خبر کامل
ابهام در حذف وام ازدواج؛ بیش از یک میلیون نفر پشت صف تسهیلات قرضالحسنه

زمزمه حذف وام ازدواج و اضطراب جوانان
در روزهای اخیر، اخباری مبنی بر احتمال حذف تسهیلات قرضالحسنه ازدواج، که در میان مردم به «وام ازدواج» شهرت دارد، منتشر شده است. این زمزمهها، که با سخنان وزیر امور اقتصادی و دارایی آغاز شد، تشویش و نگرانی زوجهای جوان را در پی داشته است.
سید علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، با اشاره به تأخیر در روند پرداختها به دلیل «شوک ابتدای تابستان»، عنوان کرد که برای حل ریشهای مشکل صفهای طولانی، باید ساختاریتر به مسئله نگاه کرد. وی دلیل طولانی بودن صفها را ارزانقیمت بودن وام و بیشتر بودن متقاضیان از ظرفیت واقعی سیستم بانکی دانست و افزود: «وقتی وام قرضالحسنه پنجساله پرداخت میشود، عملاً شبکه بانکی را تحت فشار قرار میدهد.»
وزیر اقتصاد در ادامه، طرح «اعتبار ملی» را راهکاری برای برطرف کردن بخش قابلتوجهی از این نیاز معرفی کرد. این طرح شامل ارائه کارتهای اعتباری (تأمین مالی زنجیرهای) به جوانان متأهل یا مشمول طرح فرزندآوری برای خرید کالاهای ایرانی و کمک به تقویت تولید داخلی است.
وظیفه حاکمیت در تسهیل ازدواج
برداشت اولیه از سخنان وزیر اقتصاد، عدم تمایل دولت به پرداخت وام نقدی و توجیه آن با فشار به شبکه بانکی بود. این در حالی است که اعطای مشوقهای ازدواج و تسهیل تشکیل خانواده، از وظایف اساسی دولتها و حاکمیت به شمار میرود.
بر اساس اصل ۱۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، خانواده واحد بنیادی جامعه اسلامی است و همه قوانین و مقررات و برنامهریزیها باید در جهت آسان کردن تشکیل خانواده باشد.
همچنین، رهبر انقلاب نیز تأکید کرده بودند که دستگاه حکومت و دولتها در مورد مسائل خانواده مسئولیت دارند و باید به وظایف خود عمل کنند.
توضیحات متناقض دولتی؛ «کارت گام» جایگزین نیست
در پی این اظهارات، مقامهای دولتی دیگر تلاش کردند ابهامات را برطرف کنند، اما خود دچار تناقض شدند:
- مدیر روابط عمومی بانک مرکزی (مصطفی قمریوفا): پرداخت تسهیلات نقدی ازدواج هیچ تغییری نکرده و ادامه دارد. «کارت رفاهی» یا «کارت جهیزیه» بر پایه اوراق گام طراحی شده و تنها یک گزینه اختیاری برای خرید جهیزیه از تولیدکنندگان داخلی است.
- سخنگوی دولت (فاطمه مهاجرانی): کارت گام جایگزین وام ازدواج نیست و با هدف تقویت زنجیره تولید و تحریک تقاضا طراحی شده است. وی تأکید کرد که این طرح ویژه نهادهای حمایتی (کمیته امداد، بهزیستی، ستاد کل نیروهای مسلح و بسیج سازندگی) است و افراد معرفیشده میتوانند علاوه بر وام ریالی، کارت رفاهی را نیز دریافت کنند.
این اظهارنظرهای مبهم و متناقض در کمتر از دو هفته، نشاندهنده عدم تصمیمگیری یکپارچه در بدنه دولت است. وزیر اقتصاد طرح را برای همه زوجها و مشمولین فرزندآوری میداند، در حالی که سخنگوی دولت آن را به نهادهای حمایتی محدود میکند. این ابهامات، نگرانی زوجهای جوان را دوچندان کرده است.
