میزوکینسیا: بیزاری شدید از حرکات کوچک دیگران و ارتباط آن با خشم و اضطراب

آیا دیدن حرکات کوچک و تکراری دیگران، مانند ضرب گرفتن با انگشت یا تکان دادن پا، شما را تا مرز جنون عصبانی می‌کند؟ این واکنش شدید، که می‌تواند شامل خشم، انزجار و حتی حالت تهوع فیزیکی باشد، نشانه‌ای از یک عارضه کمتر شناخته‌شده به نام «میزوکینسیا» یا بیزاری از حرکت است که دانشمندان در حال بررسی ابعاد آن هستند.

میزوکینسیا چیست؟ تعریف و نشانه‌ها

میزوکینسیا یک بیماری قابل تشخیص است که در آن فرد از تکان خوردن چیزها متنفر است و نسبت به حرکات جزئی دیگران واکنش‌های احساسی یا فیزیکی شدیدی نشان می‌دهد. این پدیده هنوز دلیل شناخته‌شده‌ای ندارد و محققان در تلاش برای درک بیشتر آن هستند.

«اگر کسی را ببینم که با انگشتش روی میز ضرب گرفته، واکنش اولیه‌ام این است که انگشت‌هایش را با چاقو قطع کنم.»

«وقتی کسی را می‌بینم که یک حرکت کوچک را بارها تکرار می‌کند، به شکل فیزیکی حالم بد می‌شود. سعی می‌کنم خودم را کنترل کنم اما واقعاً حالت استفراغ پیدا می‌کنم.»

در یک تحقیق منتشرشده، متخصصان با ۲۱ نفر از اعضای یک گروه حمایت از افراد دچار میزوکینسیا مصاحبه کردند. محرک‌های مشترک گزارش‌شده شامل موارد زیر بود:

• تکان‌های دست یا پا
• تکان دادن ران پا و باز و بسته کردن انگشت‌ها
• جابه‌جا کردن کفش‌ها
• تکان دادن مداد یا بازی کردن با موها (با شدت کمتر)

بسیاری از کسانی که نشانه‌های میزوکینسیا را نشان می‌دهند، هم‌زمان دچار عارضه دیگری به نام میسوفونیا نیز هستند. میسوفونیا به معنای نفرت شدید از صداهای بدن فرد دیگر، مانند صدای نفس کشیدن سنگین یا صدای بلند غذا خوردن است.

شیوع و گستردگی عارضه

پیدا کردن رقم دقیق مبتلایان به میزوکینسیا دشوار است، اما بر اساس مطالعه‌ای که در کانادا انجام شده است، احتمالاً یک نفر از هر سه نفر ممکن است در اثر بی‌قراری و تکان خوردن‌های دیگران، احساسات شدیدی مانند خشم، عذاب و انزجار را تجربه کند.

دکتر جین گرگوری، روانشناس بالینی در دانشگاه آکسفورد، که در حال مطالعه و درمان هر دو عارضه میزوکینسیا و میسوفونیا است، می‌گوید این دو عارضه معمولاً به‌موازات هم در افراد دیده می‌شوند و این اختلال به میزان شگفت‌آوری رایج است.

دکتر گرگوری توضیح می‌دهد که واکنش افراد به تکان خوردن‌ها متفاوت است:

• برخی به‌شدت آزار می‌بینند اما این آزار تأثیری در زندگی روزمره آن‌ها ندارد.
• برخی دیگر واکنش‌های احساسی بسیار شدیدی از جمله خشم یا حمله اضطراب دارند که نمی‌توانند آن را کنترل کنند.

او با افرادی برخورد داشته که سال‌ها میزوکینسیا را تحمل کرده‌اند، اما بیمارانی در سنین نوجوانی نیز برای اولین بار نشانه‌های آن را تجربه می‌کنند.

تجربه‌های شخصی: از خشم تا انزوا

واکنش‌های آنی و انفجاری

آندریا، ۶۲ ساله و اهل بریتانیا، که از ۱۳ سالگی به این عارضه مبتلا شده، می‌گوید بیشترین توجه مبتلایان به میزوکینسیا روی حرکات دست افراد دیگر است. او پوشاندن دهان هنگام صحبت با دست را یکی از محرک‌های اصلی خود می‌داند.

