ابلاغ دستورالعمل اجرایی معاملات آنلاین طلا و نقره؛ ریسک بر عهده مشتری است

معاون اول رئیس جمهور، دستورالعمل اجرایی خرید و فروش طلا و نقره به صورت برخط را که مصوب جلسه ۱۴۰۴/۰۷/۲۷ هیئت وزیران بود، با شماره ۱۳۴۱۰۷ در تاریخ ۱۴۰۴/۰۸/۱۴ ابلاغ کرد. این مصوبه با هدف ساماندهی معاملات آنلاین فلزات گرانبها، الزامات سختگیرانه‌ای را برای سکوهای فعال، فرآیند معامله و مسئولیت ریسک مشتریان تعیین کرده است.

ضوابط صدور مجوز و مهلت تطبیق فعالیت‌ها

بر اساس این ابلاغیه، اتحادیه کسب و کارهای مجازی با تأیید بانک مرکزی مسئولیت صدور، تمدید و ابطال مجوز برای اشخاص مشمول (سکوهای فعال در این حوزه) را بر عهده دارد. سکوهایی که پیش از ابلاغ این دستورالعمل فعال بوده‌اند، موظفند ظرف مدت دو ماه فعالیت خود را با ضوابط جدید تطبیق دهند. همچنین قوانین مرتبط با گروه کالایی فلزات گرانبها و گوهرسنگ‌ها نیز باید رعایت شود.

مرجع صدور مجوز و کارگروه نظارت

اشخاص مشمول صرفاً پس از اخذ تأییدیه بانک مرکزی و رعایت ضوابط هیئت مقررات‌زدایی و بهبود محیط کسب و کار، مجاز به فعالیت خواهند بود. علاوه بر این، جهت هماهنگی و نظارت بر اجرای این مصوبه، «کارگروه هماهنگی و نظارت» با حضور نمایندگان تام‌الاختیار دستگاه‌های زیر تشکیل می‌شود:

• ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز
• دادستانی کل کشور
• بانک مرکزی
• وزارت صنعت، معدن و تجارت
• وزارت اطلاعات
• سازمان تعزیرات حکومتی
• فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران
• مرکز اطلاعات مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی
• اتاق اصناف ایران

این کارگروه موظف است ضمن هماهنگی، موارد تخلف در اجرای دستورالعمل را به مراجع ذی‌صلاح گزارش دهد.

مهم‌ترین محدودیت‌ها و الزامات معاملات برخط

دستورالعمل جدید، محدودیت‌های متعددی را برای تضمین شفافیت و امنیت معاملات برخط طلا و نقره وضع کرده است:

ممنوعیت‌ها و استاندارد عیار

• انحصار معامله: معاملات فقط باید از طریق اشخاص مشمول و سکوهای مجاز انجام شود. معاملات مستقیم بین مشتریان یا انتقال طلا و اعتبار بین کاربران ممنوع است.
• ممنوعیت ابزارهای غیربانکی: تراکنش‌ها باید صرفاً از طریق درگاه پرداخت مورد تأیید بانک مرکزی انجام شوند و هرگونه استفاده از ابزارهای تسویه غیربانکی مانند رمزارز یا کیف پول‌های بدون مجوز ممنوع است.
• استاندارد عیار: معامله طلا با عیار کمتر از ۷۵۰ و نقره با عیار کمتر از ۹۲۵ غیرمجاز است.

مسئولیت ریسک و تضمین معاملات

معاملات در سکوها صرفاً با قبول مسئولیت خطرپذیری (ریسک) از سوی متعاملین صورت می‌گیرد و مشمول ضمانت دولت و نظام بانکی نیست.

اشخاص مشمول موظفند پیش از آغاز فعالیت، طلا و نقره قابل فروش را تحویل «خزانه» (اشخاص حقوقی مورد تأیید بانک مرکزی برای نگهداری) داده و موجودی آن توسط «سامانه ناظر» ثبت شود. فروش صرفاً تا سقف موجودی تحویلی به خزانه مجاز است.

فرآیند گام به گام خرید و فروش طلا و نقره

کل فرآیند معامله باید تحت نظارت «سامانه ناظر» انجام گیرد که بانک مرکزی موظف است ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ، آن را طراحی و ایجاد کند. مراحل اصلی معامله عبارتند از:

1. ثبت اطلاعات: اشخاص مشمول باید پیش از دریافت وجه، اطلاعات مشتری و طلا/نقره قابل معامله را به سامانه ناظر ارسال کنند.
2. تطبیق و تأیید: سامانه ناظر موجودی طلا/نقره نزد خزانه را بررسی کرده و در صورت کافی بودن، شماره استعلام معامله را صادر و مقدار آن را از موجودی شخص مشمول کسر می‌نماید.
3. دریافت وجه: پرداخت وجه توسط مشتری باید از طریق درگاه پرداخت مورد تأیید بانک مرکزی انجام شود.
4. ثبت نهایی و رهگیری: پس از دریافت وجه، سامانه ناظر یک شماره رهگیری معامله صادر کرده و آن را ثبت نهایی می‌کند. امکان استعلام آنلاین موجودی و تراکنش برای مشتری فراهم خواهد شد.
5. تحویل فیزیکی: مشتری می‌تواند تحویل فیزیکی طلا/نقره را از خزانه یا اشخاص مشمول دریافت کند. شخص مشمول ملزم به تحویل فیزیکی کالا ظرف یک هفته خواهد بود.

همچنین، اعلام هزینه‌های مترتب بر خرید، فروش، نگهداری و تحویل و کارمزدهای مربوط، پیش از انجام معامله به مشتری الزامی است.

تعریف اصطلاحات کلیدی

برخی از اصطلاحات مهم در این دستورالعمل به شرح زیر تعریف شده‌اند: