انتخابات پارلمانی عراق؛ رقابت السودانی برای قدرت در سایه مشارکت پایین و فساد

انتخابات پارلمانی عراق؛ رقابت در سایه مشارکت پایین

انتخابات پارلمانی عراق برای تعیین ۳۲۹ عضو مجلس قانون‌گذاری جدید برگزار شد. در حالی که نخست‌وزیر محمد شیاع السودانی در تلاش است تا بار دیگر پیروز رقابت‌ها شود، تحلیلگران هشدار می‌دهند که این انتخابات با چالش‌های جدی از جمله مشارکت پایین عمومی، فساد فزاینده و لزوم برقراری تعادل میان نفوذ ایران و ایالات متحده مواجه است.

پیش‌بینی می‌شود که بلوک سیاسی تحت رهبری السودانی بیشترین کرسی‌ها را به دست آورد، هرچند ممکن است از کسب اکثریت مطلق باز بماند. این نتیجه، نیاز به تشکیل ائتلاف‌های پیچیده و طولانی‌مدت برای تشکیل دولت را تقویت می‌کند.

بحران اعتماد عمومی و تحریم‌های سیاسی

انتخابات در عراق به‌طور فزاینده‌ای با مشارکت کم مردم همراه است. بسیاری از رأی‌دهندگان اعتماد خود را به سیستم از دست داده‌اند؛ چرا که مردم عادی عراق از فساد گسترده، خدمات ضعیف و بیکاری مزمن شکایت دارند.

دلایل اصلی کاهش مشارکت

• سرخوردگی عمومی ناشی از عملکرد ضعیف دولت‌ها.
• تحریم انتخابات توسط مقتدی صدر، یکی از قدرتمندترین روحانیون شیعه، که پایگاه رأی گسترده‌ای دارد.
• پیش‌بینی می‌شود میزان مشارکت در حد ۴۱ درصد انتخابات سال ۲۰۲۱ باقی بماند یا حتی کمتر شود.

برخی نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که این انتخابات می‌تواند کمترین میزان مشارکت رأی‌دهندگان را در طول ۲۰ سال دموکراسی عراق به ثبت برساند. تحلیلگران هشدار می‌دهند که مشارکت پایین می‌تواند اعتماد به سیستمی را که منتقدان می‌گویند به نفع عده کمی است، بیشتر از بین ببرد.

«برای ۲۱ میلیون رأی‌دهنده ثبت‌شده عراقی، رأی‌گیری سه‌شنبه چیزی بیش از تایید یک نظم سیاسی آشنا نیست.»

پیامدهای ژئوپلیتیک و فشارهای داخلی

این رأی‌گیری در زمان حساسی برای کشور نفت‌خیز عراق برگزار می‌شود. دولت بعدی وظیفه دارد تعادل ظریف بین نفوذ قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی را متوازن سازد.

چالش‌های پیش روی دولت جدید

منتخبان جدید با دو دسته فشار مواجه هستند:

1. فشار خارجی: ایجاد تعادل میان نفوذ ایالات متحده و ایران. همچنین، دولت‌های خارجی اصرار دارند که دولت بعدی وظیفه خلع سلاح شبه‌نظامیان قدرتمند در عراق را بر عهده بگیرد.
2. فشار داخلی: ارائه بهبودهای ملموس در زندگی روزمره مردم و جلوگیری از تبدیل نارضایتی عمومی به ناآرامی، شبیه تظاهرات گسترده سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰.

ساختار و پیچیدگی‌های رقابت

در این دوره از انتخابات، ۷۷۴۳ نامزد از ۱۱۴ فهرست مختلف برای ۳۲۹ کرسی پارلمان رقابت می‌کنند که رقمی بسیار بیشتر از انتخابات قبلی است. از زمان سرنگونی صدام حسین در سال ۲۰۰۳، احزابی از اکثریت مسلمان شیعه بر دولت عراق تسلط داشته‌اند. در حال حاضر، پنج وزارتخانه از ۲۲ وزارتخانه عراق توسط سیاستمداران مرتبط با برخی گروه‌های شبه‌نظامی کنترل می‌شود.

فرآیند انتخاب رهبران

پس از انتخاب پارلمان جدید، مراحل زیر طی خواهد شد:

• انتخاب رئیس جدید پارلمان.
• رئیس پارلمان، رئیس‌جمهور را با شرط حمایت دوسوم نمایندگان مجلس، منصوب می‌کند.
• رئیس‌جمهور جدید می‌تواند با حمایت اکثریت ساده نمایندگان مجلس، نخست‌وزیر را منصوب کند.

آینده السودانی و معضل فساد

ائتلاف احزاب به رهبری نخست‌وزیر السودانی، که بسیاری از عراقی‌ها او را به خاطر رونق ساخت‌وساز و ثبات سیاسی در سال‌های اخیر تحسین می‌کنند، احتمالاً بیشترین کرسی‌ها را کسب خواهد کرد. با این حال، تحلیلگران سیاسی می‌گویند او ممکن است برای رهبری دولت بعدی با مشکل مواجه شود.

السودانی باید برای تشکیل دولت، با حمایت احزاب دیگر یک ائتلاف تشکیل دهد. اما او برخی از متحدان سیاسی سابق خود را که در به قدرت رسیدنش در سال ۲۰۲۲ کمک کردند، خشمگین کرده است. این ائتلاف‌ها از او حمایت کردند به شرطی که دیگر نامزد نشود یا حزب خودش را تشکیل ندهد، اما او هر دو کار را انجام داده است. بسیاری از گروه‌های سیاسی نگران قدرت بیش از حد او هستند.

خرید رأی و سرمایه‌گذاری نخبگان

فساد و خرید رأی از مشکلات همیشگی انتخابات عراق است. برخی ناظران سیاسی هشدار داده‌اند که این رویه در انتخابات فعلی به‌شدت افزایش یافته است. وزارتخانه‌های فدرال نفوذ حیاتی بر امتیازات تجاری پرسود این کشور نفت‌خیز دارند که همین امر، انگیزه‌ای برای تلاش نخبگان برای به دست آوردن کرسی‌های پارلمان است.

مدیر یک کمپین سیاسی در این باره می‌گوید: «برخی از عراقی‌ها فروش رأی خود را تنها فرصت برای به دست آوردن چیزی از سیاستمداران می‌دانند. عراقی‌ها به‌خوبی می‌دانند که پس از پایان انتخابات، چیز دیگری به دست نخواهند آورد.»

تجربه نشان داده است که پس از آخرین انتخابات پارلمانی، حدود شش ماه طول کشید تا نخست‌وزیر انتخاب شود. احتمالاً پس از این انتخابات نیز ماه‌ها چانه‌زنی سیاسی برای تشکیل دولت وجود خواهد داشت.

«نخبگان پول زیادی خرج می‌کنند تا کرسی‌هایی را به دست آورند که بعداً بتوانند از آن‌ها برای چانه‌زنی استفاده کنند. برای آن‌ها این یک سرمایه‌گذاری برای دسترسی به ثروت کشور است.»