جنگ تجاری ترامپ: خروج شرکت‌های آمریکایی از «کارخانه تولید جهان» و فرار به ویتنام

جنگ تجاری ترامپ، غول تولید جهان را به زانو درآورد؛ خروج میلیاردی شرکت‌ها از چین

خصومت عمیق و فزاینده میان ایالات متحده و چین، اقتصاد کسب‌وکارهای بین‌المللی را به شکلی بنیادین تغییر داده است. حتی توافق‌های موقت تجاری و «آتش‌بس»های مقطعی نیز نتوانسته‌اند دیدگاه مدیران ارشدی چون لیختنبرگ را تغییر دهند؛ مدیری که امسال حدود ۲۰ میلیون دلار برای انتقال کارخانه خود جهت تامین مشتریان آمریکایی، در ویتنام سرمایه‌گذاری کرد.

مقیاس عظیم و نیروی کار فراوان چین، این کشور را برای دهه‌ها به «غول» و «کارخانه تولید» جهان تبدیل کرده بود و آن را در قلب اقتصاد جهانی قرار داده بود. اما سیاست‌های تجاری تهاجمی در حال از بین بردن سیستمی است که به تولیدکنندگان اجازه می‌داد کارآمدترین زنجیره‌های تامین را جست‌وجو کنند. مدیران اکنون چین را برای تجارت خود در ایالات متحده کنار می‌گذارند، زیرا از گرفتار شدن در سمت اشتباه یک رابطه دوجانبه غیرقابل پیش‌بینی‌تر می‌ترسند.

افول «کارخانه تولید جهان» و ظهور بی‌ثباتی

روزگاری داشتن یک کارخانه در خارج از چین صرفاً یک راه‌حل جایگزین بود، اما اکنون به یک ضرورت اقتصادی تبدیل شده است. بسیاری از بخش‌هایی که مدت‌ها پیش به چین برون‌سپاری می‌کردند، به دلیل هزینه‌های بالا و کمبود کارگر، امکان انتقال کامل کارخانه‌ها به ایالات متحده را ندارند. در نتیجه، شرکت‌هایی که چین را ترک کرده‌اند، به کشورهای همسایه مانند ویتنام روی آورده‌اند که نیروی کار ارزان و جابه‌جایی ماشین‌آلات آسان است.

«هیچ‌کس به وجود ثبات بین چین و ایالات متحده اعتماد ندارد. مثل این است که می‌گویند: مار گزیده از ریسمان سیاه و سفید می‌ترسد.»

شرکت «گروه تریتون» که مبل‌های مدولار تولید می‌کند، به دلیل تعرفه‌های جدید ناگهانی و شدید، میلیون‌ها دلار ضرر کرده است. این عدم قطعیت، محاسبات بلندمدت شرکت‌ها را به طور کامل دگرگون کرده است.

اثر محدود آتش‌بس‌های تجاری بر استراتژی بلندمدت

جدیدترین توافق برای کاهش برخی از تعرفه‌های جدید وضع شده بر چین، این روند خروج را معکوس نکرده است. پس از دیدار اخیر با رئیس‌جمهور چین، رئیس‌جمهور آمریکا موافقت کرد که تعرفه ۲۰ درصدی مربوط به فنتانیل را نصف کند و مکث موجود در تعرفه‌های متقابل را تمدید کند. با این حال، طبق یک تخمین، میانگین نرخ تعرفه بر کالاهای چینی همچنان ۴۷.۶ درصد باقی مانده است.

این توافق برای بسیاری از شرکت‌هایی که از قبل شروع به خروج از چین کرده‌اند، تاثیر کمی بر استراتژی و برنامه‌ریزی آینده داشته است. مدیر اجرایی اتاق بازرگانی آمریکا در هانوی، ویتنام، اظهار داشت: «این توافق، این محاسبه را تغییر نمی‌دهد که در درازمدت، به دلیل رابطه رقابتی ایالات متحده و چین، فقط ریسک بسیار بیشتری برای شرکت‌هایی که در چین تولید و تامین می‌کنند، ایجاد خواهد کرد.»

