نشانه‌های شکست تدریجی برگزیت؛ از فشار مالی اتحادیه اروپا تا سقوط «افتخار ملی» بریتانیا

جدیدترین توافق میان لندن و بروکسل، که شامل تعهدات مالی احتمالی انگلیس در ازای تسهیل تجاری است، بار دیگر برگزیت را به کانون جدال‌های سیاسی و رسانه‌ای بریتانیا بازگردانده و نشانه‌های شکست تدریجی این رؤیای سیاسی را آشکار کرده است. این روند نه‌تنها مسیر اقتصادی و دیپلماتیک لندن را متأثر کرده، بلکه عملاً پایه‌های ایدئولوژیک کمپین خروج از اتحادیه اروپا را که نوید «بازپس‌گیری کنترل» و «استقلال ملی» را می‌داد، به چالش کشیده است.

فشار اتحادیه اروپا: سهم مالی در برابر تسهیل تجارت

در جریان توافق جدیدی که اوایل سال جاری با حضور کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر انگلیس، و اورسولا فون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، اعلام شد، دو طرف در حوزه‌هایی مانند استانداردهای غذایی، تعرفه کربنی و تسهیل همکاری دانشگاهی به توافق رسیدند. با این حال، بخش‌های پنهان‌تر این توافق که شامل تعهدات مالی احتمالی انگلیس در چارچوب همکاری‌های فرامرزی اتحادیه اروپا می‌شود، اکنون به کانون جدل تبدیل شده است.

بر اساس گزارش‌ها، اتحادیه اروپا در حال بررسی این است که انگلیس را وادار به پرداخت سهمی در صندوق «توسعه منطقه‌ای» اتحادیه کند. این پرداخت در مقابل، مزایایی همچون کاهش تشریفات گمرکی برای واردات مواد غذایی و محصولات کشاورزی و تسهیل دسترسی به شبکه‌های انرژی را برای لندن به همراه خواهد داشت.

یک دیپلمات اروپایی در این باره اظهار داشت: «کشورهای ثالثی که می‌خواهند به بازار مشترک اتحادیه دسترسی داشته باشند، باید سهم خود را بپردازند؛ نمی‌توانید بدون عضویت، از مزایای آن بهره‌مند شوید.»

انتقاد شدید اپوزیسیون: «بازگشت خزنده» به بروکسل

این خواسته اتحادیه اروپا، انتقادهای تند سیاستمداران و رسانه‌های مخالف دولت را برانگیخته است. پریتی پاتل، وزیر خارجه دولت سایه (حزب محافظه‌کار)، این توافق را ضربه‌ای آشکار علیه مالیات‌دهندگان دانست و گفت:

• توافقی که استارمر آن را «تاریخی» خواند، اکنون به ضرر مالیات‌دهندگان تمام شده است.
• نخست‌وزیر نه اراده دفاع از استقلال کشور را دارد و نه توانایی مقاومت در برابر خواسته‌های بروکسل.

دیگر چهره‌های جریان راست‌گرا نیز این توافق را با عنوان «بازگشت خزنده به اتحادیه اروپا از در پشتی» تعبیر کرده‌اند. حزب محافظه‌کار در نقش اپوزیسیون، برگزیت را مسیری تمام‌شده می‌داند و از دولت می‌خواهد به‌جای «عقب‌نشینی»، بر تقویت روابط با آمریکا و کشورهای مشترک‌المنافع تمرکز کند.

سرخوردگی فزاینده در افکار عمومی بریتانیا

در سوی دیگر ماجرا، افکار عمومی انگلستان نیز نشانه‌های آشکاری از تردید نسبت به دستاوردهای برگزیت بروز داده است. تازه‌ترین نظرسنجی مؤسسه ایپسوس و گروه سیاست‌گذاری کالج کینگز لندن، تصویر نگران‌کننده‌ای از وضعیت روحی جامعه ارائه می‌دهد:

کاهش حس افتخار ملی و افزایش شکاف اجتماعی

• تنها ۴۶ درصد از مردم در حال حاضر به کشور خود احساس افتخار می‌کنند؛ این رقم پنج سال پیش ۵۶ درصد بود.
• ۸۴ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند که «بریتانیا جامعه‌ای عمیقاً تقسیم‌شده است»؛ آماری که نسبت به سال ۲۰۲۰، یازده درصد رشد داشته است.

افزایش حس ناامیدی و نوستالژی اجتماعی در کنار فشارهای اقتصادی به درک عمومی از ناکامی برگزیت دامن زده است. نیمی از پاسخ‌دهندگان معتقدند فرهنگ در انگلیس «خیلی سریع در حال تغییر است» و ۴۸ درصد ترجیح می‌دهند کشور به «روزهای گذشته» بازگردد.

پیامدهای اقتصادی عینی برگزیت

در حوزه اقتصادی، پیامدهای برگزیت در حال لمس‌شدن هستند. اتاق بازرگانی بریتانیا اعلام کرده است که خروج از اتحادیه اروپا باعث ایجاد چالش‌های متعددی برای کسب‌وکارها شده است:

در چنین چشم‌اندازی، به‌سختی می‌توان انکار کرد که برگزیت بیش از آنکه مسیری برای استقلال و شکوفایی باشد، به محدودیت‌های عینی در تعاملات اقتصادی، دیپلماتیک و حتی هویتی منجر شده است. رؤیای «بازپس‌گیری کنترل» که روزی الهام‌بخش میلیون‌ها رأی‌دهنده بود، اکنون چیزی جز یک شعار خالی نیست که در واقعیت اقتصادی و اجتماعی کشور تاب نیاورده است.