۱۵ موجود شگفت‌انگیز اعماق اقیانوس؛ از کوسه فسیلی تا خرچنگ ۴ متری

۱. کوسه چین‌دار (Frilled Shark)

«کوسه چین‌دار» به دلیل حفظ ویژگی‌های اجداد باستانی خود، یک فسیل زنده نامیده می‌شود. ظاهر ماقبل تاریخی این کوسه که نام خود را از آبشش‌های تزئینی‌اش گرفته، در طول میلیون‌ها سال تغییر چندانی نکرده است. شگفت‌انگیزترین ویژگی آن، دوره بارداری طولانی‌مدت ۳.۵ ساله است که یکی از طولانی‌ترین دوره‌های بارداری شناخته‌شده در میان مهره‌داران محسوب می‌شود.

۲. بی‌فک‌ماهی (Hagfish)

حدود ۷۶ گونه تخمینی از بی‌فک‌ماهی وجود دارد که برخی از آن‌ها در عمق ۱۷۰۰ متری (۵۶۰۰ پایی) زندگی می‌کنند. این موجودات به دلیل ماده لزج و ژل‌مانندی که برای دفع شکارچیان تولید می‌کنند، به «مارماهی مخاطی» نیز شهرت دارند. این ماده به قدری منحصربه‌فرد است که محققان درحال بررسی استفاده از آن در کاربردهای صنعتی و پزشکی، از جمله ترمیم سوختگی، هستند.

۳. دیوکوسه (Goblin Shark)

دیوکوسه یک گونه نادر کف‌زی است که با پوزه بلند و بسیار تختش شناخته می‌شود. این کوسه می‌تواند بیش از ۱۰۰ دندان در دهان خود داشته باشد. این شکارچی هنگام تغذیه از روشی به نام «تغذیه قلاب‌سنگی» استفاده می‌کند؛ به این صورت که فک‌های خود را با سرعت خیره‌کننده تقریباً ۱۱ کیلومتر در ساعت به سمت جلو پرتاب کرده و طعمه خود را می‌رباید.

۴. ماهی مرکب جهنمی (Vampyroteuthis infernalis)

نام علمی این جانور به معنای «ماهی مرکب خون‌آشام از جهنم» است، اما نه ماهی مرکب است و نه هشت‌پا، بلکه در طبقه‌بندی علمی خاص خود قرار می‌گیرد. این موجود در اعماق بیش از ۶۰۰ متری (۲۰۰۰ پایی) زندگی می‌کند و غذای اصلی آن «برف دریایی» (مواد آلی تجزیه‌شده) است. نام او به دلیل پرده‌ای است که بازوهایش را به هم متصل کرده و ظاهری شبیه به شنل دراکولا دارد.

۵. کله‌حاشیه‌ای پرخاشگر (Sarcastic Fringehead)

این ماهی بومی اقیانوس آرام، به دلیل حاشیه‌های روی پیشانی و تمایل به پرخاشگری شدید، نام «پرخاشگر» را دریافت کرده است. این موجودات کوچک (۷.۵ تا ۲۰ سانتی‌متر) در لوله‌های رهاشده یا قوطی‌های دور ریخته‌شده زندگی می‌کنند. ویژگی بارز آن‌ها دهان بسیار بزرگی با لبه‌های فلورسنت است که می‌تواند به طور عجیبی باز شود و به عنوان هشداری برای رقبای هم‌گونه عمل کند.

۶. کوسه شبح (Chimaera)

کوسه شبح که با نام «کیمرا» نیز شناخته می‌شود، یک ماهی غضروفی است که شواهد فسیلی نشان می‌دهد ۴۰۰ میلیون سال پیش از کوسه‌ها جدا شده است. پوزه بیرون‌زده این ماهی برای تشخیص میدان‌های الکتریکی و حرکات طعمه‌ها در کف اقیانوس به کار می‌رود. همچنین، یک خار سمی در نزدیکی باله پشتی، از آن در برابر شکارچیان محافظت می‌کند.

۷. ماهی حبابی (Blobfish)

ماهی حبابی در سال ۲۰۱۳ توسط «انجمن حفظ حیوانات زشت» بریتانیا، عنوان «زشت‌ترین حیوان جهان» را به دست آورد. این ماهی در اعماق ۱۰۰ تا ۲۸۰۰ متری زندگی می‌کند. ظاهر ژلاتینی و افتاده آن در خشکی، ناشی از نبود فشار شدید آب است. در اعماق، این بدن ژله‌ای به او ساختار می‌دهد و همچنین کمک می‌کند تا بدون نیاز به اندامی برای شناوری در آن عمق زندگی کند.

