تحلیل کارشناس از سقوط بورس در ۱۸ آبان؛ تنش‌های ژئوپلیتیکی و چشم‌انداز میان‌مدت

بررسی افت شاخص‌ها و خروج نقدینگی از بورس تهران

کارشناس بازار سرمایه، فردین آقابزرگی، در واکنش به سقوط غیرمنتظره و خروج نقدینگی از بورس تهران در هجدهم آبان‌ماه، این رخداد را واکنشی طبیعی به تشدید لحن تهاجمی در مناقشات منطقه‌ای دانست. این افت قابل‌توجه شاخص کل پس از حدود دو هفته رشد پرشتاب، افزایش حجم معاملات و ورود سرمایه حقیقی به بازار رخ داد.

با وجود ریزش اخیر، سطح بازدهی بازار همچنان در محدوده قابل قبولی قرار دارد. آمارها نشان می‌دهد که بازار از ابتدای سال جاری میلادی عملکرد مناسبی داشته است:

آمار بازدهی بازار تا ابتدای سال

همچنین، باید توجه داشت که نسبت به اوج شاخص در سال جاری، در حال حاضر افتی در حدود ۴ درصد در شاخص کل و ۳ درصد در شاخص هم‌وزن مشاهده می‌شود که نشان می‌دهد بازار هنوز از قله قیمتی خود فاصله دارد.

عامل اصلی تغییر جهت بازار: تنش‌های ژئوپلیتیکی

به نظر می‌رسد یکی از عوامل مؤثر در تغییر جهت اخیر بازار، تشدید لحن تهاجمی دو طرف مناقشه ایران و اسرائیل و مواضعی است که تا حدی فضای پرتنش خردادماه امسال را یادآوری می‌کند. در چنین شرایطی، طبیعی است که بازار سرمایه به افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی واکنش نشان دهد و از حالت صعودی به وضعیتی محتاطانه‌تر و حتی رکودی متمایل شود.

جای شگفتی است که بازار طلا و ارز در برابر این تحولات، واکنش قابل‌توجهی نشان نداده‌اند. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از آن باشد که ریزش اخیر بورس صرفاً یک وقفه کوتاه‌مدت در مسیر صعودی بازار بوده و در صورت عدم تشدید تنش‌ها، احتمال تداوم این افت چندان زیاد نیست.

ارزندگی نسبی بورس و پیش‌بینی میان‌مدت

در مقایسه با سایر بازارهای موازی، سطح ارزندگی بورس همچنان بالاتر است. کاهش ارزش دلاری بازار و افزایش نرخ ارز دولتی، عواملی هستند که در میان‌مدت می‌توانند به رشد درآمد شرکت‌ها و صنایع بورسی منجر شوند و در نهایت ارزش مطلق بازار را افزایش دهند.

دلایل افزایش ارزش مطلق بازار در میان‌مدت

• کاهش ارزش دلاری بازار: جذابیت بیشتر برای سرمایه‌گذاران.
• افزایش نرخ ارز دولتی: بهبود درآمد شرکت‌های صادرات‌محور.
• ارزندگی بالاتر: موقعیت بهتر نسبت به بازارهای طلا و ارز.

با وجود خروج پول حقیقی در روز هجدهم آبان، اگر میانگین ورود و خروج نقدینگی در یک ماه اخیر در نظر گرفته شود، تراز کلی همچنان مثبت است. تنها در صورتی می‌توان از عمق نگرانی بازار نسبت به تنش‌های ژئوپلیتیکی سخن گفت که این روند خروج در روزهای آتی تداوم یابد.