فراخوان مهدی کروبی برای بازخوانی اشتباهات اصلاحات؛ تحلیل هم‌میهن از «خطای راهبردی»

در پی دیدار اخیر مهدی کروبی، یکی از چهره‌های برجسته جریان اصلاحات، با هیئت رئیسه جبهه اصلاحات، وی خواستار یک بازخوانی صادقانه و عمیق از اشتباهات و ناکامی‌های گذشته این جریان شد. این فراخوان که با هدف درس‌آموزی نیروهای فعال و جلوگیری از تکرار خطاها مطرح شده، بازتاب گسترده‌ای در محافل سیاسی داشته و روزنامه هم‌میهن در سرمقاله خود به تحلیل انتقادی آن پرداخته است. کروبی تأکید کرد که این بازخوانی نباید برای سرزنش باشد، بلکه باید به حفظ وحدت و تلاش برای تحقق حاکمیت مردم بر سرنوشتشان منجر شود.

فراخوان کروبی: بازخوانی اشتباهات برای حفظ وحدت

آقای کروبی در این دیدار تصریح کرد که جریان اصلاحات باید با مرور دقیق حوادث دوران اصلاحات، اشتباهات و ناکامی‌های گذشته را مد نظر قرار دهد تا نسل جدید فعالان سیاسی بتوانند از آن‌ها درس بگیرند. وی هدف غایی این رویکرد را نه سرزنش فرد یا جریانی خاص، بلکه دستیابی به یک اجماع و همبستگی درونی دانست.

«بیان این مطالب برای سرزنش فرد و یا جریانی نیست؛ بلکه برای آن است که از گذشته درس بگیریم و من‌بعد وحدت خود را حفظ و از تفرقه دوری کنیم. ما باید تمام تلاش‌مان را برای تحقق حاکمیت مردم بر سرنوشت‌‌شان انجام دهیم.»

تحلیل سرمقاله: تردید در آمادگی اصلاح‌طلبان برای نقد خود

روزنامه هم‌میهن در سرمقاله خود نسبت به آمادگی واقعی نیروهای اصلاح‌طلب برای پذیرش و اجرای پیشنهاد کروبی ابراز تردید کرده است. این تحلیل‌گر معتقد است که شواهد موجود نشان می‌دهد که اغلب اصلاح‌طلبان تمایل دارند مسئولیت ناکامی‌ها را متوجه حکومت و مخالفان اصلاحات کنند، که این یک اشتباه رویکردی جدی است.

خطای رویکردی: متهم کردن «مسئله» به جای «حل‌کننده»

سرمقاله استدلال می‌کند که اصلاح‌طلبان خود را «حل‌کننده مسئله» معرفی می‌کنند، بنابراین عدم موفقیت در حل مسئله باید متوجه مدعی حل آن باشد، نه خود مسئله. در نتیجه، تمرکز بر مقصر دانستن طرف مقابل، یک خطای جدی در تحلیل وضعیت است.

اشتباهات راهبردی؛ عامل اصلی ناکامی

در این تحلیل، میان اشتباهات راهبردی و خطاهای فنی یا تاکتیکی تمایز قائل شده است. خطاهای فنی (مانند گل نکردن یک توپ در فوتبال) تعیین‌کننده نهایی نیستند؛ بلکه این راهبرد کلی تیم است که سرنوشت را رقم می‌زند. به نظر نویسنده، اصلاح‌طلبان دچار خطای راهبردی بوده‌اند که جامعه به وضعیت کنونی رسیده است. اگرچه مسئولیت حقوقی وضعیت موجود بر عهده صاحبان قدرت است، اما مسئولیت سیاسی منتقدان و به‌طور خاص اصلاح‌طلبان نباید نادیده گرفته شود.

نمودهای خطای راهبردی

خطای راهبردی اصلاح‌طلبان در دو حوزه اصلی قابل جستجو است:

• کنش‌های دووجهی: اقداماتی که هم‌زمان جنبه اصلاحی و انقلابی دارند.
• سکتاریسم و گروه‌گرایی: عدول از فراگیری نیروها و فرقه‌ای شدن، به‌طوری که شاکله اصلی و کادرهای تعیین‌کننده گروه‌های سیاسی اصلاح‌طلب برای چندین دهه ثابت مانده‌اند.

اگرچه بخشی از این واقعیت را می‌توان واکنشی برای بقا در برابر شرایط سیاسی دانست، اما نتیجه نهایی آن، همین وضع موجود است. همچنین، عدم درک درست از اصول اصلاح‌طلبانه و پایبندی به آن نیز به‌وضوح دیده می‌شود که بازتاب آن از مجلس ششم تاکنون و به‌ویژه در حوادث سال ۱۳۸۸ مشهود بوده است.

فاصله گرفتن از ادبیات حذفی و خشن

این سرمقاله با انتقاد از ادبیات سیاسی رایج در ایران، آن را «بسیار حذفی، بی‌منطق و خشن» توصیف می‌کند. تاکید شده است که کنشگران اصلاح‌طلب باید به‌کلی از چنین ادبیاتی فاصله بگیرند و به رنگ ادبیات حاکم درنیایند، هرچند که تاکنون در انجام این مهم موفق نبوده‌اند.

در پایان، ابراز امیدواری شده است که پیشنهاد آقای کروبی به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد و شاهد یک بازخوانی اصیل، منصفانه و روبه‌آینده از گذشته اصلاحات باشیم.