رکورد جدید انتشار دی‌اکسید کربن در ۲۰۲۵؛ عبور از ۳۸ میلیارد تن و بحران ۱.۵ درجه

رکوردشکنی انتشار کربن و بحران ۱.۵ درجه

بررسی‌ها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۵، انتشار دی‌اکسید کربن ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی به رقم ۳۸.۱ میلیارد تن رسیده است. این میزان، افزایش ۱.۱ درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌دهد؛ در حالی که انتظار می‌رفت شاهد کاهش چشمگیر در مصرف سوخت‌های فسیلی باشیم.

این روند صعودی در شرایطی رخ می‌دهد که بسیاری از کشورهای جهان تلاش می‌کنند با استفاده از انرژی‌های پایدار، میزان انتشار کربن دی‌اکسید را کاهش دهند، اما به نظر می‌رسد میزان انرژی تولید شده برای تأمین تقاضای رو به رشد کافی نیست.

تضعیف ظرفیت جذب طبیعی زمین

علاوه بر سوخت‌های فسیلی، تغییر کاربری زمین (مانند تبدیل جنگل به مناطق مسکونی) باعث کاهش ظرفیت جذب کربن توسط پوشش گیاهی می‌شود. خوشبختانه، میزان انتشار کربن دی‌اکسید ناشی از تغییر کاربری زمین در سال ۲۰۲۵ به ۴.۱ میلیارد تن رسیده که اندکی نسبت به سال گذشته کمتر است. همچنین، پایان یافتن الگوی هوایی ال نینو که پیشتر منجر به خشکسالی شده بود، نویدبخش افزایش پوشش گیاهی و ظرفیت جذب کربن بیشتر است.

جنگل‌ها، خاک و گیاهان به طور طبیعی بخشی از کربن دی‌اکسید منتشر شده را جذب می‌کنند. با این حال، سیاست‌های نادرست از سال ۱۹۶۰ به تضعیف جنگل‌ها منجر شده و دانشمندان معتقدند ۸ درصد از افزایش انتشار دی‌اکسید کربن در سال ۲۰۲۵ صرفاً به همین مسئله مربوط می‌شود.

خطر نزدیک شدن به بودجه ۱.۵ درجه سلسیوس

برای جلوگیری از افزایش میانگین دمای جهانی بیش از ۱.۵ درجه سلسیوس و تبعات بی‌پایان آن، انتشار کربن باید در سطح خاصی حفظ شود. با روند فعلی، دستیابی به این هدف بسیار دور از دسترس به نظر می‌رسد.

بررسی‌های دانشمندان نشان می‌دهد که انسان تنها اجازه انتشار ۱۷۰ میلیارد تن کربن دی‌اکسید را دارد تا میانگین افزایش دمای جهانی از ۱.۵ درجه سلسیوس نگذرد. با این حال، با روند فعلی انتظار می‌رود این میزان کربن دی‌اکسید تا پیش از سال ۲۰۳۰ منتشر شود.

اختلاف شدید بین کشورهای پیشرفته و در حال توسعه

با وجود آنکه گرمایش جهانی زندگی همه ساکنان زمین را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اختلاف عمیقی بین کشورهای مختلف در زمینه مدیریت این بحران وجود دارد.

موضع کشورهای در حال توسعه

کشورهای در حال توسعه معتقدند که محدود کردن مصرف سوخت‌های فسیلی و رعایت قوانین سخت‌گیرانه اقلیمی، مانع از پیشرفت سریع اقتصادی و تبدیل شدن آن‌ها به کشورهای توسعه‌یافته می‌شود. آن‌ها تأکید دارند که کشورهای پیشرفته امروزی در قرن‌های گذشته آزادانه از سوخت‌های فسیلی استفاده کرده‌اند و مقصر اصلی وضعیت موجود هستند. به باور رهبران این کشورها، عدم استفاده از فرصت کنونی برای رشد اقتصادی، آن‌ها را از پیوستن به جرگه جهان اولی‌ها باز خواهد داشت.

پاسخ کشورهای پیشرفته و چالش فناوری

در مقابل، کشورهای پیشرفته اصرار دارند که فناوری‌های تجدیدپذیر به اندازه کافی پیشرفت کرده‌اند و می‌توان بدون افزایش انتشار کربن دی‌اکسید نیز به سمت رشد اقتصادی حرکت کرد. آن‌ها برای اثبات ادعای خود به وضعیت ۳۵ کشور اشاره می‌کنند که توانسته‌اند همزمان با کاهش انتشار کربن دی‌اکسید، در زمینه اقتصادی رشد کنند.

در پاسخ به این ادعا، کشورهای جهان سوم مسئله تأمین مالی و دسترسی به فناوری را مطرح می‌کنند. آن‌ها معتقدند استفاده گسترده از فناوری‌های جدید تنها در صورتی ممکن است که:

• کشورهای پیشرفته با سرمایه‌گذاری چشمگیر، هزینه‌های اولیه مربوط به آن‌ها را پوشش دهند.
• فناوری‌های پایدار به صورت رایگان در اختیار سایر کشورها قرار گیرد.

عملکرد منطقه‌ای در انتشار کربن دی‌اکسید (۲۰۲۵)

بررسی عملکرد کشورهای کلیدی در سال ۲۰۲۵ نشان‌دهنده تفاوت‌های فاحشی در میزان تغییر انتشار کربن دی‌اکسید است:

غلظت جهانی CO2 و راهکارهای آینده

مجموع این شرایط باعث شده میزان غلظت CO₂ در جو به ۴۲۵.۷ واحد در میلیون (ppm) برسد. این مقدار نسبت به زمان قبل از صنعتی‌شدن، ۵۲ درصد بیشتر است.

برخی دانشمندان برای حل این مشکل، پیشنهاد مدفون کردن کربن دی‌اکسید جامد در اقیانوس‌ها را مطرح کرده‌اند، هرچند اجرای چنین پروژه‌ای نیازمند سرمایه‌گذاری هنگفت در سطح جهانی است. سرنوشت کنترل گرمایش جهانی و جلوگیری از فاجعه‌ای تمام‌عیار، در گرو تصمیمات آتی کشورها خواهد بود.