خبر کامل
رقابت تسلیحاتی چین و آمریکا: سلاح لیزری Liaoyuan-1 در برابر HELIOS
چین با معرفی سامانه لیزری زمینی Liaoyuan-1، گام مهمی در توسعه سلاح‌های انرژی هدایت‌شده برداشته و مستقیماً سیستم HELIOS ایالات متحده را به چالش کشیده است. این رونمایی که در رژه روز پیروزی سپتامبر ۲۰۲۵ انجام شد، نشان‌دهنده ورود پکن به مرحله‌ای راهبردی از رقابت تسلیحاتی با غرب است.
رقابت تسلیحاتی جدید: ظهور سلاح‌های لیزری ضدپهپاد
پهپادها در دهه اخیر به یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های نظامی و جنگ‌های نوین تبدیل شده‌اند که می‌توانند با سرعت بالا و در ارتفاع پایین اهداف را شناسایی یا نابود کنند. ویژگی‌هایی چون اندازه کم، صدای ناچیز و توان پرواز گروهی باعث شده‌اند حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافندی نیز در مقابله مؤثر با آن‌ها دچار مشکل شوند. در چنین شرایطی، توسعه فناوری‌های ضدپهپاد به اولویتی مهم برای ارتش‌های بزرگ دنیا تبدیل شده است.
چین که طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه لیزرهای نظامی انجام داده، سامانه Liaoyuan‑1، جدیدترین سلاح لیزری طراحی‌شده برای هدف قرار دادن پهپادها، موشک‌های کروز و تهدیدات هوایی کم‌ارتفاع را معرفی کرد.
سامانه Liaoyuan-1؛ آخرین خط دفاعی متحرک چین
سامانه لیزری Liaoyuan‑1 بر روی کامیون HZ141 به عنوان یک حامل سنگین هشت‌چرخ با توان جابه‌جایی تجهیزات سنگین و سامانه‌های دفاعی پیچیده نصب شده است. حضور این سامانه در رژه روز پیروزی، نه‌تنها نمایش نمادین توان صنعتی و فناورانه چین بود، بلکه پیامی مستقیم درباره گام بعدی این کشور در توسعه سلاح‌های انرژی هدایت‌شده نیز به همراه داشت.
هدف اصلی توسعه سلاح لیزری Liaoyuan-1، نه اجرای حملات تهاجمی بلکه دفاع در فاصله نزدیک از دارایی‌های حیاتی نظامی است. این سامانه به‌ویژه برای مقابله سریع با پهپادها، موشک‌های کروز کم‌ارتفاع، و تسلیحات سرگردان طراحی شده تا در زمانی که سایر لایه‌های پدافند مانند موشک‌های میان‌برد یا سامانه‌های توپ ضدهوایی ناکام بمانند، آخرین خط دفاعی ناوگان چین را تشکیل دهد.
ویژگی‌های فنی Liaoyuan-1:
- عملکرد بر پایه پرتو لیزری پرانرژی متمرکز که اهداف را با تابش حرارت بالا ذوب یا منهدم می‌کند.
- استفاده از سیستم‌های حسگر چندطیفی شامل حسگرهای رادیویی و مادون قرمز برای رهگیری خودکار اهداف چندگانه.
- قابلیت قفل و نابودی دقیق هدف‌هایی که در سرعت بالا یا در ارتفاع پایین حرکت می‌کنند.
- طراحی ماژولار و مستقل از پلتفرم که Liaoyuan‑1 را به یک سامانه دفاعی منعطف تبدیل می‌کند.
منابع نظامی چینی مدعی‌اند که دهانه خروج پرتو لیزر در سلاح لیزری Liaoyuan-1 تقریباً دو برابر بزرگ‌تر از سامانه HELIOS آمریکایی است.
HELIOS آمریکا؛ تمرکز بر اخلال نوری به‌جای تخریب فیزیکی
سلاح لیزری Liaoyuan-1 چین را می‌توان همتای شرقی سیستم HELIOS ایالات متحده دانست؛ سلاحی لیزری که شرکت لاکهید مارتین آن را به عنوان یک سامانه تسلیحاتی کاملاً یکپارچه معرفی کرده است.
نام HELIOS مخفف عبارت High Energy Laser with Integrated Optical‑dazzler and Surveillance به معنای «لیزر پرانرژی با تابنده نوری و سامانه پایش ادغام‌شده» است و به خوبی ماهیت چند‌منظوره این فناوری را نشان می‌دهد.
