ابردزدی و هارپ؛ چرا کارشناسان، خشکسالی ایران را به سوءمدیریت ۶۰ ساله گره می‌زنند؟

رد علمی ادعاهای ابردزدی و هارپ

پروفسور عزت‌الله رئیسی اردکانی، پدر علم هیدرولوژی ایران، بر این باور است که عدم بارش ابرها پس از ورود از کشورهایی مانند ترکیه، پدیده‌ای کاملاً طبیعی است. او تاکید می‌کند که در مواجهه با کاهش منابع آبی، نباید تقصیر را به گردن «تغییر اقلیم» و «هارپ» انداخت، بلکه باید علت را در ۶۰ سال مدیریت منابع آبی کشور جستجو کرد.

وقتی با کاهش منابع آبی مواجه می‌شویم، تقصیر را به گردن «تغییر اقلیم» و «هارپ» نیندازیم، بلکه باید علت را در ۶۰ سال مدیریت منابع آبی جستجو کنیم.

مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی نیز در خصوص اثرات «هارپ» می‌گوید این فناوری بر عدم بارش باران و خشکسالی در ایران نقشی ندارد، چرا که توانایی دستکاری آب و هوا را در مقیاس بزرگ ندارد. هواشناسان و دانشمندان معتقدند که رویدادهای آب و هوایی در مقیاس بزرگ را نمی‌توان به شکل مصنوعی ایجاد کرد.

سرآغاز یک شایعه: تابستان ۱۳۹۷

ماجرای ابردزدی اولین بار در تیرماه ۱۳۹۷ مطرح شد؛ زمانی که یکی از مقامات کشور، تغییرات اقلیمی ایران را مشکوک به دخالت خارجی‌ها دانست و ادعا کرد که آنها ابرهای در حال ورود به ایران را نابارور می‌کنند و بنابراین کشور با ابردزدی و برف‌دزدی مواجه است.

این ادعا به سرعت توسط متخصصان محیط‌زیست تکذیب شد و آنها استدلال کردند که بحث ابردزدی توسط کشورهای همسایه در مورد ایران قابل اثبات نیست.

واکنش قاطع مقامات هواشناسی و محیط‌زیست

• احد وظیفه، رئیس وقت مرکز ملی اقلیم سازمان هواشناسی: ابردزدی داستانی بیش نیست، یک شایعه است که بیشتر دنبال تشویش اذهان عمومی است. متاسفانه ممکن است مسئولین هم چنین حرف‌هایی را باور کنند و به جای فکر عاجل، دنبال تئوری توطئه باشند.
• داود پرهیزکار، معاون وقت وزیر راه و رئیس اسبق سازمان هواشناسی: ابردزدی و دخالت خارجی‌ها در تغییرات اقلیمی ایران مبنای علمی ندارد و از منظر علم هواشناسی رد می‌شود. خشکسالی‌های مکرر و کمبود بارش در ایران ناشی از پدیده گرمایش جهانی و به تبع آن تغییر اقلیم است.
• علی سلاجقه، رئیس سابق سازمان محیط‌زیست: گمانه‌زنی‌ها درباره ‌پدیده ابردزدی فاقد جنبه‌های علمی است. بارورسازی یک روش قدیمی و پرهزینه است و حتی روسیه و آمریکا نیز دیگر آن را انجام نمی‌دهند.
• فرید گلکار، رئیس وقت مرکز ملی تحقیقات باروری ابرها: موضوع ابردزدی تئوری‌هایی در دنیا دارد اما هنوز مستندات علمی و قوی در این حوزه وجود ندارد.

دستکاری تصاویر و احیای جنجال در پاییز ۱۴۰۴

در میان ادعاهای اولیه، موضوع عدم ورود ابرها از ترکیه به ایران بر اساس تصاویر ماهواره‌ای مطرح شد که بررسی کارشناسان نشان داد این تصاویر، به منظور القای منحرف شدن ابرها، دستکاری شده بودند. همچنین صفحه «فلات ایران» در شبکه‌های مجازی، «ابردزدی» را تنها یک توهم توطئه خواند.

اکنون، با گذشت نیمی از پاییز ۱۴۰۴ و کم‌بارشی در اغلب استان‌ها، این ادعاها دوباره مطرح شده و کارشناسان را به واکنش واداشته است. این در حالی است که بررسی راداری بارش کشور در روزهای گذشته نشان می‌دهد که بسیاری از نواحی شمال و شمال غربی ایران پذیرای باران بوده‌اند.

تکذیب مجدد توسط مسئولین حوزه آب

در حالی که محمدرضا کاویان‌پور، رئیس موسسه تحقیقات آب ایران در مرداد ماه گفته بود که کتمان ابردزدی حرف درستی نیست، سایر مسئولین با قاطعیت این ادعا را رد کردند:

• عباس رنجبر، نایب‌رئیس انجمن علوم و فنون دریایی ایران: پدیده‌ای به نام «ابردزدی» از اساس فاقد مبنای علمی است.
• سخنگوی صنعت آب و صادق ضیائیان، مدیرکل پیش‌بینی هواشناسی: شایعه ابردزدی کشورهای همسایه از ایران و مقصر دانستن آنها در خشکسالی ایران را تکذیب کردند.

محمد مهدی جوادیان‌زاده، رئیس سازمان بهره‌برداری فناوری‌های نوین آب‌های جوی نیز تاکید کرد که ادعای ابردزدی صحت ندارد، چرا که جابجایی ابرها هنوز در توان بشر نیست. وی البته اضافه کرد که با پیشرفت علم بشری، نمی‌توان همه چیز را برای آینده منتفی دانست.