رقابت سه‌جانبه در انتخابات پارلمانی عراق؛ پیروزی بزرگ ائتلاف السودانی

نتایج اولیه و افزایش مشارکت

میزان مشارکت در این دور از انتخابات ۵۵ درصد اعلام شده است که در مقایسه با پایین‌ترین رکورد مشارکت در انتخابات ۲۰۲۱ (حدود ۴۳ درصد)، افزایشی قابل توجه را نشان می‌دهد. این در حالی است که برخی از جناح‌های سیاسی با استدلال بر تداوم تسلط نخبگان حاکم از سال ۲۰۰۳، خواستار تحریم انتخابات شده بودند.

منابع نزدیک به ائتلاف محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر فعلی عراق، اعلام کردند که فهرست حامی او توانسته است پیروزی بزرگی را در پارلمان کسب کند. با این وجود، تجربه دوره‌های پیشین نشان می‌دهد که مذاکرات ضروری برای انتخاب نهایی نخست‌وزیر جدید و تشکیل دولت ائتلافی، ممکن است ماه‌ها به طول بینجامد.

رقابت ژئوپلیتیک: تهران در مقابل واشنگتن

هم ایران و هم ایالات متحده با دقت اوضاع عراق را زیر نظر دارند. تحلیلگران معتقدند که نتیجه نهایی این انتخابات تعیین‌کننده این خواهد بود که آیا ایران می‌تواند نفوذ خود را بر دولت بعدی حفظ کند یا ایالات متحده قادر به کاهش این نفوذ خواهد بود.

هشدار ایران در مورد دخالت خارجی

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران ضمن هشدار نسبت به هرگونه دخالت خارجی در انتخابات عراق، فشار و تحریم‌های آمریکا بر گروه‌های شیعه همسو با ایران را «مضر و بی‌ثبات‌کننده» خواند. وی در تهران اظهار داشت:

انتخابات عراق برای سرنوشت مردم آن حیاتی است. هرگونه دخالت خارجی توسط کشورهای مسوول محکوم و رد خواهد شد.

تهران همچنان نسبت به تعامل مجدد واشنگتن در بغداد محتاط است و این رأی‌گیری را عرصه‌ای دیگر در رقابت مداوم برای نفوذ منطقه‌ای می‌بیند. با این حال، اظهارات ایران در مورد این انتخابات تا حدی محتاطانه بوده است؛ تغییری که شاید بازتاب‌دهنده واقعیت جدیدی باشد که در آن نقش ایران در بغداد به‌عنوان بازیگر ضروری (قادر به میانجی‌گری و متحد کردن جناح‌های شیعه) در حال تحول است.

محاسبات پیچیده پس از تحولات منطقه‌ای

زمان‌بندی این انتخابات از منظر استراتژیک برای ایران اهمیت ویژه‌ای دارد. تحولات اخیر منطقه‌ای از جمله جنگ غزه و درگیری‌های ژوئن میان ایران و اسرائیل، صف‌بندی‌های منطقه‌ای را دستخوش تغییر کرده است. در این شرایط، عراق همچنان برای ایران به‌عنوان یک حائل امنیتی و یک شاهراه اقتصادی در بحبوحه تحریم‌های ایالات متحده حیاتی است.

تلاش بغداد برای ایجاد تعادل

دولت نخست‌وزیر عراق در تلاش است تا در روابط خود با واشنگتن و کشورهای عربی منطقه‌ای، تعادل ایجاد کند. در مقابل، ایالات متحده کارزار فشار خود را بر گروه‌های مسلح همسو با ایران تشدید کرده و بغداد را تحت فشار قرار داده تا تلاش‌ها برای خلع سلاح یا ادغام شبه‌نظامیان در دستگاه امنیتی دولت را تسریع بخشد.

تحریم مقتدی صدر و پیچیدگی‌های داخلی

تحریم انتخابات توسط مقتدی صدر، روحانی بانفوذ عراقی که پایگاه ملی‌گرایانه‌ای دارد و دخالت خارجی را به‌کلی رد می‌کند، محاسبات سیاسی را بیش از پیش پیچیده کرده است. تصمیم او برای عدم مشارکت، اردوگاه‌های موجود را در برابر اتهامات انحصار قدرت آسیب‌پذیر می‌سازد.

با وجود ادعای پیروزی بلوک سیاسی حاکم، طرف‌های سنتی نزاع در عراق اکنون باید مسیر مذاکره، ترغیب و تطبیق را در پیش بگیرند. اگرچه روابط اقتصادی و شبکه‌های نفوذ همچنان به ایران قدرت قابل‌توجهی می‌دهند، اما سازوکار سیاسی عراق بیش از آنکه منسجم باشد، پراکنده است. باید دید آرایش نهایی نیروهای سیاسی در این کشور چه تأثیری بر معادلات منطقه‌ای، به‌ویژه رابطه بغداد با تهران در سایه فشارهای آمریکا، خواهد گذاشت.