نامزدی مهران متین در گرمی ۲۰۲۶؛ مروری بر افتخارات موسیقی‌دانان ایرانی

گرمی چیست و چرا اهمیت دارد؟

جایزه گرمی، که در اصل جایزه گرامافون نامیده می‌شود، توسط آکادمی ملی علوم و هنرهای ضبط برای شناسایی و تقدیر از دستاوردهای صنعت موسیقی ارائه می‌شود. نشان این مراسم یک گرامافون طلاکاری‌شده است و این رویداد سالانه با اجرای هنرمندان برجسته و اهدای جوایز اصلی همراه است.

• گرمی بزرگ‌ترین جایزه از بین سه مراسم بزرگ موسیقی جهان است.
• این جایزه در کنار اسکار (سینما)، امی (تلویزیون) و تونی (تئاتر)، یکی از چهار جایزه اصلی سالانه سرگرمی در آمریکا محسوب می‌شود.

بخش‌های اصلی جوایز گرمی

جوایز گرمی شامل چهار جایزه عمومی اصلی و شش جایزه ویژه است:

• جوایز اصلی: آلبوم سال، ضبط سال، ترانه سال و بهترین هنرمند جدید.
• جوایز ویژه: جوایز اسطوره، یک عمر دستاورد هنری، جایزه امنا، تالار مشاهیر گرمی، جایزه فنی گرمی و جایزه شخصیت سال MusiCares.

تاریخچه حضور هنرمندان ایرانی در گرمی

دهه ۲۰۰۰ میلادی را می‌توان نقطه آغاز حضور جدی و فاخر هنرمندان موسیقی اصیل ایرانی در جوایز گرمی دانست. چهره‌های شاخصی چون حسین علیزاده، کیهان کلهر و محمدرضا شجریان ردپایی ماندگار در بخش‌های مهم این جایزه از خود به جای گذاشته‌اند.

اردشیر فرح؛ نخستین نامزد ایرانی (۱۹۹۲)

نخستین نامزدی هنرمندان ایرانی در سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۲) رقم خورد. اردشیر فرح در قالب گروه «استرانز و فرح» برای آلبومی به نام «آمریکاز» نامزد دریافت جایزه شد، هرچند موفق به کسب آن نشد.

حسین علیزاده؛ سه نامزدی و انصراف از نشان شوالیه

حسین علیزاده تاکنون سه بار برای آلبوم‌های «فریاد»، «بی تو به سر نمی‌شود» و «به تماشای آب‌های سپید» نامزد جایزه گرمی در بخش آلبوم سال شده است، اما هیچ‌گاه موفق به دریافت گرامافون طلایی نشد. علیزاده در سال ۱۳۹۳ از دریافت «نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه» انصراف داد و در نامه‌ای سرگشاده به این موضوع اشاره کرد:

«شاید اگر در دیار ما توجه و درک از هنر والای موسیقی نزد مسئولان می‌بود، یک هدیه و عنوان غیرخودی این همه انعکاس نداشت. وقتی در فضای هنری نور کافی نباشد، چراغی کوچک خورشید می‌شود.»

کیهان کلهر؛ یک پیروزی پس از چهار نامزدی

کیهان کلهر، آهنگساز و نوازنده چیره‌دست کمانچه، تاکنون چهار بار نامزد جایزه گرمی شده است. سرانجام، در پنجاه و نهمین مراسم جایزه گرمی، کلهر به همراه گروه جاده ابریشم به رهبری یویوما، توانستند با آلبوم «Sing me home» موفق به کسب جایزه بهترین موسیقی جهانی شوند.

محمدرضا شجریان؛ دو نامزدی تاریخی

زنده‌یاد محمدرضا شجریان در طول حیات خود دو بار نامزد جایزه گرمی شد. آلبوم‌های «بی‌ تو به سر نمی‌شود» و «فریاد» که در سال ۱۳۸۱ با همکاری حسین علیزاده، کیهان کلهر و همایون شجریان منتشر شدند، نامزد این جایزه بودند، اما استاد شجریان نیز از دریافت گرمی ناکام ماند.

حمید سعیدی؛ دو بار برنده بخش نیو ایج

حمید سعیدی، آهنگساز ایرانی ساکن لس‌آنجلس، تا کنون دو بار برنده جایزه گرمی شده است. او نخستین بار در سال ۲۰۱۹ با گروه موسیقی «افیون ماه» و بار دیگر در گرمی ۲۰۲۳ با گروه «خورشید سفید»، جایزه بخش موسیقی «نیو ایج» (موسیقی نوین) را از آن خود کرد.

شروین حاجی‌پور؛ برنده جایزه ویژه تغییرات اجتماعی

شروین حاجی‌پور در سال ۲۰۲۳ با ترانه «برای»، برنده بهترین ترانه تأثیرگذار در تغییرات اجتماعی در شصت و پنجمین دور از جوایز گرمی شد. او در واکنش به اهدای جایزه توسط همسر رئیس‌جمهور وقت آمریکا، اظهارنظری جنجالی داشت:

«من و همه مردم ایران از این جایزه خوشحالیم اما باید بگویم، بخش زیادی از زندگی و شادمانی مردم ایران و منطقه توسط دولتی از بین رفته که همسر رئیس‌جمهور آن کشور این جایزه را به من اهدا کرده است. کاش این جایزه توسط یک شخصیت هنری به این اثر هنری اهدا می‌شد. کشور عزیزم را با تمام زیبایی‌هایش دوست دارم و اینجا خواهم ماند.»

مهران متین؛ نماد نسل جدید موسیقی ایران

مهران متین، هنرمند سیرجانی و موزیسین دهه هشتادی، با تخصص در نوازندگی سازهای سنتی چون کمانچه، تار و سه‌تار، بار دیگر فرصت حضور موسیقی ایران را در سطح جهانی فراهم کرده است. او با قطعه «امید و عشق» در بخش بهترین اجرای موسیقی آفریقا نامزد شده است. سابقه حضور موسیقی آفریقا در گرمی به دهه ۱۹۶۰ بازمی‌گردد و با تخصصی‌تر شدن دسته‌بندی‌ها، جایگاه آن اهمیت بیشتری یافته است.

حضور متین نشان می‌دهد که هنرمندان جوان‌تر ایرانی با بهره‌گیری از ابزار دیجیتال، آشنایی عمیق با فرهنگ جهانی، و جسارت بالا، قدرت حضور در صحنه‌های جهانی را به دست آورده‌اند.