شکست تاریخی مایکروسافت: سیستم‌عاملی که تنها ۱۱ نسخه فروخت و ۸ نسخه بازگشت داده شد

مایکروسافت، غول کنونی فناوری که محصولاتش از ویندوز و آفیس تا ایکس‌باکس را در بر می‌گیرد، در تاریخ خود شکست‌های بزرگی را تجربه کرده است؛ اما هیچ‌کدام به اندازه یک سیستم‌عامل خاص در دهه ۱۹۸۰ باورنکردنی نیستند. در اواسط دهه ۱۹۸۰، در دورانی که بقای ویندوز نیز قطعی به نظر نمی‌رسید، مایکروسافت با همکاری IBM روی سیستم‌عاملی به نام OS/2 کار می‌کرد؛ پروژه‌ای که قرار بود جایگزین DOS و حتی ویندوز شود.

با وجود تحسین کاربران حرفه‌ای، OS/2 هیچ‌گاه نتوانست موفقیت تجاری گسترده‌ای کسب کند. با این حال، یکی از نسخه‌های فرعی آن، شکست تاریخی مایکروسافت را رقم زد: OS/2 for Mach 20، که به عنوان بدفروش‌ترین محصول تاریخ این شرکت شناخته می‌شود.

📉 بدفروش‌ترین محصول تاریخ مایکروسافت

آمار فروش این سیستم‌عامل مختص سخت‌افزار، به قدری پایین است که مرزهای شکست را جابجا می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که تنها ۱۱ نسخه از این سیستم‌عامل به فروش رسید. اما فاجعه زمانی کامل شد که از همین تعداد محدود، ۸ نسخه توسط خریداران بازگردانده شد.

تنها سه نفر در نهایت این محصول را نگه داشتند. طبق روایت ریموند چن، یکی از مهندسان سابق مایکروسافت، او شخصاً با دو نفر از آن سه خریدار واقعی صحبت کرده بود.

🛠️ تولد OS/2 و کارت‌های شتاب‌دهنده

برای درک این شکست، باید به فضای فناوری اواسط دهه ۸۰ بازگردیم. در آن زمان، رایانه‌های شخصی در حال گسترش بودند، اما ارتقاء آن‌ها هزینه‌ی بسیار بالایی داشت. شرکت‌ها به دنبال راه‌حلی بودند تا بدون خرید سیستم‌های جدید، عملکرد را افزایش دهند. این نیاز منجر به ظهور مفهوم کارت‌های شتاب‌دهنده یا Turbo Cards شد؛ سخت‌افزارهایی که با اتصال به مادربرد، سرعت پردازنده را بهبود می‌بخشیدند.

• Mach 10: مایکروسافت ابتدا کارت Mach 10 را با پردازنده سریع‌تر 8086 معرفی کرد.
• Mach 20: نسخه جدیدتر، Mach 20، مجهز به پردازنده 80286 بود و امکان ارتقاء حافظه را از طریق کارت جانبی فراهم می‌کرد.

❌ Mach 20 و تصمیم اشتباه

فروش کارت Mach 20 نیز چندان موفقیت‌آمیز نبود، اما مایکروسافت تصمیم گرفت یک نسخه مخصوص از سیستم‌عامل OS/2 را منحصراً برای همین سخت‌افزار عرضه کند. این تصمیم اکنون به عنوان یکی از اشتباهات تاریخی و پرهزینه شرکت شناخته می‌شود.

ریموند چن، مهندس باسابقه‌ی مایکروسافت، در روایت خود به جزئیات این شکست اشاره کرده است:

«همکار من که پشتیبانی فنی OS/2 for Mach 20 را بر عهده داشت، تنها با دو نفر از سه خریدار واقعی تماس گرفته بود. احتمالاً همان‌ها بودند که محصول را پس ندادند!»

❓ پیچیدگی فنی و سرنوشت نهایی

یکی از دلایل اصلی بازگردانده شدن ۸ نسخه از ۱۱ نسخه فروخته شده، پیچیدگی فنی بالای سیستم‌عامل OS/2 بود. در آن دوران، استفاده از این سیستم‌عامل نیاز به دانش فنی بالایی داشت و بسیاری از کاربران پس از مواجهه با این پیچیدگی، تصمیم به بازگرداندن محصول گرفتند.

با این حال، خود پروژه OS/2 سرنوشت متفاوتی یافت و بعدها به عنوان یکی از نخستین سیستم‌عامل‌های ۳۲بیتی برای پردازنده‌های x86 شناخته شد و در نسخه‌ی ۲.۰، که IBM توسعه آن را بدون مایکروسافت ادامه داد، به نقطه‌ی عطفی در تاریخ کامپیوتر تبدیل شد.

اما OS/2 for Mach 20 هرگز چنین سرنوشتی نداشت. این نسخه‌ی محدود و مخصوص سخت‌افزاری خاص، تنها در تاریخ فناوری باقی مانده تا یادآور شود حتی غول‌های فناوری نیز می‌توانند شکست‌هایی خیره‌کننده را تجربه کنند.