هشدار معاون سازمان توسعه تجارت: عوارض سنگین صادراتی، مانع توسعه و عامل از دست رفتن بازارها

ضرورت بازنگری در فهرست کالاهای مشمول عوارض

روشن‌بخش خواستار بازنگری اساسی در فهرست و میزان عوارض صادراتی برای طیف وسیعی از محصولات شد که شامل مواد و محصولات معدنی و صنایع معدنی فلزی و غیرفلزی، و همچنین محصولات نفتی، گازی و پتروشیمی است.

وی تصریح کرد: در قوانین موجود، هیچ اشاره‌ای به رهایی از صادرات کالاهای نیمه‌خام نشده است، اما به‌صورت ناگهانی و بدون پیش‌زمینه، برخی کالاها در این فهرست گنجانده شده‌اند که این امر منطقی نیست.

از دست رفتن بازارهای صادراتی و ظهور «بازار موازی»

معاون سازمان توسعه تجارت ایران با مقایسه شرایط فعلی با سال گذشته، وضعیت کنونی را نامطلوب ارزیابی کرد و به موارد مشخصی اشاره نمود:

• دریافت نامه‌ای مبنی بر ممنوعیت صادرات میلگرد به عراق.
• نگرانی از دست دادن بازار شمش و آهن اسفنجی به دلیل پدیده «بازار موازی» آهن قراضه.

ایشان افزود: «در حال حاضر رقابت شدیدی در بازار آهن قراضه وجود دارد و بسیاری از کشورها نیز روی آن تمرکز کرده‌اند. نگرانی ما این است که اگر عوارض صادراتی برای این بخش وضع کنیم، ممکن است بازار خود را به‌ کلی از دست بدهیم.»

انتقاد از همپوشانی مالیات و عوارض

روشن‌بخش اخذ عوارض از کالاهای خام و نیمه‌خام در شرایط کنونی را غیرمنطقی دانست و به مسئله همپوشانی مالیات و عوارض اشاره کرد. وی پیشنهاد داد:

در مواردی که مالیات نیز از صادرکنندگان دریافت می‌شود، پیشنهاد ما این است که یا این مالیات حذف شود یا کالای مربوطه از حوزه کالاهای مشمول عوارض صادراتی کنار گذاشته شود، چرا که در بسیاری از مواقع میزان مالیات از خود عوارض بیشتر می‌شود. هدف ما کمک به توسعه صادرات است، نه ایجاد مانع برای آن.

ابهام در هزینه کرد ۵۰۰ میلیون دلار عوارض

یکی از مهم‌ترین انتقادات مطرح شده، عدم شفافیت در خصوص نحوه هزینه کرد مبالغ جمع‌آوری شده از محل عوارض صادراتی است. بر اساس گزارش‌های سال ۱۴۰۲، ارقام زیر به ثبت رسیده است:

ایشان با زیر سؤال بردن این تناقض آماری، پرسید: «در کدام کشور دنیا ۵۰۰ میلیون دلار از محل عوارض اخذ می‌شود، اما در مقابل تنها ۴۰۰ میلیون دلار صادرات دانش‌بنیان انجام می‌گیرد؟»

وی تاکید کرد که این رقم نه با اهداف آیین‌نامه سال ۱۴۰۱ هم‌خوانی دارد و نه تأثیر مثبتی در زنجیره تأمین کشور گذاشته است. معاون سازمان توسعه تجارت درخواست ارائه گزارش شفاف و دقیق از محل هزینه‌کرد این منابع را مطرح کرد، اما متأسفانه تاکنون گزارش قابل‌اتکایی دریافت نشده است.

هشدار نهایی: ضرورت بازنگری جدی

روشن‌بخش در پایان، با اشاره به محدودیت‌های موجود در حوزه انرژی و فشارهایی که بر تولیدکنندگان وارد می‌شود، خاطرنشان کرد: ادامه این روند می‌تواند منجر به از دست رفتن بازارهای هدف و کاهش صادرات شود. لذا، اگر بخواهیم منطقی به موضوع نگاه کنیم، بازنگری جدی و اساسی در فهرست کالاهای مشمول عوارض صادراتی امری ضروری است.