تحلیل نویسنده: آیا زهران ممدانی، منتخب نیویورک، واقعاً یک پوپولیست چپ است؟

برچسب «پوپولیست چپ» در تحلیل رسانه‌های ایرانی

برخی روزنامه‌ها و رسانه‌های داخلی، بدون ارائه دلیلی مستدل برای «پوپولیست» بودن ممدانی، صرفاً نگاه چپ‌گرایانه او را به عنوان مدرک این برچسب در نظر می‌گیرند و جالب آنکه او را دقیقاً در مقابل دونالد ترامپ قرار می‌دهند.

آیا واقعاً ممدانی پوپولیست است؟ آیا وعده‌هایی نظیر وضع مالیات بر ثروتمندان و سرمایه‌داران برای تأمین هزینه‌هایی مانند حمل و نقل رایگان شهری برای طبقات کم‌درآمد یا دانش‌آموزان، به تنهایی نشان‌دهنده پوپولیسم است؟

به نظر می‌رسد نویسندگان مزبور صرف همین شعارها را دلیل کافی برای اطلاق واژه «پوپولیست» می‌دانند. با احترام به این تحلیلگران، بهتر است گفته شود که یا آن‌ها معنی سیاسی واژه «پوپولیست» را به‌درستی نمی‌دانند و یا در تلاش برای مغلطه کردن شعارهای چپ هستند.

تفاوت میان شعار انتخاباتی و ماهیت پوپولیسم

از دیدگاه نگارنده، ممدانی تنها با این شعارها نمی‌تواند «پوپولیست» باشد. در هر انتخاباتی، هر نامزدی با وعده و وعیدهایی به‌دنبال جذب آرای طبقات متوسط و کم‌درآمد است. این رویکرد از منظر سیاسی نه مذموم است و نه پوپولیستی.

پوپولیسم زمانی خود را نشان می‌دهد که فردی بخواهد با شعارهای حمایت‌گرایانه از مردم، قانون را زیر پا بگذارد یا نهادهای مرسوم را منحل کند؛ رویدادی که سابقه آن در برخی انتخابات داخلی نیز مشاهده شده است.

نمونه‌های تاریخی و شاخص‌های پوپولیسم واقعی

آنچه یک فرد را پوپولیست می‌کند، تلاش برای ایجاد دوگانگی میان مردم و نخبگان و تخریب نهادهاست. برای مثال، «جک کید» در نمایشنامه «هنری ششم» شورش می‌کند، ادعای نمایندگی مردم را دارد و وعده می‌دهد که همه را برابر کرده و قوانین را لغو کند. در آن دوران، سواد نماد طبقه اشراف و نخبگان بود و کید شعار «حذف باسوادی» و «کشتن وکلا» را سر می‌داد.

نقل قول معروف او که نماد پوپولیسم یا ضدعقل‌گرایی است، این است که: «اولین کاری که باید انجام دهیم این است که همه وکلا را بکشیم.»

کید سواد را نشانه خیانت می‌دانست و وعده می‌داد همه اسناد رسمی کشور را بسوزاند و دهان خودش را مجلس انگلستان معرفی کند. آیا در شعارهای ممدانی، چنین وعده‌هایی برای ایجاد دوگانگی میان مردم و نخبگان یا تخریب نهادها مشاهده می‌شود؟

معیارهای اصلی تشخیص پوپولیست

هدف از این تحلیل، حمایت یا عدم حمایت از ممدانی نیست؛ بلکه تأکید بر به‌کارگیری دقیق و صحیح واژگان است. پوپولیست‌ها ادعا می‌کنند که خودشان نماینده واقعی مردم هستند و هرگونه مخالفت را «ضد مردم» می‌خوانند.

ویژگی‌های اصلی پوپولیست‌ها عبارتند از:

• نفرت شدید از نهادهای دموکراتیک و رسانه‌های مستقل.
• تلاش برای بی‌اعتبار کردن نخبگان و اقلیت‌ها.
• طرد کامل رسانه‌های مستقل و بی‌اعتبار کردن دانشگاهیان (مانند رفتارهای ترامپ با رسانه‌ها و دانشگاه هاروارد).

بنابراین، پوپولیسم چپ و راست ندارد. وجه مشترک تمامی پوپولیست‌ها ایجاد یک دوگانگی میان «مردم» و «نخبگان» است. آن‌ها کارشناسان و نهادها را بی‌اعتبار می‌کنند و به‌جای تأکید بر فرآیندهای دموکراتیک و نهادهای قانونی، بر اراده مستقیم مردم تأکید دارند. این‌ها معیارهای یک «پوپولیست» هستند، نه صرفاً شعارهای چپ‌گرایانه.