خبر کامل
بحران بیهوشی؛ فشار روانی سنگین، تعرفه‌های ناعادلانه و خطر مهاجرت متخصصان
فریاد خاموش متخصصان بیهوشی؛ از فرسودگی شغلی تا خطر مهاجرت
متخصصان بیهوشی، ناجیان نامرئی صحنه جراحی، موفقیت یک عمل پیچیده را ممکن می‌سازند؛ اما خود اغلب با چالش‌هایی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که در هیاهوی نظام سلامت نادیده گرفته می‌شوند. فشار روانی سنگین، فرسودگی شغلی و دستمزدهای نامتناسب، مهم‌ترین دلایلی است که انگیزه این متخصصان حیاتی را کاهش داده و خطر خداحافظی آن‌ها از وطن را افزایش داده است.
بار سنگین مسئولیت و فرسودگی جسمی و روانی
مسئولیت حفظ «جان» بیمار، باری است که همواره بر شانه‌های متخصص بیهوشی سنگینی می‌کند. هر ثانیه، هر محاسبه و هر تزریق، می‌تواند برگه آخر پرونده یک زندگی باشد. این بار سنگین، استرسی دائمی ایجاد می‌کند که حتی پس از ترک بیمارستان نیز روح و روان آن‌ها را رها نمی‌کند.
فرسودگی شغلی و ساعات کار طاقت‌فرسا، چالش بعدی این قشر است. کمبود نیروی متخصص در بسیاری از مراکز درمانی، منجر به طولانی شدن غیرمعمول ساعات کاری می‌شود. حضور پی‌درپی و گاه بدون استراحت کافی در چندین عمل جراحی، خستگی مفرط جسمی و ذهنی را به دنبال دارد که نه تنها کیفیت زندگی شخصی آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه مانند یک مین خفته در اتاق عمل، احتمال بروز خطا را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.
هنگامی که متخصصان بیهوشی خسته از اتاق عمل خارج می‌شوند، بخش مراقبت‌های ویژه (ICU) با همان مسئولیت سنگین در فضایی دیگر در انتظار آن‌هاست. این جابجایی میان دو جبهه نبرد با جان‌ها، بدون نیروی کمکی کافی، فشار را بر آنان دوچندان می‌کند.
چالش‌های اقتصادی و بی‌عدالتی در نظام پرداخت
این فشار و ریسک بالا، با قدردانی و حمایت مالی مناسب همراه نیست. تعرفه‌های خدمات بیهوشی اغلب با پیچیدگی و مسئولیت بالای این حرفه تناسبی ندارد و مشکلات بیمه‌ای نیز دستمزد نهایی آن‌ها را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. این نابرابری میان زحمت و دستمزد، منجر به کاهش انگیزه و احساس بی‌عدالتی شده که می‌تواند به آهسته‌ترین و دردناک‌ترین شکل، یعنی مهاجرت این سرمایه‌های انسانی از کشور بینجامد.
ضروری است برای تحقق یک چرخه اقتصادی پایدار، عدالت بین‌رشته‌ای در نظام پرداخت و معیشت برقرار شود تا انگیزه خدمت‌رسانی در میان نیروهای جوان حفظ شده و متخصصان این حوزه بتوانند آینده‌ای روشن برای خود متصور شوند. برای مثال، وقتی دریافتی متخصص جراحی مغز و اعصاب چندین برابر بیشتر از متخصص بیهوشی همان عمل است، طبیعی است که پزشکان جوان در انتخاب تخصص چگونه عمل می‌کنند.
کمبود متخصص و کاهش رغبت پزشکان جوان
در حالی که بحث افزایش ظرفیت دانشجویان پزشکی مطرح است، کشور با کمبود متخصص در رشته‌های کلیدی مانند بیهوشی، اطفال، داخلی و طب اورژانس مواجه است. بسیاری از پزشکان جوان پس از اتمام دوره عمومی، به این رشته‌ها رغبتی نشان نمی‌دهند.
این شرایط باعث شده است که صندلی‌های دستیاری (رزیدنتی) خالی بمانند و ورودی به این رشته‌ها کاهش یابد. مجموع این عوامل، در کنار پایین بودن ضریب کارایی متخصصان فعلی به دلیل استرس و تعرفه ناعادلانه، روند کمبود متخصص بیهوشی در کشور را تشدید کرده است.
مسیر اصلاح از دیدگاه وزیر بهداشت سابق
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، کمبود متخصصین بیهوشی را یکی از چالش‌های کلیدی نظام سلامت دانست و تأکید کرد:
- عدم وجود متخصص بیهوشی در مناطق مختلف، ارائه خدمات جراحی، زنان و اورژانس را با اختلال مواجه می‌کند.
- برای مدیریت این چالش، باید شبکه‌سازی، سازماندهی و سامانه‌های اتصال نیروی انسانی به مراکز نیازمند توسعه یابد.
- مسیر اصلاح باید با اولویت‌گذاری منطقی و متناسب با ظرفیت‌های اقتصادی کشور ادامه یابد.
خدمات حیاتی که به حاشیه رفته‌اند
متخصصان بیهوشی در تمام دنیا نقش مؤثری در کنترل دردهای حاد و مزمن و ارتقای کیفیت خدمات درمانی دارند. با این حال، به دلیل کمبود متخصص در کشور، بیشتر وقت و انرژی آن‌ها صرف امور پایه و ضروری مانند بیهوشی در اتاق عمل و بخش‌های مراقبت‌های ویژه می‌شود.
یکی از خدمات مهمی که تحت تأثیر این کمبود قرار گرفته، مدیریت درد زایمان طبیعی است. روش‌های پیشرفته‌ای برای مهار کامل درد زایمان وجود دارد تا مادران بتوانند بدون درد، زایمان طبیعی داشته باشند. اما با توجه به کمبود متخصص، این موضوع در اولویت دوم قرار گرفته است.
تقویت تخصص بیهوشی می‌تواند به بهبود خدمات درمانی در زمینه‌های زیر کمک شایانی کند:
- کنترل دردهای حاد زایمان (کاهش سزارین‌های ناشی از ترس از درد).
- مدیریت دردهای مزمن مانند کمردرد، دردهای سرطانی و سایر دردهای مزمن.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
