تحلیل نتایج انتخابات پارلمانی عراق؛ چانه‌زنی‌های دشوار پس از پیروزی ائتلاف السودانی

پیروزی ائتلاف السودانی و آغاز مرحله ائتلاف‌سازی

بر اساس نتایج اعلام شده انتخابات پارلمانی عراق، ائتلافی که توسط محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر فعلی، تشکیل شده بود، توانست مقام اول را کسب کند. این نتایج نشان می‌دهد که پایان فرایند رأی‌گیری تنها آغازگر مذاکرات پیچیده‌ای است که به مراتب دشوارتر از خود انتخابات خواهد بود. رتبه‌های بعدی انتخابات به ترتیب زیر اعلام شدند:

• مقام دوم: حزب سنی «تقدم» به رهبری محمد الحلبوسی.
• مقام سوم: ائتلاف «دولت القانون» به رهبری نوری المالکی.
• مقام چهارم: «نیروهای دولت ملی» به رهبری عمار حکیم.

این تحلیلگر تأکید کرد که عراق اکنون وارد مرحله جدیدی شده است و ائتلاف‌ها در حال شکل‌گیری هستند. وی اشاره کرد که برخی گروه‌ها، به‌ویژه نیروهای طرفدار مقتدی صدر، دچار چنددستگی شده‌اند که این موضوع احتمالاً بر روند تشکیل دولت آینده تأثیر خواهد گذاشت.

مشارکت بالا علیرغم تحریم مقتدی صدر

با وجود دعوت صریح مقتدی صدر به تحریم انتخابات، میزان مشارکت عمومی نسبت به دوره‌های گذشته بیشتر بود و حتی بسیاری از طرفداران وی نیز در انتخابات شرکت کردند. این اولین دوره‌ای بود که بدون مشارکت مستقیم مقتدی صدر برگزار شد، اما برخلاف پیش‌بینی‌ها، عدم حضور او تأثیر چشمگیری بر کاهش میزان مشارکت نداشت.

این نشان می‌دهد که مردم عراق نسبت به روند دموکراتیک و انتخاباتی حساسیت دارند و به رغم برخی مخالفت‌ها، در نهایت در انتخابات شرکت کردند.

پس از اعلام نتایج، اولین گام سیاسی تعیین رئیس‌جمهوری خواهد بود. رئیس‌جمهوری موظف است نخست‌وزیر را معرفی کند. با توجه به پراکندگی آرا و نتایج، هیچ یک از ائتلاف‌های پیروز نمی‌توانند به‌تنهایی نخست‌وزیر را معرفی کنند. بنابراین، مرحله ائتلاف‌سازی و چانه‌زنی‌های متعدد آغاز شده و انتخاب نخست‌وزیر در این شرایط سیاسی پیچیده، امری زمان‌بر خواهد بود.

نگاه متفاوت ایران و ایالات متحده به دولت جدید عراق

ایران و ایالات متحده آمریکا هرکدام با نگاه‌های خاص خود، نتیجه انتخابات عراق و فرایند انتخاب نخست‌وزیر را دنبال می‌کنند. این دو بازیگر منطقه‌ای به دنبال اثرگذاری بر روند تشکیل دولت هستند:

دیدگاه جمهوری اسلامی ایران

ایران از نخست‌وزیری حمایت می‌کند که بتواند موازنه‌های قدرت خارجی در عراق را مدیریت کند و در عین حال آرامش سیاسی و اقتصادی در کشور ایجاد نماید. ایران خواستار نخست‌وزیری است که در سیاست داخلی عراق استقلال و آرامش ایجاد کند و در عرصه بین‌المللی نیز روابط خوبی با کشورهای مختلف برقرار نماید. این رویکرد به دلیل جلوگیری از مشکلات بیشتر برای هر دو کشور، به سمت عدم وابستگی کامل نخست‌وزیر به ایران متمایل است.

دیدگاه ایالات متحده آمریکا

آمریکا نیز به دنبال تقویت حضور خود در عراق است و تمایل دارد نخست‌وزیری نزدیک به منافع خود به قدرت برسد. به‌ویژه با توجه به تحرکات اخیر در سوریه و عراق، آمریکا ممکن است تلاش کند گروه‌هایی را به قدرت برساند که منافع این کشور را در منطقه تأمین کنند و در عین حال، روابط نزدیک‌تری با اسرائیل برقرار نمایند.

نقش عراق در توازن قدرت خاورمیانه

این روند طولانی‌مدت که با مذاکرات و چانه‌زنی‌های فراوان همراه خواهد بود، اهمیت عراق را به عنوان یک کشور کلیدی در منطقه برجسته می‌کند. عراق همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای در توازن قدرت در خاورمیانه ایفا خواهد کرد.

ایران به دنبال این است که عراق همچنان به عنوان کشوری قدرتمند در کنار خود باقی بماند تا از امنیت ملی ایران حفاظت کند. امنیت هر کشور تأثیر مستقیمی بر همسایگانش دارد و عراق نیز از این قاعده مستثنی نیست. آنچه واضح است، این انتخابات اخیر تحولی مهم در سیاست عراق و منطقه به حساب می‌آید.