بحران آب در گلستان؛ ذخیره سدها ۸ درصد و ۳۰۰ هزار هکتار مرتع در خطر بیابانی شدن

آمار نگران‌کننده از کاهش منابع آبی

آمارهای رسمی نشان می‌دهند که سال آبی گذشته (مهر ۱۴۰۳ تا شهریور ۱۴۰۴) با کاهش چشمگیر بارش‌ها همراه بوده است. این وضعیت مستقیماً بر روان‌آب‌ها و ذخیره سدهای استان تأثیر گذاشته و تأمین آب شرب را با چالش جدی مواجه کرده است.

افت شدید بارش و جریان رودخانه‌ها

بارش‌های تجمعی استان نسبت به مدت مشابه سال قبل، کاهش ۳۷.۹ درصدی را ثبت کرده است. این کاهش، جریان حیاتی رودخانه‌های اصلی استان را به شدت تحت تأثیر قرار داده است:

وضعیت بحرانی ذخیره سدها

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای گلستان اعلام کرد که در حال حاضر، ۹۲ درصد از مجموع ظرفیت سدهای استان خالی است. مجموع ظرفیت سدها حدود ۲۴۴ میلیون مترمکعب است که به دلیل کاهش محسوس نزولات جوی، تنها بخش بسیار کمی از آن آبگیری شده است.

«خشکسالی‌های پیاپی ذخایر آبی استان را به‌شدت کاهش داده‌اند. این وضعیت تأثیر مستقیم بر منابع آبی استان داشته است و مدیریت مصرف آب و صرفه‌جویی در همه بخش‌ها ضروری است.»

تهدید بیابانی شدن و فرونشست زمین

پیامدهای این خشکسالی فراتر از کمبود آب شرب و کشاورزی است. نوار مرزی استان که سال‌ها با خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کند، اکنون با تهدید جدی‌تری مواجه است:

• بیش از ۳۰۰ هزار هکتار از مراتع استان در معرض پدیده بیابانی شدن قرار دارند.
• کاهش حجم سدها سبب افت بیشتر سطح آب‌های زیرزمینی و فشار مضاعف بر منابع آبی شده است.

ارتباط فرونشست با برداشت بی‌رویه

یکی از عوامل اصلی وقوع پدیده مخرب نشست زمین، به‌ویژه در شمال استان، استفاده بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی از طریق چاه‌های مجاز و غیرمجاز است. کشاورزی سنتی، چاه‌های غیرمجاز و مصرف بی‌رویه شهری از جمله عوامل افت سطح آب سفره‌های زیرزمینی هستند.

اقدامات مقابله‌ای و چشم‌انداز آینده

در راستای صیانت از منابع آبی و جلوگیری از افت سطح آبخوان‌ها، اقداماتی برای مدیریت مصرف و کنترل برداشت‌های غیرمجاز انجام شده است:

• ۲۲۵ حلقه چاه غیرمجاز در سطح استان مسدود شده است.
• این اقدام از برداشت غیرمجاز بیش از ۳ میلیون مترمکعب آب زیرزمینی جلوگیری کرده است.

مدیرعامل آب منطقه‌ای گلستان بر لزوم همکاری کشاورزان در عدم کشت محصولات پرآب‌طلب و خودداری از حفر چاه غیرمجاز، برای حفظ منابع آب تأکید کرد.

پروژه آب‌شیرین‌کن برای تأمین آب شرب

با توجه به پیش‌بینی کمبود سالانه ۴۲ میلیون مترمکعب آب شرب تا افق ۱۴۲۵، احداث مدول نخست آب‌شیرین‌کن با ظرفیت ۱۵ هزار مترمکعب در شبانه‌روز موافقت شده است. روند تأمین منابع مالی و اجرای این پروژه با همکاری سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان با جدیت پیگیری می‌شود.