هشدار رئیس‌جمهور درباره بحران آب تهران: اگر باران نیاید، تهران تخلیه می‌شود/ طرح انتقال جمعیت به مکران

هشدار رئیس‌جمهور: بحران آب و احتمال تخلیه تهران

هشدار مکرر رئیس‌جمهور درباره بحران آب در پایتخت و کلان‌شهرهای فلات مرکزی، بار دیگر ضرورت اجرای سیاست‌های کلان انتقال جمعیت و بارگذاری‌ها به سواحل جنوبی، به‌ویژه مکران، را برجسته ساخته است. این بحران نه تنها نیازمند صرفه‌جویی فوری است، بلکه تأکیدی بر خطای استراتژیک تمرکز جمعیتی در مناطق کم‌آب کشور تلقی می‌شود.

رئیس‌جمهور در جریان سفر استانی به سنندج، به صراحت اعلام کرد:

"اگر تا آذرماه باران نبارد، ناچار به جیره‌بندی آب خواهیم بود و در صورت تداوم خشکسالی باید تهران را تخلیه کنیم."

این اظهارات، که در ماه‌های اخیر به‌طور مکرر درباره کمبود آب، بارگذاری بیش از توان اکولوژیک و لزوم توجه به سواحل جنوبی (مکران) بیان شده، نشان‌دهنده نگرانی عمیق از آینده است. در یک جمع‌بندی، تمرکز جمعیت در شهرهای فلات مرکزی نظیر تهران، اصفهان و مشهد طی دهه‌های گذشته به عنوان یک خطای استراتژیک محسوب می‌شود.

راهبرد ملی: اقتصاد دریامحور و ماده ۵۶ برنامه هفتم

دیدگاه رئیس‌جمهور کاملاً منطبق بر ماده ۵۶ لایحه برنامه هفتم پیشرفت و موضوع فصل ۱۲ اقتصاد دریامحور است. بر اساس این ماده، هدف‌گذاری شده است که تا پایان برنامه در سال ۱۴۰۸، حداقل ۸ درصد از جمعیت کشور در سواحل جنوبی مستقر شوند. همچنین این ماده بر لزوم گزارش‌دهی سالانه به مجلس شورای اسلامی در خصوص اجرای موضوعات اقتصاد دریامحور تأکید دارد.

طرح مداوم بحران آب توسط رئیس‌جمهور دو هدف اصلی را دنبال می‌کند:

• هدف اول: لزوم صرفه‌جویی توسط شهروندان و برنامه‌ریزی دستگاه‌های مرتبط برای تأمین آب پایدار.
• هدف دوم (مهم‌تر): آماده‌سازی اذهان عمومی در کلان‌شهرهای فلات مرکزی برای پذیرش جهت‌گیری انتقال بارگذاری‌ها و جمعیت به سمت سواحل جنوبی.

در راستای هدف دوم، ایده انتقال پایتخت به مکران که در سال ۱۴۰۳ نیز بیان شد، مورد توجه قرار می‌گیرد.

اقدامات مسکونی و کمبود زیرساخت‌ها

در جهت تحقق اهداف اقتصاد دریامحور و استقرار جمعیت در سواحل، تاکنون برنامه‌ریزی برای ساخت ۲۷ شهرک مسکونی جدید با بهره‌مندی از سرمایه‌گذاری داخلی انجام شده است. جزئیات این شهرک‌ها به شرح زیر است:

• ۸ شهرک مسکونی در سواحل بلوچستان.
• ۵ شهرک مسکونی در سواحل هرمزگان.

با این حال، اطلاعات دیگری در خصوص برنامه‌های زیرساختی حیاتی که لازمه انتقال صنایع و جمعیت هستند، مانند فرودگاه‌ها، بنادر، نیروگاه‌های برق، خطوط ریلی جدید و بزرگراه‌های اصلی، در دسترس نیست. این در حالی است که برنامه هفتم به سومین سال خود نزدیک می‌شود و گزارشی که وزارت راه و شهرسازی باید از اجرای ماده ۵۶ برنامه هفتم ارائه کند، هنوز مشاهده نشده است.

ناترازی آبی فلات مرکزی و پیش‌بینی‌های آینده

حوضه آبریز فلات مرکزی ایران که ۷۰ درصد جمعیت و ۷۰ درصد مساحت کشور را در بر می‌گیرد، تنها دارای ۱۰ درصد از آب تجدیدپذیر کشور است. این ناترازی به دلیل پدیده تغییر اقلیم و گرمایش هوا تشدید شده است؛ به‌طوری که رواناب‌های سطحی به شدت کاهش یافته و منابع آب زیرزمینی نیز طی دهه‌های گذشته تقریباً تخلیه شده‌اند.

با توجه به شرایط بحرانی که در شهرهای پرجمعیتی نظیر تهران، اصفهان و مشهد به وجود آمده، پیش‌بینی می‌شود که در برنامه هشتم، استقرار جمعیت در سواحل جنوبی حتی به ۲۰ درصد جمعیت کنونی کشور نیز برسد.

لزوم تسریع در توسعه زیرساخت‌های مکران

پیشنهاد می‌شود همزمان با آگاه‌سازی جامعه نسبت به مشکلات ناترازی آب و لزوم سبک کردن بارگذاری‌ها در فلات مرکزی، زیرساخت‌های اساسی مورد نیاز سواحل جنوبی، به‌ویژه مکران، نیز به سرعت انجام شود. این اقدامات زیربنایی می‌تواند در یک بازه زمانی ۱۰ ساله یا بیشتر، انتقال جمعیت به شهرهای جدید، مدرن و جذاب در سواحل دریای عمان را عملیاتی سازد.