۸. گرگ‌ماهی اطلسی (Atlantic Wolffish)

این موجود به دلیل دندان‌های نیش‌مانند و تیزش، «گرگ‌ماهی» نامیده شده است. این ماهی که از گوش‌ماهی‌ها، خرچنگ‌های هرمیت و توتیای دریایی تغذیه می‌کند، چندین ردیف دندان نوک‌تیز و آرواره‌های قدرتمندی برای شکستن پوسته‌های سخت دارد. برای زنده‌ماندن در آب‌های یخی اقیانوس اطلس، بدن او نوعی ضدیخ طبیعی تولید می‌کند تا از تشکیل یخ در خونش جلوگیری شود.

۹. خرچنگ عنکبوتی ژاپنی (Japanese Spider Crab)

خرچنگ عنکبوتی ژاپنی یکی از بزرگ‌ترین بندپایان شناخته شده است. این غول دریایی دارای مشخصات زیر است:

• عرض بدن: تا ۳۸ سانتی‌متر
• طول پاها: تا ۴ متر
• وزن: تا ۲۰ کیلوگرم
• عمر تخمینی: بین ۵۰ تا ۱۰۰ سال

این موجودات معمولاً لاشه‌خواری می‌کنند و در کف اقیانوس پرسه می‌زنند.

۱۰. قلابچه‌ماهی (Anglerfish)

بیش از ۲۰۰ گونه قلابچه‌ماهی در سراسر جهان وجود دارد. ویژگی نمادین آن‌ها، زائده‌ای نورانی (فقط در ماده‌ها) بر روی سر است. این «قلاب ماهیگیری بیولوژیکی» که نوکی از باکتری‌های درخشان دارد، طعمه‌ها را به سمت دهان شکارچی می‌کشاند. در برخی گونه‌ها، نرهای کوچک به صورت انگلی برای همیشه به ماده می‌چسبند و با او ادغام می‌شوند.

۱۱. ماهی هوکی (Grenadiers)

ماهی هوکی که به دلیل بدن بلند و مخروطیش به «دم‌موشی» نیز معروف است، در مناطق عمیق باتیال و ابیسال (تا عمق ۴ هزار متری) زندگی می‌کند. اعتقاد بر این است که برای افزایش شناوری، بافت‌های ژلاتینی و عضلات کم‌تراکم‌تری تکامل داده‌اند. چشمان بسیار درشت به این ماهی‌ها کمک می‌کند تا طعمه‌های زیست‌تاب را در تاریکی مطلق ردیابی کنند.

۱۲. ماهی چشم‌بشکه‌ای (Barreleye)

ماهی چشم‌بشکه‌ای یکی از عجیب‌ترین موجودات سیاره ما است که دارای یک سر کاملاً شفاف و پر از مایع است. محققان کشف کردند که این چشمان لوله‌ای و درشت (با لنزهای سبز روشن) می‌توانند بچرخند و به ماهی امکان می‌دهند هم بالا را برای یافتن طعمه و هم جلو را برای دیدن آنچه می‌خورد، نگاه کند. سپر شفاف سر نیز احتمالاً از چشمان در برابر نیش طعمه‌ها محافظت می‌کند.

۱۳. ماهی سوسماری (Deepwater Lizardfish)

ماهی سوسماری که در اعماقی تا ۴۹۰۰ متر یافت می‌شود، یک شکارچی راس هرم غذایی در زیستگاه خود است. این ماهی که طول آن به بیش از ۶۰ سانتی‌متر می‌رسد، یک شکارچی کمین‌گیر با چشمان درشت و دهانی پر از دندان‌های تیز است. گزارش‌ها حاکی از آن است که این موجود به هم‌نوع‌خواری نیز معروف است.

۱۴. مارماهی نوک‌باریک (Slender Snipe Eel)

طول مارماهی نوک‌باریک می‌تواند به ۱.۲ متر برسد، اما تنها چند ده گرم وزن دارد. بدن روبان‌مانند این مارماهی حدود ۷۵۰ مهره را در خود جای داده است. پوزه بلند و باریک آن، آرواره‌هایی شبیه به منقار پرنده ایجاد کرده است. دانشمندان حدس می‌زنند که این ماهی با دهان باز شنا می‌کند و شاخک‌های سخت‌پوستان در دندان‌های رو به داخل آن گیر کرده و راه فرار را می‌بندد.

۱۵. افعی‌ماهی اسلون (Sloane's Viperfish)

افعی‌ماهی اسلون در منطقه گرگ‌ومیش اقیانوس (عمق ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ متری) شکار می‌کند و شب‌ها برای تغذیه به سطح آب نزدیک‌تر می‌شود. این ماهی‌ها می‌توانند آرواره‌های خود را از جا در بیاورند و حیوانات بزرگ‌تر از خود را ببلعند. دندان‌های نیش‌مانند و سوزنی آن‌ها آنقدر بلند است که در دهان جا نمی‌شود و مانند یک قفس در بیرون از دهان قرار می‌گیرد تا طعمه را زندانی کند.