بحران آب تهران؛ کاهش ۸۳ درصدی بارش، هشدار جیره‌بندی و ورود به ششمین سال خشکسالی

بررسی آخرین آمارها نشان می‌دهد که منابع آبی کشور و به ویژه تهران با کاهش چشمگیری در مقایسه با سال‌های گذشته مواجه شده است؛ وضعیتی که با هشدارهای صریح مقامات عالی، ابعاد بحرانی یافته و نگرانی‌ها را در خصوص آینده تأمین آب پایتخت افزایش داده است.

این کاهش محسوس در ورودی آب به سدها، حجم ذخایر و میزان بارندگی، زنگ خطر را به صدا درآورده است.

هشدارهای صریح رئیس‌جمهور و وزیر نیرو

شرایط بحرانی منابع آبی، واکنش‌های جدی مقامات ارشد دولتی را به دنبال داشته است. رئیس‌جمهور اخیراً با اشاره به وضعیت تهران، هشداری بی‌سابقه صادر کرد:

اگر تا آذرماه در تهران باران نبارد باید آب را جیره‌بندی کنیم؛ اگر بازهم نبارید باید تهران را خالی کنیم.

همچنین، عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، شرایط را بحرانی توصیف کرده و از احتمال کاهش فشار آب خبر داد:

احتمالاً برخی از شب‌ها مجبور شویم که فشار آب را تا حد صفر کاهش دهیم، بنابراین از هموطنان می‌خواهیم که برای اینکه به زحمت نیفتند از مخازن و ذخیره‌سازهای آب برای مواقع اضطراری استفاده کنند.

عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور نیز تأکید کرد که طبق پیش‌بینی‌ها پاییز در ایران خشک است و تهران نه تنها کم‌بارشی بلکه بی‌بارشی مطلق را تجربه کرده و روان‌آب‌های متعارف را در اختیار ندارد.

وضعیت بحرانی ذخایر سدهای تهران

ظرفیت ذخایر مخازن سدهای تهران در سال آبی جدید حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب است که در مقایسه با میزان ۴۹۰ میلیون مترمکعبی سال آبی ۱۴۰۳، تقریباً به نصف رسیده است. میزان مصرف فعلی آب در محدوده استان تهران ۳۳.۵ مترمکعب بر ثانیه است که ۱۶ مترمکعب بر ثانیه آن از منابع زیرزمینی و ۱۷.۵ مترمکعب بر ثانیه از منابع سطحی تأمین می‌شود. این ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که پایتخت با کمبود حدود ۳ مترمکعب بر ثانیه مواجه است که باید از طریق مدیریت مصرف جبران شود.

آمار سدهای پنج‌گانه تأمین‌کننده آب تهران و البرز

وضعیت موجودی آب در سدهای اصلی تأمین‌کننده آب تهران و البرز بسیار نگران‌کننده است:

کاهش چشمگیر منابع آبی در سطح کشور

آمارها نشان‌دهنده افت شدید منابع آبی در کل کشور است:

• ورودی آب به سدها: تا ۱۷ آبان سال آبی جاری، ورودی آب به سدها ۱ میلیارد و ۴۸۰ میلیون متر مکعب بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل (۲ میلیارد و ۴۵۰ میلیون متر مکعب) ۴۰ درصد کاهش داشته است.
• حجم آب موجود در سدها: حجم آب موجود در سدهای کشور ۱۷ میلیارد و ۱۲۰ میلیون متر مکعب است که نسبت به سال گذشته (۲۲ میلیارد و ۹۲۰ میلیون متر مکعب) ۲۵ درصد کاهش نشان می‌دهد.
• میزان پرشدگی سدها: میزان پرشدگی سدهای کشور در کل تنها ۳۳ درصد است.

کاهش بی‌سابقه بارندگی و ورود به ششمین سال خشکسالی

وضعیت بارندگی در سال آبی جاری وخیم گزارش شده است:

• از ابتدای مهر تا ۱۶ آبان، ارتفاع بارندگی در کل کشور ۳.۴ میلیمتر بوده است که نسبت به سال گذشته (۱۹.۵ میلیمتر) ۸۳ درصد کاهش داشته است.
• ۲۰ استان از ۳۱ استان کشور از ابتدای سال آبی جاری تاکنون بارندگی صفر داشته‌اند.
• بارندگی در تهران در سال آبی جاری تاکنون صفر بوده است که نسبت به متوسط درازمدت و مدت مشابه سال گذشته، کاهش صد در صدی را نشان می‌دهد.

پایتخت با ۲۲۱ میلیون متر مکعب کسری نسبت به مدت مشابه سال قبل، وارد ششمین سال متوالی خشکسالی شده است. این وضعیت بی‌ثبات آبی نیازمند توجه فوری و اقدامات مؤثر برای مدیریت مصرف و جلوگیری از بحران‌های آتی است؛ در غیر این صورت، احتمالاً فاز جیره‌بندی آب در دی ماه آغاز خواهد شد.