انتقاد عضو پیشین شورا از هشدار رئیس‌جمهور: تهران ۱۲ میلیونی را کجا تخلیه کنیم؟

در پی هشدار اخیر رئیس‌جمهور مبنی بر احتمال جیره‌بندی آب و حتی تخلیه تهران در صورت تداوم خشکسالی، زهرا نژادبهرام، عضو پیشین شورای شهر تهران، ضمن انتقاد شدید از این رویکرد، تأکید کرد که چنین موضع‌گیری‌هایی نیازمند بازنگری جدی است. او تصریح کرد که رئیس‌جمهور به‌جای اعلام بحران، باید نقش محور هماهنگی بین دولت، شهرداری و شورای شهر برای مدیریت منابع آب را ایفا کند.

انتقاد از موضع‌گیری «تخلیه تهران»

نژادبهرام اظهارنظر رئیس‌جمهور درباره لزوم تخلیه تهران را نیازمند بازنگری جدی دانست و بیان کرد: «اگر چنین حرفی بر اساس نظر کارشناسان بوده، مشاوره نادرستی به رئیس‌جمهور داده شده است. تهران شهری ۱۲ میلیونی در طول روز است و نمی‌توان درباره آن با چنین سادگی سخن گفت. پایتخت‌نشینان تخلیه کنند کجا بروند؟»

بحران کم‌آبی محدود به پایتخت نیست

عضو پیشین شورای شهر تأکید کرد که مسئله آب، موضوعی ملی است و محدود به تهران نمی‌شود. او با اشاره به گستردگی بحران گفت:

در شرایط کنونی، حدود ۹۰ درصد سرزمین ما درگیر کمبود بارش است. کم‌آبی فقط متعلق به تهران نیست، بلکه نزدیک به ۹۰ درصد کشور با همین وضعیت روبه‌رو است. حالا سؤال این است که اگر قرار باشد تهران تخلیه شود، این جمعیت عظیم کجا باید برود؟ شمال کشور چقدر گنجایش دارد؟

او با ذکر وضعیت بحرانی شمال (بحران زباله و کاهش زیرساخت‌ها) و وضعیت نامناسب جنوب کشور، نتیجه گرفت که برای حل این معضل باید یک تدبیر ملی اندیشیده شود.

تدبیر ملی برای مدیریت آب در سه سطح

به گفته نژادبهرام، تدبیر ملی برای مدیریت آب باید در سه مرحله کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت دنبال شود:

• کوتاه‌مدت: اولویت با حفاظت از منابع موجود از طریق جلوگیری از هدررفت، آموزش و اطلاع‌رسانی مداوم درباره مصرف بهینه، و در نهایت جیره‌بندی آب است.
• میان‌مدت: استفاده از ظرفیت آب‌های جنوبی کشور (عمان و خلیج فارس) با احداث آب‌شیرین‌کن‌ها و انتقال آب به مناطق شرق کشور، مشابه طرح‌های اجراشده برای اصفهان.
• بلندمدت: نیازمند اصلاح اساسی در الگوی مصرف و تغییر در رژیم کشت است. او کوتاهی دولت‌ها و مجلس در بی‌توجهی به بحران تغییرات اقلیمی را مورد انتقاد قرار داد.

تعارض مدیریت شهری و دولت؛ مانع حل بحران

نژادبهرام ضمن تأکید بر جایگاه ویژه رئیس‌جمهور در پایتخت و لزوم تعامل مثبت بین شورا، شهرداری و هیئت دولت، به موانع ساختاری در مدیریت شهری اشاره کرد.

او توضیح داد که تعارض ناشی از قرار داشتن برخی امور شهری در اختیار دولت و برخی دیگر در اختیار شهرداری، باعث بروز مشکلاتی جدی شده است. شوراها بارها درخواست واگذاری مدیریت مسائلی چون آب، برق منطقه‌ای و پست به مدیریت شهری را داشته‌اند که تاکنون محقق نشده است. با این حال، شهرداری تهران در توسعه شبکه فاضلاب تلاش‌های قابل توجهی انجام داده، از جمله:

• کمک به ایجاد پنج مخزن اضطراری برای شرایط بحرانی (زلزله یا فرونشست).
• تأمین حدود ۷۰ درصد هزینه‌های توسعه شبکه فاضلاب از محل عوارض شهری.

او یادآور شد که با وجود این تلاش‌ها، مسئولیت اصلی مدیریت آب همچنان برعهده وزارت نیرو است.

بحران آب نیازمند ستاد ملی و اقدام فوری است

عضو پیشین شورای شهر تهران، مدیریت بحران آب را امری ملی و اضطراری دانست و خواستار تشکیل فوری ستاد بحران آب شد. او ساختار این ستاد را متشکل از وزارت کشور، وزیر نیرو، و شخص معاون اول یا حتی رئیس‌جمهور دانست.

او با ابراز خوش‌بینی به افزایش احتمالی بارش‌ها در زمستان بر اساس نقشه‌های هواشناسی، هشدار داد که تا آن زمان باید مدیریت بهینه مصرف را جدی گرفت و از رویکرد «واکنشی» به جای «پیشگیرانه» انتقاد کرد.

پیام به رئیس‌جمهور

نژادبهرام در پایان، پیشنهاد خود به رئیس‌جمهور را در یک جمله خلاصه کرد:

«به جای هشدار دادن، بحران آب را مدیریت کنید.» ستاد بحران آب را تشکیل دهید و هرچه سریع‌تر اقدامات لازم برای آموزش عمومی، اطلاع‌رسانی و جیره‌بندی منظم آب را آغاز کنید. این باید اولویت نخست دولت شما باشد.