بحران رهبری در حزب کارگر بریتانیا؛ هشدار استارمر علیه کودتای کابینه نتیجه معکوس داد

هشدار شبانه و نتیجه معکوس آن

منابع آگاه نزدیک به حزب کارگر می‌گویند هدف از صدور این هشدار، جلوگیری از شکل‌گیری یک کودتای درون‌حزبی علیه استارمر بود، اما این اقدام به‌سرعت نتیجه‌ای معکوس به دنبال داشت. روزنامه «تلگراف» گزارش داد که دولت با ارسال پیام‌هایی به وزیران و معاونان، نسبت به «هرگونه تماس یا هماهنگی برای تغییر رهبری» شدیداً هشدار داده است.

تحلیلگران معتقدند این اقدام غیرمعمول بیش از آنکه نشان‌دهنده قدرت استارمر باشد، ضعف جایگاه او را در میان هم‌حزبی‌هایش آشکار کرده است.

وزرای متهم به جاه‌طلبی

در پی این ماجرا، دو تن از چهره‌های بانفوذ حزب کارگر، یعنی وس استریتینگ (وزیر بهداشت) و شعبانه محمود (وزیر کشور)، در کانون اتهام قرار گرفته و رسانه‌ها آن‌ها را گزینه‌های احتمالی برای جانشینی استارمر معرفی کرده‌اند:

• وس استریتینگ: وی که پیش‌تر از سوی جناح راست حزب به‌عنوان سیاستمداری صریح شناخته می‌شد، گزارش‌ها مبنی بر تماس با ده‌ها عضو دولت برای آماده‌سازی چالش رهبری را «تحریک‌آمیز و بی‌اساس» خوانده و بر وفاداری خود به نخست‌وزیر تأکید کرده است.
• شعبانه محمود: انتشار ویدئوی تبلیغاتی که او را به‌عنوان «وزیر کشوری که هر کاری لازم باشد انجام می‌دهد» معرفی می‌کرد، شایعاتی درباره جاه‌طلبی سیاسی او به وجود آورد. هرچند نزدیکان وی این گمانه‌ها را رد کرده‌اند، اما ناظران، واکنش تند دولت را نشان‌دهنده عمق بی‌اعتمادی در کابینه می‌دانند.

بحران عمیق‌تر: شکاف ایدئولوژیک و کاهش محبوبیت

کارشناسان سیاسی بر این باورند که تنش‌های کنونی بازتاب بحران عمیق‌تری در حزب کارگر است که ریشه در اختلاف دیدگاه‌های ایدئولوژیک، فشارهای اقتصادی و کاهش محسوس محبوبیت دولت دارد. استارمر که با شعار بازگرداندن ثبات به سیاست بریتانیا روی کار آمد، اکنون خود درگیر بی‌ثباتی درون‌حزبی شده است.

آمار نگران‌کننده نظرسنجی‌ها

نظرسنجی‌های اخیر حاکی از آن است که میزان رضایت از عملکرد استارمر نسبت به تابستان گذشته حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است. این کاهش محبوبیت، شکاف‌های داخلی حزب را تشدید کرده است:

• جناح چپ حزب: از آنچه عدول از وعده‌های عدالت اجتماعی می‌نامند، ناراضی هستند.
• جناح راست حزب: نخست‌وزیر را به محافظه‌کاری و ترس از اصلاحات اقتصادی متهم می‌کنند.

همچنین، نظرسنجی مؤسسه یوگاو نشان می‌دهد که نزدیک به دو سوم مردم بریتانیا معتقدند دولت در مسیر درستی حرکت نمی‌کند. رکود اقتصادی، افت ارزش پوند، و بحران در نظام سلامت ملی (NHS) فشار اجتماعی بر دولت را به حداکثر رسانده است.

روزنامه فایننشال تایمز در تحلیلی نوشت: «داونینگ استریت با هشدارهای شبانه می‌کوشد کنترل اوضاع را در دست بگیرد اما واقعیت آن است که دولت دیگر توان مدیریت روایت را از دست داده است.»

آزمون سرنوشت‌ساز بودجه و سناریوی جایگزینی سریع

نقطه تمرکز همه نگاه‌ها اکنون بودجه جدیدی است که قرار است در پنجم آذر از سوی «ریچل ریوز»، وزیر دارایی، ارائه شود. این بودجه که شامل افزایش مالیات‌ها و کاهش هزینه‌های عمومی است، برای دولت استارمر حیاتی توصیف می‌شود.

منابع داخلی حزب می‌گویند بسیاری از نمایندگان حزب کارگر واهمه دارند که اگر دولت نتواند در بودجه پیش‌ِ‌رو وعده‌های اقتصادی خود را محقق کند، موج استعفا یا نامه‌های عدم اعتماد آغاز شود. هرگونه واکنش منفی از سوی بازارهای مالی یا اتحادیه‌های کارگری می‌تواند بحران سیاسی فعلی را به مرحله سقوط دولت تبدیل کند.

گروهی از نمایندگان پارلمانی حزب کارگر در حال بررسی سناریوی «طرح جایگزینی سریع» هستند تا در صورت بی‌اعتمادی گسترده، قدرت را درون حزب حفظ کنند و از انتخابات زودهنگام جلوگیری شود.

جانشینان احتمالی در صف انتظار

علاوه بر وزرای مذکور، چهره‌های دیگری نیز به عنوان گزینه‌های بالقوه برای رهبری آینده مطرح شده‌اند:

• اندی برنهام: شهردار منچستر و منتقد سرسخت استارمر که علناً اعلام کرده در صورت شکست دولت، ممکن است برای رهبری نامزد شود.
• اد میلیبند: رهبر پیشین حزب کارگر.
• آنجلا رینر: معاون سابق استارمر که پیش‌تر به‌دلیل رسوایی مالی کناره‌گیری کرده بود.

تحلیلگران سیاسی در لندن معتقدند استارمر اکنون در وضعیتی مشابه ترزا می و بوریس جانسون در سال‌های پایانی قدرت قرار گرفته است؛ نخست‌وزیری که هنوز بر مسند است، اما اقتدار واقعی‌اش از درون حزب فرسوده شده است. به باور تحلیلگران، در سیاست لندن، نخست‌وزیران نه به‌دست مخالفان، بلکه اغلب به‌دست هم‌حزبی‌های خود سقوط می‌کنند و بودجه پیش‌رو می‌تواند مسیر آینده سیاست انگلیس را رقم بزند.