بیمه رانندگان پلتفرمی: لایحه دولت در مجلس و رفع نگرانی ۱.۵ میلیون راننده و بازنشسته

آمار و وضعیت «خودشاغل» بودن

بر اساس گزارش‌ها، بیش از ۱۵ میلیون راننده در بسترهای مختلف تاکسی‌های اینترنتی مشغول به کار هستند. بخش قابل توجهی از این افراد به عنوان «خودشاغل» فعالیت می‌کنند و برخلاف کارکنان رسمی، مشمول حمایت‌های کامل تأمین اجتماعی و بازنشستگی نیستند. این وضعیت، فقدان امنیت شغلی را به دنبال دارد و در صورت بروز حادثه یا ناتوانی در فعالیت، راننده از پشتوانه بیمه‌ای محروم خواهد بود.

با توجه به افزایش استقبال عمومی از این خدمات، انتظار می‌رود تعداد این رانندگان در آینده افزایش یابد. فقدان پوشش بیمه‌ای برای این قشر، ریسک اقتصادی و رفاهی را برای فرد و خانواده‌اش افزایش داده و در آینده می‌تواند فشار مضاعفی بر نهادهای رفاهی وارد سازد. گسترش اقتصاد پلتفرمی، تغییر فضای کار سنتی و لزوم بازنگری در سازوکارهای بیمه و تأمین اجتماعی را ضروری کرده است.

گام‌های قانون‌گذاری: از برنامه هفتم تا لایحه دولت

در راستای پاسخ به این نیاز مبرم، موضوع بیمه رانندگان در قانون برنامه هفتم توسعه مورد توجه قرار گرفته است:

• الزام قانونی در برنامه هفتم توسعه: مطابق بند «چ» ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم، ارائه‌دهندگان خدمات حمل و نقل بار و مسافر که از طریق پلتفرم‌های مجازی فعالیت می‌کنند و بیمه بازنشستگی ندارند، مجاز به بیمه کردن خود نزد سازمان تأمین اجتماعی هستند.
• تدوین آیین‌نامه و لایحه دولت: پیش‌تر، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از تدوین آیین‌نامه‌ای در دولت برای تسهیل ورود شاغلان فضای مجازی به بیمه‌های اجتماعی خبر داده بود. همچنین، لایحه دولت برای برقراری بیمه تأمین اجتماعی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی تدوین و جهت بررسی و تصویب به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. این لایحه در حال حاضر در مجلس در حال بررسی است.

امنیت شغلی برای بازنشستگان شاغل در پلتفرم‌ها

یکی از نقاط قوت مهم این طرح، ساماندهی اشتغال بازنشستگانی است که به دلیل ناکافی بودن مستمری ماهانه، ناچار به ادامه فعالیت اقتصادی، از جمله رانندگی در تاکسی‌های اینترنتی، هستند. تا پیش از این، فعالیت بازنشستگان کشوری و لشکری در این مشاغل با ابهام قانونی مواجه بود و بیم آن می‌رفت که مستمری یا مزایای بیمه‌ای آن‌ها قطع شود.

معاون حقوقی، مجلس و امور بین‌الملل سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرد: «در صورت تصویب این طرح توسط مجلس شورای اسلامی، بازنشستگان می‌توانند بدون نگرانی از قطع مستمری به اشتغال خود در شغل رانندگی بپردازند. با تصویب این طرح، دغدغه این قشر از جامعه که برای ترمیم معاش خود به شغل رانندگی می‌پردازند، برطرف خواهد شد.»

جزئیات طرح تامین اجتماعی: از منابع پایدار تا جرم‌انگاری تخلف

معاون حقوقی، مجلس و امور بین‌الملل سازمان تأمین اجتماعی با انتقاد از وضعیت کنونی رانندگان اینترنتی که فاقد پوشش بیمه‌ای هستند یا مجبورند با نرخ ۲۷ درصد (حداقل ماهیانه ۳ میلیون تومان) حق بیمه بپردازند، جزئیات طرح را تشریح کرد:

• ایجاد حساب جداگانه و نظارت: سازمان تأمین اجتماعی مکلف است ضمن ایجاد حساب جداگانه به تفکیک بخش‌های مختلف حمل و نقل، کلیه وجوه حاصل از درآمدهای تحقق یافته را صرفاً بابت حق بیمه رانندگان مشمول لحاظ کند.
• جرم‌انگاری تخطی: گزارش این حساب هر سه ماه یکبار به کمیسیون‌های اجتماعی و عمران مجلس ارائه می‌شود و برای تخطی از هزینه نمودن حتی «یک ریال» از درآمدهای حاصل از این طرح در محلی غیر از «حق بیمه رانندگان» جرم‌انگاری شده است.
• تأمین منابع پایدار برای حق بیمه: با توجه به احتمال تقلیل حق بیمه سهم دولت در سال‌های آتی، این طرح با برگزاری نشست‌های متعدد و با حداقل تغییر در مبلغ کرایه یا صورت وضعیت مسافر، منابع پایداری را برای پرداخت ۵۰ درصد از حق بیمه ایجاد کرده است.