می‌برند که تخریب مینای دندان عامل اصلی آن است. این معضل بهداشتی سالانه هزینه‌ای بالغ بر ۵۴۴ میلیارد دلار را بر اقتصاد جهانی تحمیل می‌کند و لزوم یافتن راه‌حل‌های درمانی مؤثر را دوچندان می‌سازد.

سازوکار نوآورانه ژل ترمیم‌کننده

این ژل جدید که بر پایه پروتئین ساخته شده است، فرایند پیچیده و طبیعی رشد مینای دندان در دوران نوزادی را شبیه‌سازی می‌کند. عملکرد آن در چند مرحله کلیدی خلاصه می‌شود که امکان ترمیم کامل معماری مینای سالم طبیعی را فراهم می‌آورد:

1. داربست پروتئینی: هنگامی که ژل روی دندان اعمال می‌شود، یک لایه پروتئینی ایجاد می‌کند که سوراخ‌ها و ترک‌های میکروسکوپی مینای آسیب‌دیده را پر کرده و به‌عنوان یک «داربست» عمل می‌کند.
2. جذب مواد معدنی: این ژل سپس یون‌های کلسیم و فسفات موجود در بزاق دهان خود فرد را جذب می‌کند.
3. بازسازی مینا: درنهایت، ژل با استفاده از مواد جذب‌شده، یک ماده معدنی جدید رشد می‌دهد که منجر به ترمیم و بازسازی کامل مینای دندان می‌شود.

دکتر ابشر حسن، نویسنده اصلی این مطالعه، تأکید می‌کند که این فرایند، کریستال‌ها و مواد معدنی را به صورت یکپارچه رشد داده و معماری مینای سالم طبیعی را بازیابی می‌کند.

تأیید کارایی و آینده تجاری

محققان برای اطمینان از کیفیت، مینای بازسازی‌شده را تحت آزمایش‌های سختگیرانه قرار دادند. نتایج حاکی از آن است که مینای ترمیم‌شده، خواص مکانیکی مشابهی با مینای سالم دارد.

دکتر حسن در این باره می‌گوید: «ما خواص مکانیکی این بافت‌های بازسازی‌شده را در شرایط شبیه‌سازی‌شده زندگی واقعی مانند مسواک‌زدن، جویدن و قرار گرفتن در معرض غذاهای اسیدی آزمایش کردیم و دریافتیم که مینای بازسازی‌شده دقیقاً مانند مینای سالم رفتار می‌کند.»

پروفسور آلوارو ماتا، سرپرست این پژوهش، قابلیت‌های تجاری این محصول را برجسته کرد. او توضیح داد که این ژل «ایمن است، به راحتی و به سرعت قابل استفاده است و قابلیت تولید انبوه دارد.» دندانپزشکان می‌توانند آن را دقیقاً مانند روش‌های فعلی فلورایدتراپی، در عرض چند دقیقه و بدون نیاز به جراحی روی دندان بیمار اعمال کنند. همچنین این فناوری می‌تواند در محصولات مختلف برای بیماران در هر سنی استفاده شود.

عرضه قریب‌الوقوع به بازار

محققان ابراز امیدواری کرده‌اند که اولین محصول مبتنی بر این ژل در سال آینده میلادی به بازار عرضه شود تا راه نجاتی برای میلیون‌ها فرد مبتلا به پوسیدگی و حساسیت دندانی باشد. یافته‌های این پژوهش در یکی از معتبرترین ژورنال‌های علمی جهان منتشر شده است.