انتقاد مجلس از دولت در اجرای برنامه هفتم: زیان ۳۳ همتی معدن و عملکرد ضعیف انرژی

محسن زنگنه، رئیس کمیته نظارت بر اجرای برنامه هفتم توسعه مجلس شورای اسلامی، ضمن ارائه گزارش عملکرد سال نخست این برنامه در حوزه‌های کلیدی انرژی و معدن، از عدم موفقیت دولت در تأسیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی انتقاد کرد. وی با ارائه آمار و ارقام دقیق، به تحقق ۵۸ درصدی اهداف مالی بهینه‌سازی انرژی و زیان ۳۳ هزار میلیارد تومانی بخش معدن به دلیل محدودیت‌های گازی اشاره کرد.

بخش انرژی: بهینه‌سازی و عملکرد مالی

زنگنه با تأکید بر اینکه قانون برنامه هفتم به‌طور ویژه بر موضوع بهینه‌سازی و صرفه‌جویی مصرف انرژی تمرکز دارد، مهم‌ترین اهداف این بخش را مردمی‌سازی فرآیند بهینه‌سازی مصرف و توسعه صادرات برق نیروگاه‌های حرارتی و تجدیدپذیر دانست.

عملکرد حساب بهینه‌سازی و سرمایه‌گذاری

در راستای اجرای احکام برنامه، چندین اتفاق مهم در حوزه مالی رخ داده است که از جمله آن‌ها افتتاح حساب بهینه‌سازی مصرف انرژی است. عملکرد مالی این بخش در سال ۱۴۰۳ به شرح زیر است:

• واریز حدود ۲۱ هزار میلیارد تومان به حساب بهینه‌سازی مصرف انرژی در سال ۱۴۰۳.
• این میزان واریزی، معادل ۵۸ درصد عملکرد پیش‌بینی شده در برنامه است.
• حدود ۴۳ هزار میلیارد تومان از محل عوائد صادرات و فروش داخلی محصولات فرعی گاز به حساب سرمایه‌گذاری منظور شده است.
• علاوه بر این، ۱۳.۲۶ هزار میلیارد تومان نیز از طریق شرکت‌های ملی به حساب بهینه‌سازی انرژی واریز شده است.

چالش‌های ذخیره‌سازی گاز و سازمان مدیریت انرژی

بر اساس جز (۱) بند «پ» ماده ۴۴ قانون برنامه هفتم، هدف‌گذاری پنج‌ساله برای افزایش ظرفیت برداشت از ذخایر ذخیره‌سازی گاز، حدود ۱۲۰ میلیون متر مکعب تعیین شده است. با این حال، میزان فعلی این ظرفیت تنها ۳۰ میلیون متر مکعب است و طبق برنامه، باید تا پایان سال سوم به ۴۵ میلیون متر مکعب برسد.

در خصوص مواد ۴۳، ۴۴ و ۴۵ قانون برنامه، متأسفانه تاکنون تنها اقدامات مطالعاتی و اخذ مجوز‌های قانونی انجام شده است. این در حالی است که دولت طبق قانون مکلف بوده به تأسیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی اقدام کند. با وجود گذشت یک سال، دولت هنوز عملکرد موفقی نداشته و اقدامات صرفاً در حد تعیین «دستیار ویژه» باقی مانده است.

بخش معدن: تحقق رشد و محدودیت‌های تولید

رئیس کمیته نظارت بر برنامه هفتم در ادامه به وضعیت بخش معدن و رشد تولید اشاره کرد و آمار مقایسه‌ای تحقق رشد در سال ۱۴۰۳ را ارائه داد:

زیان ۳۳ هزار میلیارد تومانی صنایع معدنی

زنگنه توضیح داد که یکی از عوامل اصلی عدم تحقق رشد، مواجهه صنایع معدنی کشور با ۱۲۴ روز محدودیت گاز طبیعی بوده است. این محدودیت‌ها، حدود ۳۳ هزار میلیارد تومان عدم‌النفع برای بخش تولید به همراه داشته است.

وی افزود: با وجود این چالش‌ها، در برخی سنجه‌ها مانند ظرفیت تولید صنایع معدنی، تحقق بیش از ۱۰۰ درصدی اهداف برنامه مشاهده شد. با این حال، به جز حوزه‌های زیر، سایر بخش‌ها طبق ماده ۴۷ قانون، شاهد رشد منفی تولید بوده‌اند:

• مس (شامل کنسانتره، کاتد و محصولات مسی)
• مقاطع تخت فولاد
• تولید شمش طلا