پیچیدگی آلودگی هوای تهران؛ سهم اصلی PM2.5 و نقش خشکسالی در جنوب پایتخت

تأثیر منابع متحرک، ثابت و عوامل طبیعی بر آلودگی جنوب تهران

بررسی نوسانات آلاینده‌های اصلی در ایستگاه‌های پایش جنوب تهران نشان می‌دهد که اگرچه فعالیت صنایع و کارگاه‌ها در محورهایی نظیر جاده ساوه، جاده قدیم و آزادراه تهران–قم می‌تواند بر غلظت آلاینده‌ها اثرگذار باشد، اما این تنها عامل تعیین‌کننده نیست.

فاطمه کریمی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، عوامل مؤثر بر آلودگی هوای جنوب پایتخت را فراتر از فعالیت‌های صنعتی دانست و بر نقش عوامل طبیعی تأکید کرد:

• منابع ثابت و متحرک: شامل ترافیک شهری، صنایع و کارگاه‌ها.
• کاهش بارش‌ها و خشکسالی: افزایش دهنده پدیده گرد و غبار.
• طوفان‌های گرد و غبار: عامل مهم در افزایش ذرات معلق.
• بادهای فصلی: نقش کلیدی در پراکنش و انتقال آلاینده‌ها.
• واکنش‌های شیمیایی ثانویه: فرآیندهای شیمیایی در جو که منجر به تولید آلاینده می‌شوند.

ذرات معلق و گازهای آلاینده کلیدی

در میان آلاینده‌های مورد پایش، ذرات معلق کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون (PM₂.₅) بیشترین سهم را در آلودگی هوای تهران دارند و از نگرانی‌های اصلی محسوب می‌شوند. این ذرات به دلیل اندازه بسیار کوچک، توانایی نفوذ عمیق به دستگاه تنفسی را دارند.

در خصوص آلاینده‌های گازی، دی‌اکسید گوگرد (SO₂) و دی‌اکسید نیتروژن (NO₂) معمولاً در محدوده استاندارد قرار دارند و تنها در دوره‌های زمانی خاص شاهد افزایش موقت غلظت آن‌ها هستیم.

مطالعات جاری برای سهم‌بندی دقیق منابع آلودگی

به منظور شناسایی دقیق و علمی منابع اصلی آلودگی هوا و تفکیک سهم هر یک از آن‌ها، مطالعات گسترده‌ای در دست اقدام است. این پروژه‌ها شامل موارد زیر می‌شوند:

«برای شناسایی دقیق منابع آلودگی، مطالعات سیاهه انتشار و پروژه سهم‌بندی ذرات معلق در حال انجام است تا منابع ثابت، متحرک و همچنین واکنش‌های ثانویه در جو که منجر به تولید آلاینده می‌شوند، به طور شفاف مشخص شوند.»

مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوا تأکید کرد که تغییرات غلظت آلاینده‌ها نتیجه برهم‌کنش پیچیده میان منابع انسانی (فعالیت‌های صنعتی و ترافیک) و عوامل طبیعی (شرایط هواشناسی و بادهای فصلی) است و نمی‌توان آلودگی را تنها به فعالیت‌های صنعتی محدود در جنوب تهران نسبت داد.