مقابله دانشمندان اسکاتلندی با گسترش هاری توسط خفاش‌های خون‌آشام در آمازون

خطر فزاینده هاری در آمازون

دانشمندان اسکاتلندی با رهبری دانشگاه گلاسکو، در حال مقابله با یک تهدید جدی بهداشتی در جنگل‌های آمازون هستند: گسترش ویروس مرگبار هاری توسط خفاش‌های خون‌آشام. محققان بر این باورند که افزایش دمای هوا و تغییر کاربری زمین، ناشی از تغییرات اقلیمی، منجر به افزایش گزش انسان‌ها و دام‌ها توسط این پستانداران شده است.

تیم تحقیقاتی دانشگاه گلاسکو در کشورهای آمازونی از جمله پرو، کلمبیا و برزیل، در حال توسعه واکسن و نظارت بر گسترش محل‌های استقرار خفاش‌ها هستند.

ویروسی با نرخ مرگ و میر بالا

هاری در سطح جهانی به عنوان کشنده‌ترین بیماری عفونی شناخته می‌شود و در صورت عدم درمان، تقریباً به طور قطع منجر به مرگ در افراد واکسینه نشده می‌شود. اگرچه تقریباً تمام موارد ابتلای انسانی در سطح جهان توسط سگ‌ها ایجاد می‌شود، اما خفاش‌های خون‌آشام ناقلان اصلی این ویروس در کشورهای آمازونی هستند.

این ویروس توسط خفاش‌های خون‌خوار منتقل می‌شود. خفاش‌ها برای بقا باید هر دو یا سه روز یک بار خون بخورند. مردم به طور معمول توسط خفاش‌ها گزیده می‌شوند و برای سال‌ها ممکن است اتفاقی نیفتد و سپس ناگهان مرگ و میر آغاز شود.

برآوردها نشان می‌دهد که سالانه ده‌ها هزار نفر به دلیل هاری جان خود را از دست می‌دهند و ۴۰ درصد این مرگ و میرها مربوط به افراد زیر ۱۵ سال است. همچنین، هر شب صدها هزار خفاش در آمازون حیوانات و انسان‌ها را می‌گزند.

ارتباط تغییرات اقلیمی و گسترش بیماری

یکی از دلایل اصلی گسترش هاری، تغییرات اقلیمی است. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد خفاش‌های خون‌آشام در بخش‌هایی از مکزیک به مناطق جدیدی در شمال در حال حرکت هستند.

تیم‌های تحقیقاتی شاهد افزایش گسترش هاری در سراسر منطقه آمازون بوده‌اند که با سرعتی بین ۱۰ تا ۲۰ کیلومتر (۶ تا ۱۲ مایل) در سال پیشروی می‌کند. سایر عوامل مؤثر بر افزایش گزش عبارتند از:

• فشارهای وارده بر جمعیت‌های بومی ساکن در جنگل‌های بارانی.
• معرفی دام به برخی مناطق، که فرصت‌های تغذیه جدیدی را برای خفاش‌ها فراهم می‌کند.
• تلاش‌های انسانی برای گرفتن و کشتن خفاش‌ها در مناطق آلوده، که حیوانات آلوده را به مناطق جدید سوق می‌دهد.

تلاش‌های علمی برای مقابله و واکسیناسیون

هدف اصلی محققان درک بهتر دلایل گسترش بیماری است تا بتوانند جوامعی را که بیشتر در معرض خطر قرار دارند، پیش‌بینی و به آنها هشدار دهند.

ردیابی و هشدار به جوامع

از سال ۲۰۰۷، محققان در ده‌ها مکان نمونه‌های خون و مدفوع را از خفاش‌های خون‌آشام جمع‌آوری کرده‌اند تا نشانه‌های ویروس را بررسی کنند. این فعالیت‌ها شامل نصب تور در ورودی غارهای خفاش‌ها در پرو برای به دام انداختن آنها است. سپس نمونه‌ها برای آزمایش‌های آزمایشگاهی به گلاسکو ارسال می‌شوند.

نتایج این آزمایش‌ها به ردیابی گسترش بیماری کمک می‌کند تا به جوامع هشدار داده شود که اقدامات پیشگیرانه را از طریق واکسیناسیون خود و دام‌هایشان انجام دهند.

توسعه واکسن‌های نوین برای جمعیت خفاش‌ها

در درازمدت، تیم‌های تحقیقاتی امیدوارند برنامه‌های واکسیناسیونی را توسعه دهند که بتواند مستقیماً در جمعیت خفاش‌ها اجرا شود. یکی از روش‌های در دست بررسی شامل تزریق واکسن به صورت خمیر به حیوانات است؛ به این امید که از طریق لیسیدن خز، واکسن به سایر خفاش‌ها منتقل شود.

این فرآیند در شرایط آزمایشگاهی مورد آزمایش قرار گرفته و انتظار می‌رود به زودی آزمایش‌های میدانی آن آغاز شود. با این حال، این روش خود محدودکننده است و تنها خفاش‌هایی که در مجاورت حیوان واکسینه شده قرار دارند، واکسن را دریافت می‌کنند.

به همین دلیل، دانشمندان در حال کار بر روی یک واکسن قابل انتقال (Transmissible Vaccine) هستند که بتواند بدون اتکا صرف به حیوان اصلی درمان شده، در سراسر جمعیت خفاش‌ها پخش شود.