خبر کامل
چالش ایران در «فشن پایدار»؛ ۱۵۰ هزار تن زباله نساجی و فرصت ۲۲ میلیارد دلاری
صنعت مد، که اغلب با زرق و برق شناخته می‌شود، در واقع یکی از آلاینده‌ترین صنایع جهان است. این صنعت سالانه بیش از ۹۲ میلیون تن زباله نساجی تولید می‌کند و سهم آن از انتشار گازهای گلخانه‌ای به بیش از ۱۰ درصد می‌رسد؛ رقمی که از مجموع انتشار گازهای ناشی از پروازهای بین‌المللی و کشتیرانی فراتر است. در پاسخ به این بحران، جهان به سرعت در حال حرکت به سمت «فشن پایدار» است، اما ایران در این مسیر سبز، هنوز در گام‌های نخست قرار دارد.
بحران جهانی آلودگی و زباله نساجی
مد پایدار، طراحی، تولید و مصرف پوشاک را در یک چرخه بسته و سبز بازتعریف می‌کند تا اثرات مخرب زیست‌محیطی کاهش یابد. با این حال، حجم ضایعات نساجی همچنان یک چالش بزرگ جهانی است.
بر اساس گزارش سازمان ملل، در سطح جهان تنها ۱۳ درصد از کل منسوجات بازیافت می‌شوند و کمتر از ۱ درصد از این مواد دوباره به لباس تبدیل می‌گردند.
ایران در محاصره زباله‌های پارچه‌ای
برآوردهای انجمن صنایع نساجی نشان می‌دهد که هر شهروند ایرانی سالانه حدود ۶ کیلوگرم لباس دور می‌اندازد. اگرچه این رقم کمتر از میانگین ۱۱ کیلوگرمی در اروپا است، اما بخش عمده‌ای از این ضایعات در کشور ما یا به صورت سنتی دفن می‌شود یا به شکل غیررسمی صادر می‌گردد.
کارشناسان تخمین می‌زنند که ایران سالانه نزدیک به ۱۵۰ هزار تن پسماند نساجی تولید می‌کند. بخش قابل توجهی از این ضایعات از کارگاه‌های تولیدی کوچک و برندهای داخلی سرچشمه می‌گیرد. متأسفانه، کمبود سامانه‌های رسمی جمع‌آوری و فقدان زیرساخت‌های لازم برای بازیافت نساجی باعث شده است که حتی پارچه‌های قابل استفاده مجدد نیز به زباله تبدیل شوند. این در حالی است که در کشورهای پیشرفته اروپایی مانند سوئد و هلند، تا ۹۰ درصد پارچه‌ها از طریق سیستم‌های بازگردانی، تفکیک و بازیافت به چرخه تولید بازمی‌گردند.
فشن پایدار؛ موج جهانی و موتور اقتصاد سبز
مد پایدار نه تنها یک انتخاب اخلاقی، بلکه یک فرصت بزرگ اقتصادی است. بازار جهانی این حوزه در سال ۲۰۲۳ به حدود ۷.۸ میلیارد دلار رسید و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۲۲ میلیارد دلار افزایش یابد.
رشد بازار و مدل‌های تجاری جدید
برندهای پیشرو جهانی با استفاده از الیاف بازیافتی و توسعه مدل‌های تجاری نوین مانند اجاره یا بازطراحی لباس‌های قدیمی، این صنعت را به یکی از سریع‌ترین حوزه‌های رشد در اقتصاد سبز تبدیل کرده‌اند. فشن پایدار مزایای متعددی دارد که مدل‌های تجاری جدیدی را شکل داده است:
- کاهش چشمگیر هزینه مواد اولیه
- ایجاد برندینگ سبز و مسئولیت‌پذیر
- جلب نظر نسل جوان و آگاه به مسائل اخلاقی
موانع و راهکارهای اقتصاد دایره‌ای در پوشاک ایران
از حدود ۹ هزار واحد تولیدی نساجی و پوشاک فعال در ایران، تنها درصد اندکی بر اصول پایداری و بازیافت تمرکز دارند. در حالی که رقبای منطقه‌ای مانند ترکیه و هند در حال توسعه خطوط کامل بازیافت الیاف هستند، تولید در ایران همچنان وابستگی زیادی به واردات پارچه و رنگ‌های شیمیایی دارد.
با وجود ظهور برخی برندهای داخلی که تلاش می‌کنند با الگوهای بومی، مواد طبیعی و طراحی مینیمال مسیر متفاوتی را در پیش بگیرند، شکل‌گیری چرخه واقعی اقتصاد دایره‌ای در صنعت پوشاک ایران نیازمند سیاست‌گذاری فعال و اقدامات جدی است.
گام‌های ضروری برای تحول صنعتی
برای تبدیل صنعت پوشاک ایران به یکی از موتورهای نوآوری و اقتصاد سبز منطقه، اقدامات زیر حیاتی هستند:
- ایجاد سامانه ملی بازیافت منسوجات با همکاری شهرداری‌ها و بخش خصوصی.
- ارائه مشوق‌های مالیاتی و وام‌های سبز به تولیدکنندگان پایدار.
- آموزش مصرف‌کنندگان برای خرید آگاهانه و بازگرداندن لباس‌های استفاده‌شده.
اجرای این سیاست‌ها می‌تواند نه‌تنها بار زیست‌محیطی صنعت پوشاک را کاهش دهد، بلکه جسارت صنعتی لازم برای ورود به بازارهای جهانی مد پایدار را نیز فراهم آورد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
