رشد تولید صنعت دارو در مهر؛ واقعیت میدانی در تضاد با گزارش پژوهشکده پولی و بانکی

تضاد گزارش رسمی با واقعیت میدانی صنعت دارو

پژوهشکده پولی و بانکی در تازه‌ترین گزارش ماهانه خود، از رشد قابل‌توجه صنعت دارویی در مهر ۱۴۰۴ خبر داده و این صنعت را از نظر افزایش تولید در صدر صنایع بورسی قرار داده است. با این حال، بررسی دقیق داده‌های واقعی شرکت‌های دارویی بورسی نشان می‌دهد که این ارزیابی با واقعیت میدانی صنعت دارو هم‌خوانی کاملی ندارد.

بررسی شاخص‌های کلیدی تولید، فروش و موجودی انبار شرکت‌های داروسازی و صنایع مرتبط با مواد اولیه و بسته‌بندی، تصویری متفاوت از وضعیت مهرماه ارائه می‌دهد؛ تصویری که نشان می‌دهد این ماه، نه نقطه اوج تولید، بلکه دوره‌ای از تثبیت و آرامش پس از رشد چشمگیر شهریور بوده است.

مقایسه آماری: رشد ریالی در برابر افت مقداری

داده‌های تجمیعی شرکت‌های بورسی، تفکیک روشنی میان رشد ارزش فروش (ریالی) و رشد واقعی تولید (مقداری) ایجاد می‌کند. در حالی که ارزش فروش داروسازها در مهر نسبت به شهریور افزایش قابل‌توجهی داشته، شاخص‌های مقداری خلاف آن را روایت می‌کنند.

ترکیب این ارقام به وضوح نشان می‌دهد که افزایش ارزش فروش بیشتر از ناحیه عواملی چون تغییر ترکیب محصولات، افزایش نرخ فروش یا فروش از محل موجودی انبار حاصل شده و نه از رشد واقعی ظرفیت تولید جاری.

شهریور؛ ماه اوج واقعی فعالیت صنعت

بررسی روند فعالیت صنعت دارویی در بازه زمانی فروردین تا مهر نشان می‌دهد که شهریورماه نقطه اوج فعالیت واقعی این صنعت بوده است. در این ماه، هم‌جهتی میان عرضه و تقاضا به خوبی مشاهده می‌شود:

• رشد تولید مقداری در شهریور: ۱۷ درصد
• رشد فروش مقداری در شهریور: ۵۶.۹ درصد

این هماهنگی میان تولید و فروش در شهریور، نشانه‌ای از رونق واقعی است. در مقابل، کاهش تولید مقداری در مهر و افزایش هم‌زمان فروش مقداری، دال بر فروش از محل موجودی انبار و نه افزایش تولید جاری است.

اثر پایه پایین در ابتدای سال

جهش ثبت‌شده در اردیبهشت نسبت به فروردین (رشد ۷۲.۵ درصدی فروش و ۱۵۸ درصدی تولید مقداری) نیز در واقع ناشی از اثر پایه پایین فروردین است؛ ماهی که به‌طور سنتی به دلیل تعطیلات، کم‌فعال‌ترین دوره صنعت دارو محسوب می‌شود. پس از افت عمومی در خرداد، روند فعالیت از تیر تا شهریور به ثبات رسیده و شهریور را به ماه اوج واقعی صنعت تبدیل کرده است.

دلایل اختلاف ارزیابی پژوهشکده

به نظر می‌رسد دلیل اصلی این اختلاف در روش محاسبه شاخص تولید صنعتی نهفته است. پژوهشکده داده‌ها را عمدتاً بر پایه شاخص‌های ریالی و تلفیقی استخراج می‌کند، نه بر مبنای داده‌های مقداری واقعی.

افزایش ارزش فروش ناشی از افزایش نرخ‌ها یا تغییر ترکیب سبد محصولات (مانند رشد سهم داروهای گران‌تر یا بیمارستانی) می‌تواند به اشتباه به‌عنوان «رشد تولید» ثبت شود.

علاوه بر این، مقایسه پژوهشکده میان صنایع مختلف صورت می‌گیرد. بنابراین، ممکن است رشد نسبی صنعت دارو در مهر تنها در مقایسه با صنایعی مانند فلزات، پتروشیمی و ماشین‌آلات (که افت تولید داشتند) بالاتر دیده شده باشد، بدون آن‌که نشانگر رشد واقعی درون‌صنعتی باشد.

افزایش موجودی انبار؛ سیاست احتیاطی شرکت‌ها

داده‌های واقعی، افزایش موجودی انبار در داروسازها را تأیید می‌کنند، اما با تفسیری متفاوت. این افزایش احتمالاً ناشی از دو عامل کلیدی بوده است:

• آمادگی برای افزایش تقاضای فصلی که معمولاً از آبان به بعد آغاز می‌شود.
• کندی فروش یا تأخیر در تحویل سفارش‌ها به دلیل تغییرات سیاستی در نرخ‌گذاری، بیمه و سازمان غذا و دارو.

لذا، رشد موجودی انبار در این مقطع نشانه رونق تولید نیست، بلکه بیشتر منعکس‌کننده سیاست‌های احتیاطی شرکت‌ها برای تنظیم بازار در ماه‌های آتی است.

در مجموع، ارزیابی پژوهشکده پولی و بانکی از جایگاه مهر به‌عنوان ماه اوج تولید، با واقعیت میدانی صنعت هم‌خوانی ندارد و باید آن را در چارچوب «بهترین عملکرد نسبی» و نه «بیشترین رشد واقعی» تفسیر کرد.