هشدار رئیس موسسه تحقیقات آب: کاهش ۴۰ درصدی بارش و نصف شدن ذخایر سدها

رئیس موسسه تحقیقات آب با اعلام وضعیت بحرانی بارش‌ها در پاییز جاری، هشدار داد که کشور باید با اعمال مدیریت قوی و دقیق بر مصارف آب، خود را برای دهه‌های آتی و شرایط خشکسالی آماده کند. وی تاکید کرد که ناترازی تحمیل شده بر منابع آبی باید جبران شود، در غیر این صورت شرایط خوبی در انتظار نخواهد بود.

وضعیت بحرانی بارش‌ها و ذخایر آبی کشور

محمدرضا کاویان‌پور، رئیس موسسه تحقیقات آب، با اشاره به وضعیت نگران‌کننده آبی کشور در سال آبی ۱۴۰۳ منتهی به ۱۴۰۴، جزئیات آماری تکان‌دهنده‌ای را ارائه کرد که نشان‌دهنده عمق بحران است.

کاهش ۴۰ درصدی بارش و وضعیت استانی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که میزان بارش‌ها در سال آبی جاری در کل کشور ۱۵۲ میلیمتر بوده که این رقم در مقایسه با متوسط ۵۷ سال گذشته، کاهش ۴۰ درصدی را نشان می‌دهد. این وضعیت در سطح استان‌ها به مراتب نگران‌کننده‌تر است:

• چهار استان کشور با کاهش بارشی بین ۵۰ تا ۸۰ درصد مواجه هستند.
• ۱۵ استان کاهش بارشی بین ۳۰ تا ۵۰ درصد را تجربه می‌کنند.
• تعدادی از استان‌ها در رکوردهای خشکسالی قرار دارند.
• تنها یک استان وضعیت بارشی طبیعی دارد که در آن نیز افزایش بارشی مشاهده نشده است.

افت شدید آورد رودخانه‌ای و ذخایر تهران

میزان بارش‌های سال آبی گذشته، منجر به آورد رودخانه‌ای حدود ۲۴ تا ۲۵ میلیارد مترمکعب آب شد. این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، افت ۴۲ درصدی را نشان می‌دهد.

وضعیت ذخایر مخازن سدهای تهران نیز به شدت بحرانی است. ظرفیت ذخایر سدهای تهران در سال آبی جدید که از مهرماه آغاز شده، حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب است که در مقایسه با میزان ۴۹۰ میلیون مترمکعبی سال آبی گذشته، تقریباً به نصف رسیده است.

«قاعدتاً این میزان کاهش باید با بارش‌های تا به امروز جبران می‌شد، اما متاسفانه تاکنون هیچ بارشی در تهران رخ نداده و پیش‌بینی‌ها نیز نشان می‌دهد که تا پایان پاییز نیز این روند ادامه خواهد داشت.»

راهکارها و هشدارهای کلیدی

تامین آب شرب پایتخت و ریسک‌های پیش‌رو

تامین آب شرب مورد نیاز استان تهران همواره با فشار به سفره‌های زیرزمینی در محدوده و خارج از تهران صورت می‌گیرد، اما کم‌بارشی اخیر به این منابع نیز آسیب جدی وارد کرده است. رئیس موسسه تحقیقات آب تاکید کرد که نباید ریسک تغییر شرایط را در نظر گرفت، بلکه باید کشور را برای شرایط بحرانی آماده کرد و امسال را «سال هشداردهنده» دانست.

وی افزود: «اگر به طور کلی سیر تاریخی بارش‌ها را در نظر بگیریم، با کاهش بارش مواجه خواهیم بود. ممکن است این کاهش در سال ۱۴۰۳ زیاد محسوس نباشد، اما امسال باید خود را برای شرایط خشکسالی آماده کنیم.»

ضرورت کاهش ۲۰ درصدی مصرف و تغییر ساختارها

کاویان‌پور تاکید کرد که دورنمای شرایط اقلیمی کشور، اعمال یک مدیریت قوی و دقیق برای مصارف آب در حوزه‌های شرب، صنعت و کشاورزی را الزامی می‌کند تا ناترازی منابع آبی جبران شود و کشور برای دهه‌های آتی آماده گردد.

او راهکار عملی برای عبور از بحران را کاهش حدود ۲۰ درصدی از میزان مصارف فعلی آب دانست که این امر از طریق اقدامات زیر قابل دستیابی است:

1. تمرکز بر مدیریت تقاضا و فرهنگسازی.
2. استفاده از فناوری و سیستم‌های کاهنده مصرف.
3. اعمال تعرفه برای پرمصرف‌هایی که شرایط بی‌آبی را درک نمی‌کنند.

در همین راستا، نیاز است تا با حمایت دولت و فرهنگسازی، تغییرات رفتاری در الگوی مصرف آب ایجاد شود و در بخش‌های صنعتی، کشاورزی و خدمات نیز ساختارهای تولید تغییر یابد تا شرایط عبور و سازگاری با بحران فراهم گردد.