آندریا خشمی را که در چنین لحظه‌هایی احساس می‌کند، شبیه به انفجار و آنی توصیف می‌کند.

«هیچ فرآیند فکری در آنچه حس می‌کنم وجود ندارد. هیچ منطقی در کار نیست. فقط احساسی که ناگهان درونم منفجر می‌شود و برای همین بسیار ناراحت‌کننده است.»

او می‌گوید برای کنترل بیماری، کل زندگی‌اش را طوری تنظیم کرده که از عوامل تحریک‌کننده دور باشد و ترجیح می‌دهد از موقعیت‌های اجتماعی کنار بکشد تا اینکه از مردم بخواهد عادات خود را ترک کنند.

ستیز یا گریز در مواجهه با حرکت

جیل، ۵۳ ساله، یکی دیگر از اعضای گروه حمایتی، می‌گوید میزوکینسیا در او موجب تپش قلب شدید و افزایش ضربان می‌شود. او این حالت را شبیه به واکنش «ستیز یا گریز» توصیف می‌کند.

«هر چیزی می‌تواند موجب تحریک شود. از تکان دادن پاها تا طرز نگاه کردن افراد یا جوری که چنگال را دست می‌گیرند. من عصبانی می‌شوم. خشم زیادی در من ایجاد می‌شود.»

اضطراب شدید و توپ بزرگ در شکم

جولی، ۵۴ ساله، اهل هال، تجربه خود را بیشتر به شکل اضطراب شدید بیان می‌کند تا خشم. او می‌گوید نمی‌تواند از حرکات تحریک‌کننده چشم بردارد و این حالت تا ساعت‌ها با او باقی می‌ماند.

«این وضعیت من را دچار این حس می‌کند که انگار توپ بزرگی در شکمم است که هرلحظه ممکن است منفجر شود. این حس خشم نیست. احساس اضطرابی شدید در داخل بدن است.»

جولی می‌گوید این عارضه او را غمگین می‌کند و باعث می‌شود احساساتش را درونی کرده و خودش را به خاطر داشتن این حس‌ها دوست نداشته باشد.

مغز نگهبان و راهکارهای مدیریت

دکتر گرگوری می‌گوید این بیماری می‌تواند افراد را کاملاً از تمرکز بر کارهای روزمره ساقط کند؛ چرا که بخشی از مغز آن‌ها پیوسته در حال رصد و فکر کردن درباره این حرکت‌هاست. او این تحریک‌پذیری را به دلیل حس تشدید شده غریزه بقا تشبیه می‌کند، مانند یک نگهبان همیشه‌بیدار که به دنبال کوچک‌ترین عامل خطر می‌گردد.

او می‌گوید برای بعضی افراد، این حالت دیگر خاموش نمی‌شود و مغزشان مدام در حال پاییدن و رصد کردن است. این وضعیت در زندگی پرسر‌و‌صدای امروزی، کلافگی و عصبانیت را بالا می‌برد.

یکی از روش‌های مشترک برای کنترل این حالت، خودداری از نگاه کردن به عامل تحریک‌کننده یا پرت کردن حواس است. همچنین، متخصصان پیشنهاد می‌کنند که اگر تنها یک محرک دیداری مشخص وجود داشته باشد، می‌توان از روش «بازنگری ذهنی» استفاده کرد:

«ممکن است شما عمداً به صحنه‌ای نگاه ‌کنید و در ذهن خود داستان جدیدی برای اینکه چرا کسی چنین حرکتی را انجام می‌دهد بسازید. این روایت جدید می‌تواند خشم و اضطراب را کم کند.»

او تأکید می‌کند که بسیاری از مردم از داشتن چنین واکنش شدیدی احساس خجالت و شرمندگی می‌کنند و سرکوب کردن این احساسات، می‌تواند آن‌ها را تشدید و بدتر کند.