خبر کامل
شدیدترین طوفان خورشیدی دو دهه اخیر در راه زمین؛ تهدید جدی برای ماهواره‌ها و شبکه‌های برق
سیاره زمین در آستانه مواجهه با یکی از قدرتمندترین طوفان‌های خورشیدی در بیش از دو دهه اخیر قرار گرفته است. این رویداد ژئومغناطیسی شدید نه تنها مناظر خیره‌کننده‌ای از شفق‌های قطبی را تا عرض‌های جغرافیایی پایین گسترانده، بلکه تهدیدی جدی برای زیرساخت‌های حیاتی فناوری، از جمله ماهواره‌ها، شبکه‌های برق و سیستم‌های ناوبری جهانی محسوب می‌شود. شدت این طوفان به حدی رسید که شرکت فضایی بلو ارجین، متعلق به جف بیزوس، پرتاب موشک «نیوگلن» خود را به دلیل خطرات احتمالی به تعویق انداخت.
منشأ طوفان ژئومغناطیسی و سرعت برخورد
خورشید در روزهای اخیر بسیار فعال بوده و مجموعه‌ای از انفجارهای سهمگین را از یک لکه خورشیدی فعال به نام AR4274 که مستقیماً رو به زمین قرار دارد، روانه فضا کرده است. این فوران‌ها زمین را با یک طوفان ژئومغناطیسی در سطح شدید (G4) مواجه کرده‌اند.
آژانس فضایی اروپا (ESA) گزارش داده است که دو موج اول این طوفان به زمین رسیده‌اند و موج سوم که قدرتمندترین آن‌هاست، در راه است. این موج حاصل یک شراره خورشیدی عظیم از کلاس X5.1 است که در روز سه‌شنبه ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ رخ داد و با سرعتی حدود ۱۵۰۰ کیلومتر بر ثانیه در حال حرکت است. انتظار می‌رود این موج حداکثر تا امروز پنج‌شنبه، ۱۳ نوامبر به سیاره ما برخورد کند.
پیامدهای هشداردهنده برای زیرساخت‌های حیاتی
طوفان‌های خورشیدی شدید می‌توانند پیامدهای چشمگیری بر فناوری‌های زمینی و فضایی داشته باشند. مرکز پیش‌بینی وضعیت فضایی ایالات متحده در مورد پتانسیل این رویداد برای ایجاد اختلالات گسترده هشدار داده است. این اختلالات شامل موارد زیر می‌شوند:
- نوسانات گسترده ولتاژ در شبکه‌های برق
- اختلال در ارتباطات رادیویی
- بروز خطا در سیستم‌های موقعیت‌یاب جهانی (GPS)
- تهدید جدی برای عملکرد ماهواره‌ها
جوها پکا لونتما، رئیس دفتر آب‌وهوای فضایی آژانس فضایی اروپا، تأکید کرد: «طوفان ژئومغناطیسی در سطح شدید ادامه خواهد داشت و ممکن است بر ماهواره‌ها، شبکه‌های برق و سیستم‌های ناوبری تأثیر بگذارد. پیش‌بینی می‌شود فعالیت شدید آب‌وهوای فضایی در ادامه‌ی این هفته نیز ادامه یابد.»
شایان ذکر است که در ماه مه ۲۰۲۴، یک طوفان خورشیدی با شدت G5 باعث از‌کار‌افتادن ناگهانی تراکتورها و تجهیزات کشاورزی متکی به GPS در آمریکا شده بود که نشان‌دهنده ابعاد واقعی این تهدیدات است.
شفق‌های قطبی و چرخه «بیشینه خورشیدی»
با وجود تهدیدات زیرساختی، این فعالیت شدید خورشیدی روی دیگری نیز دارد. برخورد ذرات پرانرژی خورشیدی با جو زمین، منظره‌ای شگفت‌انگیز و نادر را رقم زده است: شفق‌های قطبی درخشان که در مناطقی بسیار جنوبی‌تر از معمول، مانند ایالت آلاباما در آمریکا، نیز دیده شده‌اند. انتظار می‌رود با برخورد موج سوم طوفان، این نمایش نور آسمانی در روزهای آینده نیز ادامه یابد.
نزدیک شدن به اوج فعالیت خورشیدی
فعالیت شدید خورشیدی تصادفی نیست؛ ستاره ما در حال نزدیک‌شدن به اوج چرخه‌ی ۱۱ ساله فعالیت خود، موسوم به «بیشینه خورشیدی» است. در این دوره، شراره‌های خورشیدی و طوفان‌های ژئومغناطیسی قدرتمندتر و پرتعدادتر می‌شوند.
در همین راستا، آژانس‌های فضایی مانند ESA در حال توسعه مأموریت‌های جدیدی مانند «ویجل» (Vigil) هستند. هدف از این مأموریت‌ها، رصد خورشید از نقطه‌ای متفاوت در فضا است تا به ما کمک کنند با دقت و سرعت بیشتری برای چنین رویدادهایی در آینده آماده شویم.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۳:۱۲ - ۱۴۰۴/۰۸/۲۲