یکی از ویژگی‌های متمایز در HELIOS، تابنده نوری آن است که به‌جای انهدام فیزیکی هدف، با انتشار پرتو نور شدید حسگرهای اپتیکی و دوربین‌های هدایت یا دید پهپاد دشمن را کور و مختل می‌کند. نخستین مورد استفاده عملیاتی از این فناوری در فوریه سال ۲۰۲۰ بر روی ناوشکن آمریکایی USS Dewey نصب شد و نیروی دریایی برای اولین بار از سامانه Optical Dazzling Interdictor (ODIN) بهره گرفت.
مزیت اقتصادی سلاح‌های لیزری در نبردهای مدرن
چنین فناوری‌هایی به‌واسطه هزینه عملیاتی ناچیز و قابلیت استفاده مکرر، به گزینه‌ای بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر از موشک‌های رهگیر تبدیل شده‌اند. تغییر رویکرد از تخریب کامل به اخلال هدفمند نوری نه‌تنها در ایالات متحده بلکه در برنامه‌های دفاعی چند کشور دیگر نیز مشاهده می‌شود.
برای نمونه، در بریتانیا پروژه «دراگون فایر» (DragonFire) با هدف ساخت سامانه‌ای لیزری با قدرت تخریب بالا آغاز شد. این سیستم در ژانویه ۲۰۲۴ نخستین شلیک موفق خود را ثبت کرد و هزینه هر شلیک آن تنها حدود ۱۰ پوند (۱۳.۵ دلار آمریکا) تخمین زده می‌شود. برای درک بهتر، هزینه هر پرتاب موشک رهگیر تامیر (Tamir) در سامانه گنبد آهنین اسرائیل برای مقابله با یک راکت دست‌ساز ارزان‌قیمت، بین ۴۰ تا ۸۰ هزار دلار است.
| سامانه دفاعی | نوع هدف | هزینه تخمینی هر شلیک |
|---|---|---|
| موشک رهگیر تامیر (گنبد آهنین) | راکت دست‌ساز | ۴۰,۰۰۰ تا ۸۰,۰۰۰ دلار |
| لیزر DragonFire بریتانیا | اهداف متحرک | حدود ۱۰ پوند (۱۳.۵ دلار آمریکا) |
چالش‌های فنی و آینده رقابت لیزری
ارزیابی دقیق اینکه آیا نسخه چینی Liaoyuan‑1 از سیستم آمریکایی HELIOS برتر است یا خیر، در شرایط فعلی عملاً ممکن نیست، زیرا بخش اعظم اطلاعات مربوط به تسلیحات انرژی هدایت‌شده در سطح طبقه‌بندی نظامی بالا نگه داشته می‌شود. با این حال آنچه مسلم است، رقابت تسلیحاتی میان دو قدرت بزرگ در حوزه انرژی هدایت‌شده وارد مرحله‌ای راهبردی شده است.
فناوری لیزری به دلیل ویژگی منحصربه‌فرد خود یعنی سرعت عمل معادل سرعت نور می‌تواند در دفاع از تأسیسات حیاتی، ناوهای جنگی و پایگاه‌های زمینی نقشی تعیین‌کننده ایفا کند. با این وجود، فناوری دفاع لیزری همچنان چالش‌های فنی مهمی دارد. یکی از اصلی‌ترین موانع، پدیده‌ای است که در آن پرتو به‌دلیل عبور از هوای مرطوب، گردوغبار یا ذرات معلق دچار شکست و پراکندگی می‌شود و دقت هدف‌گیری آن کاهش می‌یابد. به همین دلیل، ارتش‌های بزرگ جهان روی بهبود سیستم‌های تطبیق نوری، اصلاح مسیر پرتو و فناوری‌های خنک‌سازی فعال سرمایه‌گذاری می‌کنند تا بر این محدودیت غلبه کنند.
در کنار چین و آمریکا، بریتانیا نیز با سامانه پیشرفته DragonFire گام‌های بلندی برداشته است. این سیستم در آزمایش‌های میدانی سال ۲۰۲۴ عملکردی تحسین‌برانگیز داشت و توانست اهداف متحرک را با دقت بالا در مدت کمتر از یک ثانیه هدف‌گیری و منهدم کند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۳:۵۴ - ۱۴۰۴/۰۸/۱۷