ریشه‌های تنوع نژادی سگ‌ها به عصر حجر میانی بازمی‌گردد

یک مطالعه بین‌المللی و مهم نشان می‌دهد که دگرگونی فیزیکی سگ‌ها از گرگ‌های وحشی به حیوانات خانگی امروزی، بسیار زودتر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، یعنی در عصر حجر میانی آغاز شده است. این کشف، فرضیه‌های رایج درباره نقش اصلی ویکتوریایی‌ها در ایجاد تنوع نژادی را به چالش می‌کشد.

دکتر آلوئن اوین از دانشگاه مونپلیه، پژوهشگر ارشد این تحقیق، می‌گوید: «وقتی یک سگ چی‌واوا را می‌بینید، در واقع گرگی است که آنقدر طولانی با انسان زندگی کرده که تغییر شکل داده است.» او و همکارانش دریافتند که این دگرگونی بیش از ۱۰,۰۰۰ سال پیش آغاز شده است.

تحلیل بیش از ۶۰۰ جمجمه باستانی

این تیم بین‌المللی تحقیقاتی، تمرکز خود را بر روی جمجمه‌های باستانی سگ‌سانان قرار دادند. آن‌ها طی بیش از یک دهه، استخوان‌هایی را جمع‌آوری، بررسی و اسکن کردند که دوره‌ای ۵۰,۰۰۰ ساله از تکامل سگ و گرگ را در بر می‌گرفت.

محققان برای هر یک از بیش از ۶۰۰ جمجمه مورد بررسی، مدل‌های سه‌بعدی دیجیتالی ایجاد کردند و ویژگی‌های خاصی را در سگ‌های باستانی، سگ‌های مدرن و خویشاوندان وحشی آن‌ها مقایسه کردند. نتایج این تحلیل در نشریه علمی معتبر ساینس منتشر شده است.

این بررسی‌ها نشان داد که تقریباً ۱۱,۰۰۰ سال پیش، بلافاصله پس از آخرین عصر یخبندان، شکل جمجمه سگ‌ها شروع به تغییر کرد. در حالی که هنوز سگ‌های لاغر و گرگ‌مانند وجود داشتند، بسیاری دیگر نیز با پوزه‌های کوتاه‌تر و سرهای پهن‌تر و قوی‌تر دیده می‌شدند.

دکتر کارلی آمین از دانشگاه اکستر، یکی دیگر از پژوهشگران اصلی، توضیح داد که تقریباً نیمی از تنوعی که امروزه در نژادهای سگ‌های مدرن می‌بینیم، در جمعیت‌های سگ‌های عصر حجر میانی وجود داشته است.

این واقعاً شگفت‌آور است. این یافته‌ها شروع به به چالش کشیدن این ایده می‌کنند که آیا این ویکتوریایی‌ها و کلوپ‌های پرورش سگ آن‌ها بودند که محرک اصلی این تنوع بوده‌اند یا خیر.

معمای اهلی‌سازی و دگرگونی فیزیکی

سگ‌ها اولین حیواناتی بودند که اهلی شدند و شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد انسان‌ها حداقل ۳۰,۰۰۰ سال است که با سگ‌سانان زندگی می‌کنند. اینکه این ارتباط نزدیک در کجا و چرا آغاز شد، همچنان یک معماست.

برخی پژوهشگران معتقدند که گرگ‌ها و انسان‌ها تقریباً به طور تصادفی به هم نزدیک شدند؛ زمانی که گرگ‌ها برای یافتن غذا به حومه جوامع شکارچی-گردآورنده می‌آمدند. گرگ‌های رام‌تر غذای بیشتری به دست می‌آوردند و انسان‌ها به تدریج برای تمیز کردن بقایای لاشه‌ها و هشدار دادن در صورت نزدیک شدن شکارچیان به گرگ‌ها متکی شدند.

عوامل موثر بر تغییر شکل ظاهری

دکتر آمین درباره اینکه چرا این تعامل در نهایت باعث تغییر ظاهر فیزیکی سگ‌ها شد، می‌گوید که احتمالاً دلایل متعددی در کار بوده است:

• تعامل با انسان‌ها: ترجیحات انسان‌ها برای سرهای جعبه‌ای و پوزه‌های کوچک‌تر.
• سازگاری با محیط‌های مختلف: تغییرات جغرافیایی و اقلیمی.
• تغییر نوع غذا: سازگاری با رژیم غذایی جدید در کنار انسان‌ها.

او تاکید کرد که «به احتمال زیاد ترکیبی از این عوامل به انفجار تنوعی که ما می‌بینیم، کمک کرده است. جدا کردن اینکه کدام یک از آن‌ها مهم‌تر بوده، دشوار است.»

ردیابی مهاجرت‌های همزمان

داستان انسان و سگ برای ده‌ها هزار سال در هم تنیده شده است. یک مقاله دیگر در همین شماره از نشریه ساینس، که توسط دانشمندان چینی هدایت شد، به بررسی DNA باستانی سگ‌هایی پرداخت که بین ۹,۷۰۰ تا ۸۷۰ سال پیش در سیبری، استپ آسیای مرکزی و شمال غرب چین زندگی می‌کردند.

نتیجه این تحقیق این بود که حرکت سگ‌های اهلی در این منطقه اغلب با مهاجرت‌های مردم — شکارچیان-گردآورندگان، کشاورزان و دامداران — همزمان بوده است. بنابراین، سگ‌ها هزاران سال در کنار ما سفر کرده و در جوامع ما ادغام شده‌اند.