توکن‌سازی؛ ضرورت بقای بازار سرمایه/ تفکیک وظایف بورس و بانک مرکزی بر رمزدارایی‌ها

ضرورت توکن‌سازی برای بقای بازار سرمایه

مدیران ارشد و فعالان حوزه رمزدارایی در دوازدهمین نمایشگاه «کیش اینوکس»، در پنل تخصصی «فرصت‌ها و چالش‌های اوراق بهادارسازی رمزدارایی‌ها» بر گذار اجتناب‌ناپذیر بازار سرمایه به سمت فناوری‌های مالی نوین تأکید کردند. این تحول نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای بقا و توسعه بازار سرمایه ایران دانسته شد.

تقسیم وظایف میان بازار سرمایه و بانک مرکزی

میثم فدایی در آغاز این نشست به مصوبه جدید در حوزه رمزدارایی‌ها اشاره کرد و گفت که مسیر قانون‌گذاری و نظارت در این بخش شفاف‌تر شده است. بر اساس این تفکیک، طراحی ابزارهای مرتبط با رمزدارایی‌ها به شورای عالی بورس واگذار شده و رمزارزهای پولی نیز زیر نظر بانک مرکزی قرار گرفته‌اند.

وی با بیان اینکه رمزارزها در ابتدا با هدف جایگزینی پول معرفی شدند اما به دلیل نوسانات شدید به این هدف نرسیدند، افزود: برخی توکن‌ها مانند تتر یا دارایی‌های مبتنی بر پروژه‌ها ماهیتی متفاوت یافته و می‌توانند در چارچوب رمزدارایی‌ها تعریف شوند. فدایی این مصوبه را نقطه عطفی در ورود ابزارهای نوین مالی به بازار سرمایه دانست و از آغاز اقدامات اولیه برای طراحی ابزارهای مبتنی بر رمزدارایی در بورس کالا خبر داد.

لزوم بومی‌سازی ابزارهای نوین مالی

رحمان آراسته تأکید کرد که ورود به بازارهای جدید باید متناسب با شرایط کشور انجام شود. وی با اشاره به موفقیت طراحی بومی گواهی سپرده در حوزه‌هایی مانند شمش طلا و نقره، اظهار داشت که می‌توان از این تجربه در زمینه رمزارزها نیز بهره برد.

«همکاری میان نهادهای مالی و پلتفرم‌های رمزارزی ضروری است و بورس کالا به‌تنهایی قادر به پیشبرد این مسیر نخواهد بود.»

آراسته افزود: امکان طراحی گواهی سپرده مبتنی بر بیت‌کوین وجود دارد و همکاری‌هایی در این زمینه با پلتفرم‌های رمزارزی در حال شکل‌گیری است. او تأکید کرد که بورس باید از ظرفیت‌های توکن‌سازی بهره گیرد و به سمت بازارهای ۷ روزه و ۲۴ ساعته حرکت کند.

• بورس کالا وظیفه‌ای در اجرای مستقیم توکن‌سازی ندارد، اما باید بستر آن را فراهم کند.
• توکن‌سازی روی گواهی‌های سپرده جذاب می‌تواند مقیاس بازار سرمایه را افزایش دهد.

تغییر نقش بیت‌کوین در بازار جهانی

امیرحسین راد، مدیرعامل نوبیتکس، با اشاره به رشد خیره‌کننده بازار جهانی رمزارزها، ارزش کل این بازار را حدود ۴ تریلیون دلار اعلام کرد که معادل تقریباً ۱۵ درصد از ارزش بازار طلاست. وی افزود: بیت‌کوین که روزی قرار بود جایگزین پول باشد، امروز بیشتر به‌عنوان دارایی ارزشمند و طلای دیجیتال شناخته می‌شود.

آمار جهانی و داخلی فعالان رمزدارایی

راد اعلام کرد که حدود ۸۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان از رمزدارایی‌ها استفاده می‌کنند و این رقم سالانه بین ۱۰ تا ۱۵ درصد رشد دارد. در ایران نیز برآورد می‌شود حدود ۱۵ میلیون نفر فعال رمزارزی وجود داشته باشد و سهم کاربران این حوزه در میان نسل Z از سرمایه‌گذاران سنتی بیشتر است.

او با اشاره به تجربه جهانی ETF بیت‌کوین، تأکید کرد که ایجاد ابزارهایی مشابه در ایران نیازمند مرجع رسمی قیمت‌گذاری دارایی‌های رمزارزی است و بورس کالا می‌تواند این نقش را ایفا کند.

ریسک‌های سایبری و فرصت‌های فرامرزی توکنایز

راد دو چالش اصلی بازار رمزارزها را نگهداری امن دارایی‌ها و اتصال لحظه‌ای به سایر بازارها دانست و توضیح داد که توکنایز کردن دارایی‌ها می‌تواند راهی برای تأمین مالی هوشمند و تسویه آنی باشد. این فرایند به‌دلیل شفافیت بلاکچین و حذف نهادهایی مانند سپرده‌گذاری مرکزی، امکان معامله ۲۴ ساعته را فراهم می‌کند.

توکنایز ظرفیت‌های بین‌المللی بالایی دارد و می‌تواند به جذب سرمایه‌گذاران خارجی کمک کند. با این حال، وی هشدار داد که توکن‌های متمرکز مانند استیبل‌کوین‌ها در معرض ریسک فریز شدن هستند، در حالی‌که بیت‌کوین از این خطر مصون است.

چالش زیرساخت و توکن مسکن

مهدی صالحی بر ضرورت تعامل میان بازار مالی سنتی و کریپتو تأکید کرد و توضیح داد: توکنایز به معنای تبدیل دارایی‌های واقعی به توکن‌های دیجیتال قابل معامله است. املاک و مستغلات از پیشروترین حوزه‌های توکنایز در جهان هستند و ارزش بازار جهانی این بخش از حدود ۴۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ به حدود ۱۱ تریلیون دلار رسیده است.

او ضعف زیرساخت‌ها را مانع اصلی توسعه توکنایز در ایران دانست و پیشنهاد کرد که برای آغاز این مسیر، از بیت‌کوین در قالب گواهی سپرده استفاده شود.

علیرضا دلیری در جمع‌بندی نشست، با اشاره به حذف تدریجی خدمات فیزیکی و پول نقد، تأکید کرد که فناوری بلاکچین مرزهای ارتباطی را از میان برداشته و تاکنون بیش از ۷۰ خدمت مختلف بر پایه آن ایجاد شده است. وی بر لزوم استفاده از توکن مسکن تأکید کرد تا امکان مشارکت عمومی و تأمین مالی هوشمند در پروژه‌های ملکی فراهم شود و به حل یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی کشور کمک کند.