خروج صنعت خودرو از رکود ۱۶ ماهه؛ شامخ به ۵۸.۵ واحد رسید

جهش شامخ خودرو در مهرماه

شاخص مدیران خرید (شامخ) صنعت خودرو در هفتمین ماه سال جاری به ۵۸.۵ واحد رسید که این رقم بیشترین میزان ثبت شده طی یک سال گذشته است. این شاخص در شهریورماه تنها ۴۵ واحد بود، به این ترتیب در ماه ابتدایی پاییز، شامخ خودرو با عبور از مرز ۵۰ واحد، رشد چشمگیر ۱۳.۵ واحدی را تجربه کرده است.

این بهبود نه تنها در تولید، بلکه در بخش «انتظارات تولید در ماه آینده» نیز بازتاب داشته است. امید خودروسازان به آینده با افزایش ۱۲.۲ واحدی نسبت به شهریور، به ۵۸.۳ واحد رسیده است.

سه عامل کلیدی بهبود موضعی در صنعت خودرو

کارشناسان سه عامل اصلی را در خروج موقت شامخ خودرو از رکود ۱۶ ماهه دخیل می‌دانند که عمدتاً متأثر از تصمیمات سیاستی و مالی بوده‌اند:

• رشد دوباره قیمت‌ها: خودروسازان امسال دو بار افزایش قیمت را تجربه کردند که مورد دوم در مهرماه محقق شد و به بهبود وضعیت شامخ کمک کرد.
• پایان چالش قیمت‌گذاری: اختلافات طولانی‌مدت میان خودروسازان و وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) بر سر قیمت‌گذاری، که یکی از عوامل رکود بود، در مهرماه به پایان رسید. در این ماه، سازمان حمایت قیمت‌های جدید ایران‌خودرو را تأیید کرد و به ماه‌ها کشمکش پایان داد.
• تسهیلات کلان دولتی: احتمال اختصاص ۲۰ هزار میلیارد تومان (۲۰ همت) تسهیلات به هر یک از دو خودروساز بزرگ کشور مطرح شده است. این تسهیلات مشروط به صرف آن برای پرداخت بخشی از بدهی‌های قطعه‌سازان است.

تأثیر تسهیلات بر زنجیره تأمین

مطرح شدن موضوع تسهیلات جدید، توانایی خودروسازان برای خرید قطعات بیشتر از قطعه‌سازان را افزایش داده و به طور مستقیم بر افزایش امید آن‌ها نسبت به آینده تولید تأثیر گذاشته است.

هشدار اتاق بازرگانی ایران: بهبودی گذرا و ناپایدار

با وجود بهبود نسبی مشاهده شده، اتاق بازرگانی ایران تأکید می‌کند که صنعت خودروسازی همچنان تحت تأثیر عوامل کلان اقتصادی است و دلایل ذکر شده احتمالاً تأثیری کوتاه‌مدت بر وضعیت صنعت خواهند داشت.

این بهبود عمدتاً ناشی از عوامل گذر است نه رشد پایدار تقاضا یا سرمایه‌گذاری و تلاش بنگاه‌ها برای پاسخگویی به تقاضای کوتاه‌مدت بازار بوده است. در غیاب اصلاحات بنیادی، عواملی مانند فشارهای ارزی، نقدینگی محدود، افزایش هزینه مواد اولیه و نیروی انسانی و بی‌ثباتی سیاستی همچنان مانع از تعمیق بهبود هستند.

بنابراین، این احتمال وجود دارد که پس از بهبود نسبی شامخ خودرو در مهرماه، در ماه‌های آتی این شاخص دوباره به روند رکودی خود بازگردد؛ زیرا محرک‌های بهبود، ساختاری و پایدار نیستند.