کشف سلول‌های میکروگلیا: کلید توقف آلزایمر و راهگشای درمان‌های مبتنی بر سیستم ایمنی

بیماری آلزایمر، شایع‌ترین علت زوال عقل، همواره یکی از پیچیده‌ترین و ناتوان‌کننده‌ترین چالش‌های پزشکی قرن حاضر بوده است. در حالی که گزینه‌های درمانی موثر برای توقف این بیماری پیشرونده تاکنون بسیار محدود بوده‌اند، پژوهش‌های اخیر بر روی سلول‌های مغزی نویدبخش چشم‌اندازی جدید در این حوزه است.

کشف سلول‌های محافظ مغز: میکروگلیاهای تخصصی

تیمی از دانشمندان دانشکده پزشکی آیکان مونت سینای و همکاران بین‌المللی آن‌ها، گروه منحصربه‌فردی از سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا را شناسایی کرده‌اند که ظاهراً از مغز محافظت می‌کنند. این کشف مهم که در تاریخ ۵ نوامبر در نشریه معتبر نیچر منتشر شد، راه را برای استراتژی‌های درمانی نوین در راستای توقف آلزایمر هموار می‌سازد.

محققان دریافتند که این زیرمجموعه خاص از میکروگلیاها دارای سطوح پایین‌تری از فاکتور رونویسی PU.1 و بیان بالاتری از گیرنده CD28 هستند. این میکروگلیاهای تخصصی با کاهش التهاب مغز، به کند کردن دو نشانه اصلی آلزایمر کمک می‌کنند:

• تجمع پلاک‌های آمیلوئید.
• گسترش پروتئین‌های سمی تاو.

مکانیسم توقف آلزایمر توسط میکروگلیا

دانشمندان با استفاده از مدل‌های موش آلزایمر و همچنین نمونه‌های بافت مغز انسان، نشان دادند که کاهش سطح PU.1، میکروگلیا را به سمت بیان گیرنده‌های تنظیم‌کننده ایمنی سوق می‌دهد.

با وجود اینکه این میکروگلیاهای محافظ تنها بخش کوچکی از کل سلول‌های میکروگلیا را تشکیل می‌دهند، اما تأثیر گسترده‌ای در سراسر مغز دارند؛ آن‌ها التهاب را سرکوب کرده و در مدل‌های موش به حفظ حافظه و بقا کمک می‌کنند.

برای تأیید نقش کلیدی CD28، دانشمندان این گیرنده را از زیرمجموعه خاص میکروگلیال حذف کردند. نتیجه این اقدام، بدتر شدن التهاب و افزایش رشد پلاک‌ها بود که تأیید می‌کند CD28 نقشی اساسی در فعال نگه داشتن این سلول‌های محافظ مغز ایفا می‌کند.

دکتر آن شفر، از نویسندگان ارشد مقاله، در این باره بیان کرد: «میکروگلیاها صرفاً پاسخ‌دهنده‌های مخرب در بیماری آلزایمر نیستند؛ آن‌ها می‌توانند به محافظان مغز تبدیل شوند.»

مسیرهای جدید در درمان‌های ایمنی‌محور

این تحقیق بر اساس یافته‌های ژنتیکی قبلی دکتر آلیسون گوت، یکی از نویسندگان ارشد همکار این مطالعه، استوار است. کار پیشین دکتر گوت یک واریانت ژنتیکی رایج در SPI1 (ژن تولیدکننده PU.1) را شناسایی کرده بود که با خطر کمتر ابتلا به بیماری آلزایمر مرتبط است.

کشف رابطه دقیق بین PU.1 و CD28 چارچوب مولکولی جدیدی برای درک چگونگی محافظت میکروگلیا از مغز ارائه می‌دهد. این یافته همچنین این ایده را تقویت می‌کند که هدف قرار دادن فعالیت میکروگلیال از طریق درمان‌های مبتنی بر سیستم ایمنی می‌تواند روند بیماری آلزایمر را تغییر داده و به توقف آن کمک کند.