پژوهشگر ارشد دیپ‌سیک: هوش مصنوعی احتمالاً به ضرر جامعه است؛ بازتاب خط رسمی حزب در چین

اظهارنظر جنجالی در پکن: نگرانی از آینده هوش مصنوعی

یکی از برجسته‌ترین چهره‌های هوش مصنوعی در چین و پژوهشگر ارشد شرکت دیپ‌سیک (DeepSeek)، سازنده چت‌بات مشهور، در اظهاراتی جنجالی اعلام کرد که نگران آسیب‌های احتمالی این فناوری به جهان است. این اظهارات در پکن که دولت کنترل شدیدی بر صنعت فناوری دارد، معنایی فراتر از نگرانی‌های مشابه چهره‌های آمریکایی مانند سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، پیدا می‌کند.

چن دلی (Chen Deli)، پژوهشگر ارشد شرکت دیپ‌سیک، سرانجام پس از مدت‌ها سکوت، درباره تاثیر نهایی کارشان بر جامعه سخن گفت. پاسخ او قاطعانه بود: «احتمالاً به ضرر جامعه!»

«من نسبت به خود فناوری بسیار خوش‌بین هستم، اما تأثیری که ممکن است بر جامعه بگذارد را منفی می‌دانم.»

تغییر موضع از هیجان تا ناامیدی

ماجرای دیپ‌سیک از ابتدای سال جاری میلادی آغاز شد، زمانی که این شرکت با دستیابی به «جام مقدس» فناوری، یعنی مدل زبانی بزرگ اختصاصی DeepSeek-R1، ناگهان در کانون توجه جهانی قرار گرفت. پس از موفقیت خیره‌کننده این مدل، تیم دیپ‌سیک در بیشتر طول سال سکوت اختیار کرد.

این سکوت پس از یک دوره هیجان اولیه رخ داد. در ژانویه ۲۰۲۵، چن دلی در حساب شبکه اجتماعی خود نوشته بود که «از شدت هیجان نمی‌تواند چیزی بگوید». اما اوضاع تغییر کرد. در فوریه ۲۰۲۵، لیانگ وِنفنگ (Liang Wenfeng)، بنیان‌گذار دیپ‌سیک، با رئیس‌جمهور چین، شی جین‌پینگ، دیدار کرد و از آن زمان تا کنون، هیچ‌یک از اعضای شرکت سخنی علنی به میان نیاورده بودند تا اینکه چن در همایش دولتی «کنفرانس جهانی اینترنت» اظهارات ناامیدکننده‌ای مطرح کرد.

هوش مصنوعی، تهدیدی برای اشتغال و نیاز به «مدافع»

چن دلی در بخش دیگری از سخنان خود، پیشرفت روزافزون هوش مصنوعی را تهدیدی جدی برای نیروی کار دانست و تاکید کرد که این فناوری می‌تواند در دهه‌ی آینده جایگزین نیروی انسانی شود. او افزود:

• چالش اجتماعی: جامعه ممکن است با چالشی عظیم روبه‌رو شود.
• نقش شرکت‌های فناوری: در چنین شرایطی، شرکت‌های فناوری باید نقش مدافع را بر عهده بگیرند.

برخلاف اظهارات مشابه در ایالات متحده که اغلب جنبه تبلیغاتی دارند، سخنان چن دلی در چین به‌روشنی بازتاب‌دهنده «خط رسمی حزب» تلقی می‌شود. در چین، دولت توانایی کنترل صنعت فناوری را دارد و ابراز نگرانی از سوی یک پژوهشگر برجسته، معنایی به‌مراتب جدی‌تر پیدا می‌کند.

حاکمیت الگوریتمی و استقلال فناوری چین

شرکت دیپ‌سیک ارتباط تنگاتنگی با دیگر شرکت‌های چینی دارد و موفقیت آن بخشی از برنامه گسترده‌تر پکن برای دستیابی به «حاکمیت الگوریتمی» است؛ هدفی که به معنای کسب دستاوردهای پیشرفته در هوش مصنوعی بدون نیاز به مشارکت خارجی است.

شواهد این استقلال‌طلبی در عملکرد اخیر دیپ‌سیک نیز مشاهده شده است. حدود یک ماه پیش، دیپ‌سیک نسخه‌ای آزمایشی از مدل زبانی بزرگ خود را منتشر کرد که ویژگی مهمی را به همراه داشت: این نسخه جایگزینی برای رابط برنامه‌نویسی CUDA شرکت انویدیا ارائه داده و از پردازنده‌های گرافیکی ساخت چین پشتیبانی می‌کرد.

این رویکرد با موضع رسمی دولت چین هم‌راستا است. تنها حدود یک هفته پیش، شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در مجمع همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC 2025) اظهار داشت که باید نهادی جهانی برای نظارت و تنظیم هوش مصنوعی ایجاد شود تا این فناوری به «کالایی عمومی برای جامعه بین‌المللی» تبدیل گردد.