افزایش ۸۰ درصدی «مرگ خاموش» در البرز؛ ۲۰ نفر قربانی گاز مونوکسیدکربن

آمار نگران‌کننده تلفات در البرز

استان البرز به دلیل تراکم جمعیت بالا، گسترش آپارتمان‌نشینی و استفاده فراوان از وسایل گازسوز، همواره یکی از مناطق در معرض خطر گازگرفتگی است. متأسفانه آمار فوتی‌های ناشی از استنشاق گاز مونوکسیدکربن در سال جاری رشد چشمگیری داشته است.

از ابتدای سال جاری تاکنون ۲۰ نفر در البرز بر اثر استنشاق گاز مونوکسیدکربن جان خود را از دست داده‌اند؛ آماری که نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۸۰ درصد رشد داشته است. از مجموع جان‌باختگان، ۱۲ نفر مرد و هشت نفر زن بوده‌اند.

عوامل اصلی «مرگ خاموش»

بیشترین موارد گازگرفتگی در فصل سرما و در محیط‌های بسته رخ می‌دهد. علت اصلی این حوادث، بی‌توجهی به اصول ساده ایمنی است که می‌تواند تفاوت میان زندگی و مرگ را در عرض چند دقیقه رقم بزند. مهم‌ترین عوامل منجر به مرگ‌های خاموش عبارتند از:

• استفاده از بخاری و وسایل گرمایشی فاقد نشان استاندارد.
• نصب نادرست دودکش‌ها و مسدود بودن مسیر خروج گاز.
• تصورات غلط ایمنی، مانند قرار دادن لوله بخاری در تشت آب.

مونوکسیدکربن؛ دشمن نامرئی

مونوکسیدکربن محصول احتراق ناقص سوخت است و به‌عنوان گازی بی‌بو و بی‌رنگ شناخته می‌شود که در اثر تهویه نامناسب یا نقص در سیستم دودکش در فضا جمع شده و قربانی را بدون هیچ نشانه‌ای از پای درمی‌آورد.

این گاز ماهیت بسیار خطرناکی دارد؛ میل ترکیبی مونوکسیدکربن با هموگلوبین خون حدود ۳۰۰ برابر بیشتر از اکسیژن است. به همین دلیل، با ورود به بدن، به سرعت مانع از اکسیژن‌رسانی به سلول‌ها می‌شود و مرگ بر اثر خفگی سلولی در عرض چند دقیقه اتفاق می‌افتد. در برخی موارد شاهد مسمومیت جمعی اعضای یک خانواده بوده‌ایم.

راهکارهای ساده و حیاتی برای پیشگیری

بخش قابل‌توجهی از مرگ‌های ناشی از گازگرفتگی با رعایت چند اقدام ساده قابل پیشگیری است. برای دور کردن «مرگ خاموش» از خانه‌ها، لازم است نکات ایمنی زیر به یک عادت خانوادگی تبدیل شود:

• استفاده از وسایل گرمایشی دارای نشان استاندارد و نصب صحیح آنها توسط افراد ماهر.
• بررسی سالانه دودکش‌ها و اطمینان از سلامت اتصالات و خروج کامل دود از محیط.
• جلوگیری از انسداد مسیر دودکش‌ها، به‌ویژه در پشت‌بام‌ها که ممکن است با برف یا پرندگان مسدود شود.
• اطمینان از روشن ماندن شعله آبی‌رنگ بخاری‌ها؛ شعله زرد یا نارنجی نشانه احتراق ناقص و تولید مونوکسیدکربن است.
• عدم استفاده از بخاری یا پیک‌نیک در فضاهای بسته مانند خودرو، چادر یا کارگاه‌ها.
• باز گذاشتن مسیر تهویه هوا در زمان استفاده از وسایل گرمایشی.

لزوم آموزش و اطلاع‌رسانی همگانی

پیشگیری از این حوادث، تنها با مشارکت همگانی ممکن است؛ هم دستگاه‌های اجرایی باید در حوزه ایمنی فعال‌تر شوند و هم مردم باید نسبت به کوچک‌ترین نقص در وسایل گازسوز بی‌تفاوت نباشند. اطلاع‌رسانی عمومی باید در اولویت نهادهای فرهنگی و رسانه‌ها قرار گیرد.

افزایش آگاهی مردم درباره نشانه‌های اولیه مسمومیت با گاز مونوکسیدکربن مانند سردرد، سرگیجه، تهوع و بی‌حالی می‌تواند جان بسیاری را نجات دهد.

مونوکسیدکربن دشمنی است که دیده و بوییده نمی‌شود؛ مرگی که به‌سادگی می‌توان از آن پیشگیری کرد اما بی‌احتیاطی آن را به فاجعه‌ای خانوادگی تبدیل می‌کند. اکنون که زمستان در راه است، رعایت نکات ایمنی و کنترل وسایل گرمایشی امری حیاتی است.