نامزدی مهران متین در گرمی ۲۰۲۶؛ از اردشیر فرح تا شروین حاجی‌پور و دو جایزه حمید سعیدی

جایزه گرمی چیست و چرا اهمیت دارد؟

جایزه گرمی، که در اصل با نام جایزه گرامافون شناخته می‌شود، یکی از معتبرترین جوایز موسیقی در جهان است که سالانه توسط آکادمی ملی علوم و هنرهای ضبط (NARAS) برای شناسایی دستاوردهای برجسته در صنعت موسیقی اهدا می‌شود. نشان این مراسم یک گرامافون طلاکاری‌شده است.

گرمی بزرگ‌ترین رویداد از میان سه مراسم مهم موسیقی جهانی به شمار می‌رود. این جایزه به همراه جوایز اسکار (سینما)، امی (تلویزیون) و تونی (تئاتر)، یکی از چهار جایزه اصلی سالانه سرگرمی در آمریکاست.

جوایز اصلی گرمی شامل چهار بخش کلی زیر است:

• آلبوم سال (Album of the Year)
• ضبط سال (Record of the Year)
• ترانه سال (Song of the Year)
• بهترین هنرمند جدید (Best New Artist)

علاوه بر این، شش جایزه ویژه دیگر نیز در این مراسم اهدا می‌شود که از جمله آن‌ها می‌توان به جوایز اسطوره، یک عمر دستاورد هنری و تالار مشاهیر گرمی اشاره کرد.

تاریخچه حضور هنرمندان ایرانی در گرمی

حضور جدی هنرمندان ایرانی در جوایز گرمی را می‌توان از دهه ۲۰۰۰ میلادی مشاهده کرد. در این دوره، چهره‌های شاخص موسیقی اصیل ایرانی با آثاری فاخر توانستند توجه آکادمی گرمی را به خود جلب کنند. هنرمندانی چون اردشیر فرح، حسین علیزاده، کیهان کلهر و زنده‌یاد محمدرضا شجریان همگی ردپایی در بخش‌های مهم این جایزه داشته‌اند.

اردشیر فرح؛ اولین نامزدی

نخستین نامزدی یک هنرمند ایرانی به سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۲ شمسی) بازمی‌گردد. در آن سال، اردشیر فرح در قالب گروه «استرانز و فرح» برای آلبوم «آمریکاز» نامزد دریافت جایزه گرمی شد، هرچند که موفق به کسب آن نشد.

حسین علیزاده؛ سه نامزدی بدون جایزه

حسین علیزاده، آهنگساز و نوازنده برجسته، تاکنون سه‌بار برای آلبوم‌های «فریاد»، «بی تو به سر نمی‌شود» و «به تماشای آب‌های سپید» نامزد جایزه گرمی در بخش آلبوم سال شده است، اما هیچ‌گاه موفق به دریافت گرامافون طلایی نشد. وی یک‌بار با اعلام اینکه خود را از دریافت چنین جوایزی بی‌نیاز می‌داند، از دریافت «نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه» در سال ۱۳۹۳ نیز انصراف داد.

«شاید اگر در دیار ما توجه و درک از هنر والای موسیقی نزد مسئولان می‌بود، یک هدیه و عنوان غیرخودی این همه انعکاس نداشت. وقتی در فضای هنری نور کافی نباشد، چراغی کوچک خورشید می‌شود.»

کیهان کلهر؛ برنده گرامافون طلایی

کیهان کلهر، آهنگساز و نوازنده چیره‌دست کمانچه، تاکنون چهار بار نامزد جایزه گرمی شده است. آلبوم‌های «بی تو به سر نمی‌شود»، «فریاد»، «باران» و «فراتر از نقشه جغرافیا» از جمله آثاری هستند که کلهر در آن‌ها نقش داشته و همگی نامزد گرمی شدند. سرانجام، کلهر در پنجاه و نهمین مراسم گرمی، به همراه گروه «جاده ابریشم» به رهبری یویوما، توانست با آلبوم “Sing me home” جایزه بهترین موسیقی جهانی را از آن خود کند.

محمدرضا شجریان؛ دو نامزدی

زنده‌یاد محمدرضا شجریان، استاد آواز ایران، نیز در زمان حیات خود دو بار نامزد جایزه گرمی شد. آلبوم‌های «بی‌ تو به سر نمی‌شود» و «فریاد» که در سال ۱۳۸۱ با همکاری حسین علیزاده، کیهان کلهر و همایون شجریان منتشر شدند، نامزد این جایزه بودند، اما شجریان نیز از دریافت گرمی ناکام ماند.

حمید سعیدی؛ دو بار برنده

حمید سعیدی، آهنگساز ایرانی مقیم لس‌آنجلس، تاکنون دوبار برنده جایزه گرمی شده است. او اولین‌بار در سال ۲۰۱۹ با گروه موسیقی «افیون ماه» و بار دیگر در گرمی ۲۰۲۳ با گروه «خورشید سفید»، موفق به کسب جایزه گرمی در بخش موسیقی «نیو ایج» (موسیقی نوین) شد.

شروین حاجی‌پور؛ برنده ترانه تأثیرگذار

شروین حاجی‌پور در شصت و پنجمین دور از جوایز گرمی (۲۰۲۳)، با ترانه «برای» برنده جایزه بهترین ترانه تأثیرگذار در تغییرات اجتماعی شد. جایزه او توسط همسر رئیس‌جمهوری وقت آمریکا اعلام شد که با واکنش حاجی‌پور همراه بود:

«من و همه مردم ایران از این جایزه خوشحالیم اما باید بگویم، بخش زیادی از زندگی و شادمانی مردم ایران و منطقه توسط دولتی از بین رفته که همسر رئیس‌جمهور آن کشور این جایزه را به من اهدا کرده است. کاش این جایزه توسط یک شخصیت هنری به این اثر هنری اهدا می‌شد. کشور عزیزم را با تمام زیبایی‌هایش دوست دارم و اینجا خواهم ماند.»

مهران متین؛ فرصتی دوباره برای موسیقی ایران

مهران متین، هنرمند سیرجانی و موزیسین دهه هشتادی، بار دیگر فرصت حضور در گرمی را برای موسیقی ایران فراهم کرده است. او که در زمینه نوازندگی کمانچه، تار و سه‌تار تخصص دارد، با قطعه «امید و عشق» در بخش بهترین اجرای موسیقی آفریقا نامزد شده است. این قطعه با همکاری ادی کنزو، هنرمند اوگاندایی‌تبار، ساخته شده و نشان‌دهنده توانایی هنرمندان جوان‌تر در بهره‌گیری از ابزارهای دیجیتال، آشنایی عمیق با فرهنگ جهانی و جسارت برای حضور در صحنه‌های بین‌المللی است.

بخش موسیقی آفریقا از دهه ۱۹۶۰ در مراسم گرمی حضور داشته و با معرفی دسته‌بندی‌های تخصصی‌تر، جایگاه آن در سال‌های اخیر پررنگ‌تر شده است.