بیش از یک میلیون نفر در صف وام
محمد نبیزاده، کارشناس حوزه بانک، در خصوص وضعیت فعلی تسهیلات، آمار نگرانکنندهای را ارائه کرد. طبق آمار انتهای شهریور، بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف دریافت وام ازدواج و بیش از ۵۰۰ هزار نفر در صف وام فرزندآوری قرار دارند؛ یعنی در مجموع، بیش از یک میلیون متقاضی در انتظار تسهیلات هستند.
علت اصلی انباشت متقاضیان
به گفته این کارشناس، دلیل اصلی این انباشت، کم بودن رقم در نظر گرفته شده برای این وامها در بودجه سال جاری است. در حالی که مجلس شورای اسلامی رقم ۳۴۰ هزار میلیارد تومان را پیشنهاد داده بود، مجمع تشخیص مصلحت نظام و شورای عالی نظارت این عدد را به ۲۷۵ هزار میلیارد تومان کاهش دادند. این کاهش باعث شد تسهیلات به تعداد کمتری از متقاضیان برسد.
| مرجع | رقم پیشنهادی (هزار میلیارد تومان) | توضیحات |
| مجلس شورای اسلامی | ۳۴۰ | پیشنهاد اولیه |
| شورای عالی نظارت/مجمع تشخیص | ۲۷۵ | رقم نهایی مصوب |
| برآورد منابع ۱۴۰۴ (مرکز پژوهشها) | ۴۴۰ | ظرفیت واقعی تخصیص منابع |
وام ازدواج، فشار یا بهانه؟
نبیزاده در پاسخ به ادعای وزیر اقتصاد مبنی بر فشار وام ازدواج به شبکه بانکی، این ادعا را اشتباه خواند و گفت:
- وامهای ازدواج «خرد» هستند و به دلیل تضمینهای زیاد، درصد نکول (عدم بازپرداخت) آنها بسیار پایین است.
- در قانون پیشبینی شده که این وامها از منابع صفر درصد (سپردههای جاری و قرضالحسنه پسانداز جاری) تأمین شوند.
- تنها ۳ درصد از کل تسهیلات اعطایی شبکه بانکی را وامهای ازدواج و فرزندآوری تشکیل میدهند.
وی کاهش انگیزه بانکها برای پرداخت این وامها را ناشی از سیاست «کنترل ترازنامه» بانک مرکزی دانست. او تأکید کرد که برای حل فوری مشکل، باید این دو نوع وام از شمول سیاست کنترل ترازنامه معاف شوند یا بانک مرکزی با اختصاص خط اعتباری ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی یا آزادسازی ۱۰۰ هزار میلیارد تومان سپرده قانونی، برای بانکها انگیزه ایجاد کند.
شروط موفقیت طرح اعطای کالایی
کارشناس بانکی، ایده اعطای تسهیلات به صورت کالا را «خوب» دانست، اما اجرای آن را مشروط به رعایت نکات حیاتی زیر دانست:
- اختیاری بودن: مردم باید مختار باشند که وام نقدی (مثلاً ۳۰۰ میلیون تومان) یا اعتبار کالایی (مثلاً ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان) را انتخاب کنند.
- افزایش مبلغ اعتبار: برای ایجاد انگیزه، باید مبلغ اعتبار کالایی بیشتر از وام نقدی باشد تا مردم تشویق به استفاده از آن شوند.
- تنوع زیاد کالاها: تنوع برندها و کالاها باید بسیار زیاد باشد تا حق انتخاب مردم محدود نشود.
- جلوگیری از تنزیل: باید سازوکاری تعبیه شود که قیمت کالا برای خریدار با اعتبار دولتی، گرانتر از قیمت خرید نقدی نباشد.
وی در پایان تأکید کرد که با توجه به زمانبر بودن تکمیل زیرساختها، طرح کالایی به امسال نمیرسد و برای حل مشکل صفها در چهار ماه باقیمانده، تنها راهکار عملی، معاف کردن وامها از کنترل ترازنامه یا اختصاص خط اعتباری است.
درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
