سقوط ۱۳.۵ درصدی تولید خودرو؛ واگرایی شدید سایپا (۳۳.۵٪ افت) و ایران‌خودرو (۹.۵٪ رشد)

انقباض ۱۳.۵ درصدی بازار: جزئیات آماری هفت ماهه ۱۴۰۴

بررسی «آمارنامه تجمیعی مهر ماه ۱۴۰۴» نشان می‌دهد که مجموع تولید خودرو در هفت ماهه نخست سال جاری به ۶۳۲,۱۶۴ دستگاه کاهش یافته است. این رقم در مقایسه با آمار ۷۳۰,۴۳۵ دستگاهی سال ۱۴۰۳، یک افت ۱۳.۵ درصدی را در کل صنعت خودروسازی کشور ثبت کرده است.

عملکرد متضاد بخش‌های مختلف بازار

این رکود در حالی رخ داده که بخش‌های مختلف بازار رفتاری کاملاً متضاد را نشان داده‌اند. هسته اصلی رکود در دو بخش کلیدی نهفته است:

• خودروهای وانت: با سقوط سهمگین ۴۰.۲ درصدی (از ۹۶,۶۴۶ به ۵۷,۷۵۸ دستگاه)، بدترین عملکرد را داشته‌اند.
• خودروهای سواری: بخش اصلی بازار با کاهش ۱۰.۵ درصدی مواجه شده است.
• خودروهای سنگین: بخش کامیونت، کامیون و کشنده، تنها نقطه روشن بازار بوده و با رشدی نزدیک به ۴۷.۶ درصد، جهش خیره‌کننده‌ای را ثبت کرده است.

آمار تجمیعی تولید انواع خودرو (دولتی و خصوصی)

دوئل غول‌های دولتی: استراتژی‌های متفاوت، نتایج واگرا

عملکرد دو خودروساز بزرگ دولتی در هفت ماهه نخست سال، واگرایی استراتژیک عمیقی را آشکار می‌سازد که سرنوشت بازار را تعیین کرده است.

ایران‌خودرو؛ رشد ۹.۵ درصدی در خلاف جهت بازار

گروه صنعتی ایران‌خودرو موفق شده با تولید ۳۲۷,۸۸۱ دستگاه، رشدی ۹.۵ درصدی را نسبت به سال قبل ثبت کند. این موفقیت مدیون عملکرد درخشان بخش سواری است که با رشد ۱۲.۲ درصدی، سهم بازار ایران‌خودرو را به شکل معناداری افزایش داده است. این شرکت با توقف تولید پژو پارس و جایگزینی محصولات جدیدتر، یک جراحی موفق در سبد خود انجام داده است:

• خانواده ۲۰۷: با تولید ۹۷,۲۱۸ دستگاه، ۱۹ درصد رشد کرد.
• خانواده سورن: با رشد ۲۹ درصدی به ۸۶,۰۱۳ دستگاه رسید.
• خانواده تارا: با رشد ۲۷ درصدی به ۴۹,۴۸۹ دستگاه رسید.

سایپا؛ ریزش ۳۳.۵ درصدی در تمام بخش‌ها

در مقابل، گروه خودروسازی سایپا با کاهش شدید ۳۳.۵ درصدی، بدترین عملکرد را در میان بزرگان صنعت خودرو به ثبت رسانده و مجموع تولید آن به تنها ۱۸۰,۰۴۷ دستگاه کاهش یافته است. این بحران تقریباً در تمام محصولات اصلی سایپا مشاهده می‌شود:

• بخش سواری: با افت ۳۰.۸ درصدی مواجه شد.
• خانواده کوییک و اطلس: ۲۶ درصد کاهش تولید داشتند.
• شاهین: محصول پرچمدار این شرکت با افت ۳۷ درصدی روبرو شد.

زلزله در بخش خصوصی: سقوط مدیران‌خودرو و صعود بهمن

بخش خصوصی با افت کلی ۲۲.۴ درصدی در تولید، شاهد یک خانه‌تکانی اساسی بوده است. نزول این بخش عمدتاً ناشی از عملکرد یک بازیگر اصلی است.

سقوط بزرگ ۶۰ درصدی مدیران‌خودرو

شرکت «خودروسازی مدیران» (MVM) که پیش‌تر بازیگر شماره یک بخش خصوصی بود، در سال ۱۴۰۴ با سقوطی تکان‌دهنده به میزان ۶۰ درصد مواجه شده و تولید آن از ۸۵,۰۸۵ دستگاه به تنها ۳۴,۳۶۰ دستگاه رسیده است. این افت شدید، عامل اصلی منفی شدن شاخص کل بخش خصوصی است.

ستاره‌های در حال صعود در بخش خصوصی

در مقابل این سقوط، شرکت‌هایی توانسته‌اند جایگاه خود را ارتقا دهند:

• گروه بهمن: با رشد ۵۲ درصدی در بخش سواری، به سومین خودروساز بزرگ خصوصی تبدیل شد.
• آرین پارس موتور (لاماری): با رشد ۶۷ درصدی، تولید خود را افزایش داد.
• مکث موتور: رشدی خیره‌کننده ۱۰۶۵ درصدی را تجربه کرد (از ۶۶۶ به ۷,۷۵۶ دستگاه).

مقایسه تولید خودروسازان بخش خصوصی (سواری)

تنها نقطه روشن: جهش ۴۷.۶ درصدی تولید خودروهای سنگین

در تضاد کامل با رکود حاکم بر بازار سواری و وانت، بخش خودروهای سنگین (کامیونت، کامیون و کشنده) با رشد ۴۷.۶ درصدی، بهترین عملکرد را در کل صنعت خودرو به ثبت رسانده است. این جهش چشمگیر نشان‌دهنده تقاضای فزاینده برای نوسازی ناوگان حمل‌ونقل و لجستیک کشور است.

سایپا دیزل با رشدی خارق‌العاده ۳۴۶ درصدی، تولید خود را از ۳۴۷ به ۱,۵۴۹ دستگاه رساند.

تقریباً تمام تولیدکنندگان این بخش از این رونق منتفع شده‌اند:

• ایران خودرو دیزل: با رشد ۱۴ درصدی، جایگاه خود را به عنوان رهبر بازار حفظ کرد.
• بهمن دیزل: رشد ۶۶ درصدی را ثبت کرد.

تولیدکنندگان برتر خودروهای سنگین