کوچک‌سازی ساختار شرکت‌های بزرگ آمریکا: هوش مصنوعی و مدل «جذب نیروی حداقلی»

تغییر پارادایم: بهره‌وری بیشتر با منابع کمتر

مدیران این شرکت‌ها معتقدند که تکنولوژی‌های جدید می‌توانند بخش قابل توجهی از بار کارها را به دوش بکشند. این تغییر رویکرد نه تنها در بخش فناوری، بلکه در صنایع مختلف مشاهده می‌شود.

اندی جسی، مدیرعامل آمازون، اعلام کرد: «هوش مصنوعی تا چند سال آینده نیاز به یک سری مشاغل خاص را حذف خواهد کرد.» او همچنین به سهامداران گفته بود که بهترین رهبران سازمانی بیشترین کار را با کمترین منابع لازم انجام می‌دهند و نیاز نیست روی هر پروژه جدیدی، ۵۰ نفر کار کنند.

نمونه‌های تعدیل و کوچک‌سازی

این تغییر ساختاری با تعدیل‌های قابل توجهی همراه بوده است:

• پراکتر‌اند گمبل: اعلام کرد ۷ هزار نفر معادل ۱۵ درصد نیروی کار غیر تولیدی را تعدیل خواهد کرد.
• استی لادر: شرکت آرایشی-بهداشتی، عذر ۲۰ درصد مدیران خود را خواست.
• مایکروسافت: هزاران نفر از واحد فروش خود را تعدیل کرد.
• HP: با کمتر از ۵۹ هزار نیرو، به کوچک‌ترین اندازه خود از زمان مستقل شدنش در یک دهه گذشته، رسیده است. مدیر ارشد مالی این شرکت، به سرمایه‌گذاران گفته بود: «هر چه کوچک‌تر، سرعت بالاتر.»

چرخه معکوس استخدام در اوج سودآوری

این کوچک‌سازی‌ها، چرخه معمول استخدام و اخراج را وارونه کرده است. برخلاف رویه سنتی که شرکت‌ها در دوران رکود تعدیل نیرو می‌کنند، کاهش نیروی کار در سال‌های اخیر همزمان با جهش فروش و سود رخ داده است. این امر نشان‌دهنده تغییر بنیادی‌تری در شیوه ارزیابی نیروی انسانی توسط مدیران است.

بر اساس گزارش‌ها، سود شرکت‌های آمریکایی در پایان سال گذشته به بالاترین سطح تاریخی رسید. با این وجود، شرکت‌ها همچنان محتاط عمل می‌کنند:

• جی‌پی‌مورگان چیس: مدیر مالی این بانک اعلام کرد فعلاً از واکنش غریزی برای استخدام افراد بیشتر در هر پست مورد نیاز، خودداری می‌کند.
• RTX (صنایع دفاعی): فروش این شرکت بدون اضافه کردن نیروی کار جدید، افزایش یافته است.
• والمارت: بزرگ‌ترین کارفرمای خصوصی در آمریکا، قصد دارد طی ۳ سال آینده تعداد کارکنان خود را تقریباً ثابت نگه دارد، حتی با وجود رشد فروش.

مدل «جذب نیروی حداقلی»

بسیاری از شرکت‌ها قصد دارند از این مدل جدید کم‌هزینه پیروی کنند؛ الگویی که در آن بسیاری از جایگاه‌ها خالی می‌ماند و استخدام به‌عنوان آخرین راه‌حل در نظر گرفته می‌شود.

برایان چِسکی، مدیرعامل ایر‌بی‌ان‌بی، می‌گوید: «اگر بهره‌وری کارکنانی که هستند بیشتر شود، دیگر نیازی به استخدام نیروی جدید نیست. آنها پیش‌بینی می‌کنند و امیدوارند که بتوانند با نیروی کار کمتری ادامه دهند.»

«ساندیپ اوجلا»، مدیر مالی شرکت نرم‌افزاری «اینتوییت»، توضیح می‌دهد که اکنون هر بار شغلی در این شرکت خالی می‌شود، مدیران مجبورند توضیح دهند که چرا لازم است آن جایگاه دوباره پر شود. اینتوییت برخی از جایگاه‌ها در بخش‌های مالی، حقوقی و پشتیبانی از مشتری را جایگزین نکرده و درآمدش در سال مالی گذشته با وجود ثابت ماندن تعداد کارکنان، ۱۶ درصد افزایش یافته است.

فشار برای بازدهی سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی

تمایل به اجتناب از استخدام یا پر کردن جایگاه‌های خالی، نشان‌دهنده فشار فزاینده‌ای است که مدیران متحمل می‌شوند تا بازدهی هزینه‌های صورت گرفته برای هوش مصنوعی را مشاهده کنند. تحلیلگران و سرمایه‌گذاران انتظار دارند شرکت‌ها از میلیون‌ها دلاری که صرف هوش مصنوعی می‌کنند، نتیجه ملموس بگیرند و این موضوع در جلسات گزارش درآمد شرکت‌ها به یک بحث محوری تبدیل شده است.

افراد کمتر، مسئولیت بیشتر و کاهش بوروکراسی

برخی کارفرمایان معتقدند که کاهش تعداد کارکنان می‌تواند عملکرد شرکت را بهبود دهد و بوروکراسی را کاهش دهد. شرکت متا اخیراً ۶۰۰ شغل را در بخش هوش مصنوعی خود حذف کرد.

الکساندر وانگ، مدیر ارشد هوش مصنوعی متا، در یادداشتی نوشت: «با کوچک‌تر کردن اندازه تیم، برای گرفتن هر تصمیمی، به گفت‌وگوهای کمتری نیاز خواهیم داشت و هر فرد با پذیرش مسئولیت بیشتر، دامنه و اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.»

شرکت تارگت نیز با اخراج حدود هزار کارمند بخش اداری و بستن ۸۰۰ موقعیت شغلی خالی (مجموعاً ۸ درصد کاهش نیروی اداری)، اعلام کرد که وجود «لایه‌های زیاد و کارهای همپوشان» روند تصمیم‌گیری را کند کرده است. شرکت‌هایی مانند «ریویان» و «چارتر کامیونیکیشنز» نیز اخیراً خبر از کاهش نیرو داده‌اند.

خطرات «شمشیر دو لبه»

مدیران و اقتصاددانان هشدار می‌دهند که فعالیت با نیروی انسانی کمتر می‌تواند برای شرکت‌ها خطرساز باشد. این رویکرد فشار بیشتری بر کارکنان موجود وارد می‌کند و تلاش‌ها برای پرورش رهبران سازمانی آینده را تضعیف می‌کند.

متیو مارتین، اقتصاددان ارشد آمریکایی، این وضعیت را «شمشیری دو لبه» توصیف کرده و تأکید می‌کند: «الان می‌خواهید هزینه‌های مربوط به نیروی انسانی را پایین نگه دارید، اما باید نگاهتان به آینده هم باشد.»