هشدار رئیس انجمن خرما: دستورالعمل‌های خلق‌الساعه و نرخ ارز غیرواقعی، صادرات را نابود کرد

محسن رشید فرخی، رئیس انجمن ملی خرمای ایران، در نشست میز ملی خرما با انتقاد شدید از بی‌ثباتی در سیاست‌های تجاری و کشاورزی، نسبت به تکرار صدور دستورالعمل‌های خلق‌الساعه که هر ساله پیش از ماه مبارک رمضان بازار خرما را آشفته می‌کند، هشدار داد و خواستار توجه فوری وزارت جهاد کشاورزی و مجلس برای جلوگیری از تصمیمات لحظه‌ای و غیرکارشناسی شد.

بی‌ثباتی مقررات و آشفتگی بازار

رشید فرخی اظهار داشت که هرگاه شرایط در مسیر عادی قرار می‌گیرد، ناگهان دستورالعملی صادر می‌شود که تمامی برنامه‌ریزی‌ها را برهم می‌زند. وی افزود: فعالان این بخش باید دو تا سه هفته برای لغو همان دستورالعمل تلاش کنند، چرخه‌ای تکراری که متأسفانه هر سال در آستانه ماه مبارک رمضان رخ می‌دهد.

او تأکید کرد که با وجود مکاتبات و هشدارهای شش ماه پیش در این خصوص، دوباره همان چرخه تکرار شده است. وی خواستار توجه جدی مسئولان برای جلوگیری از این تصمیم‌های لحظه‌ای و غیرکارشناسی شد.

وضعیت تولید:

تولید خرمای امسال در وضعیت متوسط و قابل قبولی قرار دارد و سردخانه‌های کشور نیز ظرفیت لازم برای نگهداری محصول را دارند، بنابراین هیچ‌گونه کمبودی وجود ندارد. با این حال، دستورالعمل‌های ناگهانی باعث بر هم خوردن نظم بازار می‌شود.

تهدیدهای جدی برای نخیلات: آب و آفت

رئیس انجمن ملی خرما به دو چالش اساسی در حوزه تولید اشاره کرد که نیازمند توجه و تخصیص اعتبار ملی است.

چالش تأمین آب پایدار

اگرچه بحث تأمین آب پایدار برای نخیلات همواره مطرح بوده است، اما به دلیل نبود اعتبار کافی، تاکنون عملیاتی نشده و در شرایط فعلی امکان اجرای آن فراهم نیست. این موضوع نیازمند تخصیص اعتبارات ملی است.

هشدار درباره سوسک سرخرطومی نخل

آفت سوسک سرخرطومی نخل یکی از تهدیدهای جدی برای نخیلات کشور محسوب می‌شود. رشید فرخی هشدار داد که اگر اقدام ملی برای ریشه‌کنی این آفت صورت نگیرد، طی دو تا سه سال آینده شاهد خسارت‌های سنگین خواهیم بود و لازم است برای مبارزه با آن تأمین اعتبار ملی انجام شود.

سردرگمی صادرکنندگان و موانع گمرکی

مشکلات مربوط به عوارض آب‌بها و صادرات خرما، سردرگمی زیادی برای تجار ایجاد کرده است. در هفته‌های اخیر، دستورالعمل عوارض توسط یکی از معاونان وزارتخانه صادر و پس از دو هفته لغو شد، اما گمرک این لغو را نپذیرفته و خواستار ابلاغ با امضای وزیر است. این تضادها موجب سردرگمی صادرکنندگان شده و باید هرچه سریع‌تر تعیین تکلیف شود.

وی همچنین به اشتباهات فاحش در فهرست کالاها اشاره کرد. برای مثال، در عوارض آب‌بها، خرما در کنار انجیر خشک درج شده، در حالی که این دو محصول هیچ سنخیتی با هم ندارند. چنین خطاهایی اعتبار تصمیم‌های اقتصادی را زیر سؤال می‌برد و باید اصلاح شود.

محاسبه غیرواقعی نرخ ارز صادراتی

تعیین عوارض صادراتی باید متناسب با واقعیت‌های بازار جهانی باشد. در حال حاضر، نرخ ارز محاسبه‌شده برای خرما ۷۰ هزار تومان در نظر گرفته شده است، در حالی که حتی نرخ ارز مسافرتی بالاتر از ۱۰۰ هزار تومان است. این اختلاف نرخ فاحش موجب زیان صادرکنندگان می‌شود و مبنای محاسبه باید بر اساس قیمت واقعی دلاری تعیین شود.

سه راهکار عملی برای حمایت از تجارت خرما

رئیس انجمن ملی خرما سه موضوع فوری را برای خروجی عملی مورد تأکید قرار داد:

• تخصیص اعتبار ملی: برای مقابله با آفات نخیلات به ویژه سوسک سرخرطومی.
• ابلاغ رسمی و هماهنگ: دستورالعمل حذف محصولات خرما از فهرست کالاهای مشمول عوارض آب‌بها به گمرک.
• اصلاح نحوه محاسبه: عوارض صادراتی بر اساس نرخ واقعی ارز.

رشید فرخی تأکید کرد که اگر این اصلاحات انجام نشود، نه بازارهای هدف به تجار ایرانی اعتماد خواهند کرد و نه صادرات پایدار ادامه خواهد داشت. وی افزود که در حال حاضر، تجارت خرما از سطح کلان به معاملات کوچک و محدود تبدیل شده، زیرا خریداران خارجی به دلیل بی‌ثباتی تصمیم‌ها، دیگر اعتماد سابق را ندارند. ضروری است که با ثبات‌بخشی به سیاست‌ها و حذف تصمیم‌های مقطعی، از صادرات این محصول استراتژیک حمایت جدی شود.