۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار ماینر غیرمجاز؛ سهم ۵ درصدی از مصرف برق و عامل ۱۵ درصدی ناترازی اوج بار

آمار نگران‌کننده ماینرهای غیرمجاز و تأثیر بر شبکه برق

برآوردهای انجام شده نشان می‌دهد که حضور گسترده ماینرهای غیرمجاز، بار سنگینی بر دوش شبکه برق کشور گذاشته است. تخمین زده می‌شود که بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار دستگاه ماینر بدون مجوز در حال فعالیت هستند که سهمی در حدود ۵ درصد از کل مصرف برق کشور را به خود اختصاص داده‌اند. این حجم مصرف، عامل اصلی ۱۰ تا ۱۵ درصد از ناترازی برق در ساعات اوج بار است.

همچنین، اشاره شد که ماینرها باید به‌صورت شبانه‌روزی به برق متصل باشند و مصرف سالانه هر دستگاه معادل مصرف برق ۱۰ واحد مسکونی است. این نوع مصرف مداوم علاوه بر ایجاد ناترازی، موجب بروز مشکلاتی نظیر افت ولتاژ، خاموشی و استهلاک شدید شبکه برق می‌شود.

عملکرد توانیر در کشف و جمع‌آوری ماینرها

از سال ۱۳۹۹ تاکنون، اقدامات گسترده‌ای برای مقابله با استخراج غیرمجاز صورت گرفته است. مجموع دستگاه‌های کشف و جمع‌آوری شده به حدود ۲۷۱ هزار دستگاه می‌رسد. این دستگاه‌ها در مجموع ۹۵۰ مگاوات برق مصرف می‌کردند که برای تأمین آن، نیاز به تولید نزدیک به ۱۴۰۰ مگاوات برق بود؛ میزانی که معادل مصرف برق چهار استان خراسان جنوبی، خراسان شمالی، چهارمحال‌وبختیاری و ایلام است.

افزایش پنج برابری کشفیات در سال جاری

آمار کشفیات مزارع غیرمجاز رمزارز در سال جاری نسبت به سال گذشته پنج برابر افزایش یافته است. جزئیات این کشفیات به شرح زیر است:

از مجموع مزارع کشف‌شده، ۶۷ درصد در واحدهای مسکونی و ۱۲ درصد در واحدهای صنعتی فعالیت داشته‌اند که نشان‌دهنده گستردگی فعالیت‌های غیرمجاز در بخش‌های مختلف است.

چالش‌های قانونی و اجرایی استخراج رمزارز

در کشور حدود ۳۵۰ مزرعه مجاز دارای پروانه بهره‌برداری فعال هستند که در زمان محدودیت‌های شبکه، برق آن‌ها توسط کنتورهای هوشمند قطع می‌شود و مشکلی از این بابت وجود ندارد. با این حال، مشکل اصلی در بخش غیرمجازهاست که ریشه در ضعف‌های قانونی و اجرایی دارد.

مشکل اصلی در این حوزه عدم اجرای تسهیلات مصوب هیئت دولت برای استخراج‌کنندگان مجاز و ناکافی بودن بازدارندگی لازم برای برخورد با استخراج غیرمجاز است. همین عوامل باعث شد بسیاری از افراد به سمت فعالیت‌های غیرقانونی سوق پیدا کنند.

در حال حاضر، جرم‌انگاری خاص و ویژه‌ای برای استخراج غیرمجاز رمزارز وجود ندارد و برخوردها بر اساس قانون برخورد با استفاده‌کنندگان غیرمجاز آب، برق و تلفن (مصوب سال ۱۳۹۶) صورت می‌گیرد. با این وجود، لایحه تشدید مجازات و جرم‌انگاری ویژه از سوی وزارت نیرو به مراجع ذیصلاح ارسال شده است.

استفاده از هوش مصنوعی و سرنوشت ماینرهای توقیفی

با توجه به سرعت بالای پیشرفت تکنولوژی در این حوزه، از ظرفیت هوش مصنوعی برای شناسایی تخلفات و کنترل مزارع رمزارز استفاده می‌شود، هرچند کشف مواردی که برق را از پشت کنتور تأمین می‌کنند، همچنان دشوار است.

در خصوص سرنوشت ماینرهای کشف‌شده، این دستگاه‌ها پس از توقیف، تحویل پلیس و سپس سازمان اموال تملیکی می‌شوند. در صورتی که قاچاق بودن آن‌ها محرز شود، حکم توقیف یا امحا صادر شده و هش‌بردهای دستگاه‌ها از بین خواهند رفت.