وزیر نفت: تأمین تنها ۲۲٪ از منابع مالی برنامه هفتم؛ رشد ۶.۲ درصدی ارزش افزوده نفت و گاز

عملکرد مالی و چالش‌های تأمین منابع

قانون برنامه هفتم، دستیابی به رشد ۹ درصدی برای بخش نفت را در نظر گرفته است. با این حال، برآوردهای کارشناسی نشان می‌دهد که تحقق کامل اهداف برنامه نیازمند تأمین حدود ۱۹۰ میلیارد دلار منابع مالی است.

کسری شدید در تأمین مالی برنامه هفتم

وزیر نفت اعلام کرد که در سال اول اجرای برنامه، جریان نقدینگی و تأمین منابع ۲۷ میلیارد دلار پیش‌بینی شده بود، اما تنها ۵.۵ میلیارد دلار معادل ۲۲ درصد آن، تأمین شد.

علی‌رغم اینکه صرفاً ۲۲ درصد منابع مالی در سال ۱۴۰۳ محقق شد، طبق اعلام مرکز آمار ایران رشد ارزش افزوده استخراج نفت و گاز کشور ۶.۲ درصد بوده که فراتر از رشد اقتصادی ۳ درصدی کشور در سال ۱۴۰۳ است.

وضعیت حساب سرمایه‌گذاری نفت و گاز

طبق تکلیف بند (ب) ماده (۱۴) برنامه هفتم، حساب سرمایه‌گذاری نفت و گاز ایجاد شده است. در سال ۱۴۰۳، بیش از ۴۹ همت توسط شرکت‌های ملی نفت و گاز به این حساب واریز شد که تماماً به اجرای طرح‌های صنعت نفت اختصاص یافت.

• بخشی از منابع (حدود ۵۱ همت) پیش از واریز به حساب سرمایه‌گذاری، توسط سازمان امور مالیاتی یا جهت تأمین منابع سازمان هدفمندی یارانه‌ها برداشت شده است.
• در سال جاری تاکنون، بیش از ۵۶ همت به این حساب واریز شده و در طرح‌های اولویت‌دار سرمایه‌گذاری به‌کار گرفته شده است.
• برآورد می‌شود این رقم تا پایان سال جاری به حدود ۹۰ همت برسد.

دستاوردها و آمارهای کلیدی حوزه تولید

وزارت نفت اعلام کرد که در نتیجه فعالیت‌های توسعه و تولید، علیرغم محدودیت منابع مالی، اهداف کمی سال اول برنامه به‌طور کامل محقق شده است.

رشد ارزش افزوده و تولید نفت و گاز

میزان تولید نفت خام و گاز خام در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال پایه، به‌ترتیب ۸ درصد و ۳ درصد افزایش داشته است. شاخص‌های کمی تولید در سال گذشته به شرح زیر است:

افزایش تولید در میادین مشترک و فرآورده‌ها

در میادین مشترک، افزایش تولید معادل ۸۰ هزار بشکه در روز بوده که در مقایسه با هدف ۵۶ هزار بشکه‌ای برای سال ۱۴۰۳، رقمی بیشتر را نشان می‌دهد. همچنین در حوزه فرآورده‌ها:

• تولید بنزین در پالایشگاه‌ها به ۱۱۰ میلیون لیتر در روز رسیده است.
• تولید نفت گاز (گازوئیل) به ۱۱۵ میلیون لیتر در روز رسیده است.
• هر دو مورد عملکردی فراتر از هدف تعیین‌شده در سال ۱۴۰۳ داشته‌اند.

اقدامات زیرساختی و اصلاحات ساختاری

جبران ناترازی گاز و توسعه میادین

به‌منظور جبران ناترازی و تأمین گاز صنایع کشور، مجموعاً ۲۴ میدان نفتی و ۳۴ میدان گازی به شرکت‌های متقاضی و سرمایه‌گذاران معرفی شده است. همچنین ۴ قرارداد توسعه‌ای با شرکت‌های داخلی منعقد شده با هدف تولید:

• حدود ۳۲ میلیون مترمکعب گاز خام (معادل ۳ درصد توان تولید کشور).
• ۷۸ هزار بشکه نفت خام (حدود ۴ درصد توان تولید نفت خام کشور).

توسعه زیرساخت ذخیره‌سازی و جمع‌آوری گاز مشعل

در حوزه جمع‌آوری گازهای مشعل، عملکرد ۳.۳ میلیارد مترمکعب در برابر هدف ۱.۵ میلیارد مترمکعب برنامه محقق شده است. در زمینه زیرساخت ذخیره‌سازی گاز طبیعی:

در حال حاضر ظرفیت برداشت گاز از مخازن در فصل سرد سال معادل ۳۰ میلیون مترمکعب در روز است. با وارد مدار شدن فاز دوم شوریجه و سراجه، ظرفیت برداشت به ۵۵ میلیون مترمکعب در روز تا پایان سال سوم برنامه قابل تحقق خواهد بود.

تدوین آیین‌نامه‌ها و اصلاح ساختار وزارتخانه

مسئولیت تدوین ۸ آیین‌نامه اجرایی در برنامه هفتم بر عهده وزارت نفت بود که همگی تهیه و به تصویب هیئت وزیران رسیده‌اند. همچنین ۱۴ آیین‌نامه دیگر نیز با همکاری سایر دستگاه‌ها در فرایند اخذ تصویب‌نامه قرار دارند.

در ارتباط با تفکیک وظایف حاکمیتی از تصدی‌گری و اصلاح ساختار، برنامه اصلاح ساختار وزارت نفت در سال ۱۴۰۵ با همکاری سازمان اداری و استخدامی کشور ارائه خواهد شد. آیین‌نامه اجرایی مولدسازی ذخایر نفت و گاز کشور نیز در حال جمع‌بندی است.