تغییر نقشه جهانی تولید برای بازار آمریکا

چین در حال حاضر جایگاه خود را به عنوان کارخانه اصلی برای آمریکایی‌ها از دست می‌دهد. این روند در داده‌های اداره آمار ایالات متحده نیز مشهود است:

• نایک، اپل و اینتل از جمله شرکت‌هایی هستند که به سرعت اقدام به کاهش تولید محصولات خود در چین برای بازار ایالات متحده کرده‌اند.
• چین دیگر پایتخت کفش‌های کتانی برای آمریکایی‌ها نیست؛ این عنوان اکنون به ویتنام تعلق دارد.
• طبق آخرین آمار، ایالات متحده اکنون بیشتر تلفن‌های هوشمند و لپ‌تاپ‌های خود را از هند و ویتنام تهیه می‌کند.

چالش‌های زنجیره تامین جدید و ابهام در مبدأ کالا

در حالی که دنیای تجارت حول این ایده شکل می‌گیرد که چین دیگر بهترین گزینه برای تولید کالاهای فروخته شده به آمریکایی‌ها نیست، عدم قطعیت‌های جدیدی نیز پدیدار شده است. برای تولیدکنندگان چینی که در حال مرتب کردن برنامه‌های آینده خود هستند، مشخص نیست که محصولات ساخته شده در کارخانه‌های ویتنام که ارتباط نزدیکی با چین دارند، ویتنامی محسوب می‌شوند یا چینی.

شرکت «Man Wah USA» که برای خرده‌فروشانی مانند والمارت و کاستکو مبلمان تولید می‌کند، در سال ۲۰۱۹ تصمیم گرفت به ویتنام نقل مکان کند و صدها میلیون دلار صرف ساخت یک کارخانه ۵.۸ میلیون فوت مربعی در نزدیکی شهر هوشی مین کرد. این شرکت اکنون ۱۵ مرکز تولید در سراسر جهان، از جمله در مکزیک و اروپای شرقی دارد.

«در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، او همه را از چین فراری داد و بسیاری از کسب‌وکارها به ویتنام منتقل شدند. در دوره دوم ریاست جمهوری‌اش، ترامپ همه چیز را در همه جا نابود می‌کند. می‌توانید فرار کنید، اما نمی‌توانید پنهان شوید.»

خرده‌فروشان آمریکایی به طور فزاینده‌ای از تامین‌کنندگان خود می‌خواهند که ارتباط با چین را کاهش دهند. به عنوان مثال، بزرگ‌ترین مشتریان آمریکایی شرکت بین‌المللی فلمینگ از این شرکت خواسته‌اند تا حد امکان تولید خود را به ایالات متحده منتقل کند. این شرکت به زودی تولید شمع را در کارخانه‌ای جدید در آرکانزاس با دو یا سه برابر هزینه در ویتنام آغاز خواهد کرد.

عواقب مستقیم تعرفه‌های ناگهانی

تمایل به اعمال تعرفه‌های نامنظم، تصمیم‌گیری‌های تجاری را به شدت دشوار کرده است. لوول نیومن، مشاور ارشد فلمینگ، در این خصوص گفت: «فقط وظایف را به ما بگویید. عصبانی نشوید و مثل یک کودک بازیگوش، تیله‌هایتان را در دعوا بردارید.»

لیختنبرگ هنوز در حال بهبودی از شوک تعرفه ۱۰۰ درصدی است که چند هفته قبل از آخرین آتش‌بس تجاری ایالات متحده و چین، وضع شد. او به شش ماه قبل فکر کرد، زمانی که نرخ ۱۲۵ درصدی اعلام شد. اکنون، حدود نیمی از کل تولید او از کارخانه جدیدش در یک پارک صنعتی در شهر هوشی مین در جنوب ویتنام خارج می‌شود.

در چین، کارخانه تازه تاسیسی که لیختنبرگ برای مشتریان آمریکایی خود در حومه شانگهای استفاده می‌کرد، تقریباً خالی مانده است. حدود ۵۰۰ کارگر چینی که زمانی خطوط کارخانه را پر می‌کردند، پس از اخراج در سال جاری، رفته‌اند. لیختنبرگ درحالی‌که در کارخانه تاریک و ساکت قدم می‌زد، گفت: «ایده این بود که تا سال آینده پر شود. این کارخانه از همیشه خالی‌تر است.»