ماینرهای غیرمجاز، عامل ۱۵ درصد ناترازی برق کشور؛ کشف ۲۷۱ هزار دستگاه از سال ۹۹

ماینرهای غیرمجاز؛ سهم ۱۵ درصدی در ناترازی برق کشور

مجری نظارت بر استخراج رمزارزها در ایران با اعلام آماری تکان‌دهنده، تأکید کرد که فعالیت غیرمجاز ماینرها سهمی ۱۰ تا ۱۵ درصدی در ناترازی اوج بار شبکه برق کشور دارد. هادی سفیدمو، در کارگاه تخصصی آموزشی ماینرها در حاشیه نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق، ضمن تشریح ماهیت رمزارزها، از کشف ۲۷۱ هزار دستگاه ماینر از سال ۱۳۹۹ تاکنون خبر داد که مصرف برق آن‌ها معادل تولید ۱۴۰۰ مگاوات یا مصرف چهار استان بزرگ کشور است.

تعریف رمزارز و مصرف سرسام‌آور ماینرها

سفیدمو در تعریف رمزارز اظهار داشت: ارز دیجیتال در واقع همان پول دیجیتال است که با کدهای برنامه‌نویسی خلق شده و شبکه آن توسط مشارکت‌کنندگان که «نود» نامیده می‌شوند، نظارت می‌شود. وی با اشاره به نیاز به دستگاه‌های ماینر برای استخراج، به مصرف بالای برق آن‌ها اشاره کرد و گفت: «ماینرها باید به‌صورت ۲۴ ساعته به برق متصل باشند و هر ماینر در سال به اندازه برق ۱۰ واحد مسکونی مصرف می‌کند.» این میزان مصرف مداوم، موجب بروز مشکل در شبکه، افت ولتاژ و در نهایت خاموشی می‌شود.

چالش‌های قانونی و اجرایی استخراج رمزارز

بر اساس قانون استخراج رمزارزها، قرار بود تسهیلاتی برای متقاضیان در نظر گرفته شود که این امر محقق نشد. همچنین، عدم وجود بازدارندگی کافی برای مقابله با استخراج غیرمجاز، بسیاری از افراد را به سمت فعالیت‌های زیرزمینی سوق داده است. سفیدمو افزود: «در زمینه صدور مجوز مشکلی نداریم، اما تخفیف‌های مصوب هیئت دولت برای استخراج‌کنندگان مجاز اجرایی نشد.»

در حال حاضر، حدود ۳۵۰ مزرعه مجاز دارای پروانه بهره‌برداری در کشور فعال هستند که در زمان‌های محدودیت برق، برق این واحدها با استفاده از کنتورهای هوشمند قطع می‌شود.

آمار کشفیات و ابعاد مصرف برق غیرمجاز

مجری نظارت بر استخراج رمزارزها عملکرد شرکت توانیر در کشف ماینرها را تشریح کرد. از سال ۱۳۹۹ تا کنون، ۲۷۱ هزار دستگاه ماینر کشف و جمع‌آوری شده که مجموعاً حدود ۹۵۰ مگاوات برق مصرف می‌کردند. این میزان مصرف معادل نیاز به تولید نزدیک به ۱۴۰۰ مگاوات برق بود که این رقم برابر با مصرف برق چهار استان خراسان جنوبی، خراسان شمالی، چهارمحال‌وبختیاری و ایلام است.

افزایش ۵ برابری کشفیات مزارع غیرمجاز

آمار کشفیات مزارع غیرمجاز رمزارز در سال جاری نسبت به سال گذشته پنج برابر افزایش یافته است. این افزایش نشان‌دهنده رشد فعالیت استخراج‌کنندگان غیرمجاز و همچنین گسترده‌تر شدن برخورد شرکت‌های توزیع نیروی برق است:

• تعداد ماینرهای کشف‌شده در سال جاری: ۲۵,۸۲۰ دستگاه (سال گذشته: ۷,۰۰۰ دستگاه)
• تعداد مزارع کشف‌شده در سال جاری: ۲,۸۸۲ مزرعه (سال گذشته: ۸۲۸ مزرعه)

بررسی‌ها نشان می‌دهد که سهم واحدهای مسکونی از این فعالیت‌های غیرمجاز ۶۷ درصد و سهم واحدهای صنعتی ۱۲ درصد بوده است.

پاداش گزارش‌دهی و سرنوشت ماینرهای کشف‌شده

توانیر برای ترغیب مردم به گزارش‌دهی ماینرهای غیرمجاز، پاداش‌هایی در نظر گرفته است. افراد می‌توانند موضوع را از طریق سامانه پیامکی ۳۰۰۰۵۱۲۱ یا مراجعه حضوری به توانیر اطلاع دهند. تاکنون در سال جاری ۱۲ میلیارد تومان پاداش به گزارش‌دهندگان پرداخت شده است. میزان پاداش بسته به نوع و تعداد دستگاه‌ها، بین ۱.۵ میلیون تا ۳۰۰ میلیون تومان متغیر است.

درباره سرنوشت دستگاه‌های کشف‌شده، سفیدمو توضیح داد که این دستگاه‌ها تحویل پلیس و سپس سازمان اموال تملیکی می‌شوند. در صورت قاچاق بودن، حکم توقیف یا امحا صادر شده و «هش‌برد» دستگاه‌ها از بین می‌رود.

سهم ماینرها در ناترازی برق و راهکارهای نوین

برآوردها حاکی از آن است که بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در کشور فعال است. این دستگاه‌ها حدود ۵ درصد از کل مصرف برق کشور را به خود اختصاص داده‌اند و بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از ناترازی اوج بار ناشی از فعالیت شبانه‌روزی و استهلاک شبکه برق توسط آن‌هاست.

استفاده از هوش مصنوعی و نیاز به جرم‌انگاری

در راستای شناسایی و کنترل بهتر، از ظرفیت هوش مصنوعی برای کشف تخلفات استفاده می‌شود. با این حال، سفیدمو اذعان داشت که کشف مواردی که استخراج‌کنندگان برق را «از پشت کنتور» تأمین می‌کنند، بسیار دشوار است.

در حال حاضر، جرم‌انگاری خاصی برای استخراج غیرمجاز رمزارز وجود ندارد و برای برخورد با متخلفان از «قانون برخورد با استفاده‌کنندگان غیرمجاز آب، برق و تلفن (مصوب سال ۱۳۹۶)» استفاده می‌شود. لایحه تشدید مجازات و جرم‌انگاری ویژه نیز از سوی وزارت نیرو به مراجع ذیصلاح ارسال شده است.